I OSK 744/09

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-12-10

Skład orzekający: Anna Łukaszewska-Macioch, Anna Lech, Grażyna Radzicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy roszczenie policjanta o pomoc finansową na budowę domu jednorodzinnego ulega przedawnieniu, a jeśli tak, to od kiedy biegnie termin przedawnienia i czy decyzja o przyznaniu pomocy ma charakter konstytutywny, czy deklaratoryjny?
Ratio decidendi
Roszczenie policjanta o pomoc finansową na budowę domu jednorodzinnego nie ulega przedawnieniu na podstawie art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, ponieważ nie jest to świadczenie okresowe. Pomoc finansowa jest świadczeniem przyznawanym na wniosek w formie decyzji administracyjnej o charakterze konstytutywnym, która dopiero tworzy prawo do świadczenia. Roszczenie staje się wymagalne z chwilą, gdy decyzja o przyznaniu pomocy stanie się ostateczna. Ustawa o Policji oraz przepisy wykonawcze nie określają terminu, w którym policjant powinien złożyć wniosek o przyznanie pomocy finansowej, ani nie normują kwestii przedawnienia tego świadczenia.
Stan faktyczny
Funkcjonariusz Policji złożył wniosek o pomoc finansową na budowę domu jednorodzinnego. Organy pierwszej i drugiej instancji odmówiły przyznania pomocy, uznając roszczenie za przedawnione, ponieważ wniosek został złożony po upływie 3 lat od daty prawomocności pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, uznając, że rozważanie przedawnienia było przedwczesne, ponieważ nie wydano decyzji o przyznaniu pomocy, a ustawa nie określa terminu na złożenie wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie NSA Anna Lech Grażyna Radzicka (spr.) Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 stycznia 2009 r. sygn. akt III SA/Kr 531/08 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 stycznia 2009 r. sygn. III SA/Kr 531/08 po rozpoznaniu skargi J. S. na decyzję Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w W. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...]. Wyrok wydano w następujących okolicznościach sprawy: W dniu [...] sierpnia 2007r. młodszy aspirant J. S. złożył wniosek w sprawie przyznania pomocy finansowej. Oświadczył w nim, że uzyska dom w miejscowości B., w którym zamieszka po ukończeniu budowy wraz z żoną i synem. Wyjaśnił, że nie korzystał z innych źródeł pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe i nie zajmował mieszkania będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów albo innego własnego mieszkania lub domu. Do wniosku dołączył kserokopię decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę z dnia [...] października 2003r. oraz odpis z księgi wieczystej potwierdzający własność gruntów. Decyzją z dnia [...] stycznia 2008r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji w W. odmówił przyznania J. S. pomocy finansowej na budowę budynku jednorodzinnego, uznając, że prawo to uległo przedawnieniu. Organ I instancji wyjaśnił, że wniosek o udzielenie pomocy finansowej na budowę budynku jednorodzinnego został złożony po upływie 3 lat od dnia, w którym roszczenie to stało się wymagalne. Początek biegu terminu przedawnienia jest liczony od dnia, w którym policjant spełniał wszelkie przesłanki ustawowe jak i wynikające z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1468). W przypadku J. S. - zdaniem tego organu - dniem tym był [...].10.2003r. tj. dzień, w którym decyzja - pozwolenie na budowę stała się prawomocna. Wniosek winien więc być najpóźniej złożony do dnia [...] października 2006r. Od powyższej decyzji J. S. wniósł odwołanie, w którym stwierdził, że treść art. 107 ustawy o Policji, pomimo nowelizacji ustawy nie uległa zmianie, a wiec powoływanie się na inną interpretację tego artykułu od czerwca 2007r. jest niezgodne z prawem. Kolejną wątpliwość budzi fakt, iż organ wydający negatywną decyzję powołuje się na artykuł z rozdziału 9 dotyczącego uposażenia i innych świadczeń pieniężnych policjantów, podczas gdy przepisy dotyczące pomocy finansowej na budowę domu zamieszczone są w innym bo 8 rozdziale, a nadto pomoc finansowa nie jest uposażeniem, ani też innym świadczeniem. W art. 108 ust. 1 ustawy o Policji dokładnie określone jest, co rozumie się pod pojęciem inne świadczenia tj. zasiłek na zagospodarowanie, nagrody oraz zapomogi, nagrody jubileuszowe, dodatkowe wynagrodzenie za wykonywanie zleconych zadań wykraczających poza obowiązki służbowe, należności za podróże służbowe, świadczenia związane ze zwolnieniem ze służby. Funkcjonariusz wniósł o zastosowanie art. 107 ust. 2 ustawy, który pozwala organowi nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. J. S. wyjaśnił, iż w okresie od momentu uzyskania zezwolenia na budowę do chwili złożenia wniosku o dofinansowanie jego żona musiała skorzystać z urlopu wychowawczego przez 2 lata, a on sam kończył studia zaoczne (ponosząc roczne czesne [...] zł) i jako jedyny żywiciel rodziny nie był w stanie kontynuować budowy. Po wykonaniu wszystkich prac dom został oddany do użytku w dniu [...] października 2007r. J. S. nadmienił również, iż w związku z budową posiada kredyt hipoteczny w wysokości [...] zł, a jego zaciągnięcie stało się możliwe dopiero, gdy jego żona poszła po urlopie wychowawczym do pracy. Ponadto, aby zakończyć pracę domu zadłużył się u rodziny na kwotę [...] zł i pieniądze z dofinansowania chciał przeznaczyć na spłatę długów. Bez tych pieniędzy nie jest w stanie zmniejszyć tego zadłużenia, gdyż obecnie płaci ratę miesięczną w wysokości [...] zł, oraz wiele innych opłat związanych z utrzymaniem domu i trzyosobowej rodziny. Decyzją z dnia [...] marca 2008r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 94 ust. 1, art. 7 ust. 5 w związku z art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz. U. z 2007r. nr 43, poz. 277 z późn. zm.) Małopolski Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w W. z dnia [...] stycznia 2008r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że pomoc finansowa jako świadczenie zastępcze służące zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych policjanta, przysługuje wszystkim funkcjonariuszom spełniającym warunki do otrzymania lokalu mieszkalnego. Nie oznacza to jednak, że wniosek o przyznanie pomocy finansowej policjant może złożyć w każdym czasie. Zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy o Policji roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Pomoc finansowa jest niewątpliwie świadczeniem pieniężnym i jako takie, zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, ulega przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Ani ustawa o Policji ani przepisy wykonawcze nie określają jednak kwestii wymagalności roszczenia. Stąd też należy zastosować przepis art. 120 § 1 Kodeksu cywilnego i bieg przedawnienia prawa do przyznania pomocy finansowej rozpoczyna się od dnia, w którym policjant mógł najwcześniej wystąpić z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej składając wniosek (tj. spełniał wszystkie przesłanki ustawowe jak i te wynikające z rozporządzenia MSWiA z dnia 17 października 2001 r.). Decyzja o pozwoleniu na budowę domu jednorodzinnego stała się prawomocna z dniem [...] października 2003r., tak więc termin przedawnienia biegł do dnia [...] października 2006r. Jednocześnie, zgodnie z art. 107 ust. 2 ustawy o Policji, organ może nie uwzględniać przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Skarżący złożył wniosek po upływie prawie ośmiu lat od wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, uzasadnił prowadzeniem budowy systemem gospodarczym i trudną sytuacją materialną spowodowaną utrzymywaniem samodzielnie całej rodziny. Organ I instancji uznał, iż te okoliczności nie są wyjątkowe i stwierdził przedawnienie roszczenia do otrzymania pomocy finansowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. S. zarzucił naruszenie art. 94 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji oraz § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. (Dz. U. Nr 131, poz.1468) w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów poprzez odmowę udzielenia mu pomocy finansowej na cele mieszkaniowe, pomimo spełnienia przesłanek do uzyskania przedmiotowego świadczenia. Skarżący zarzucił ponadto wadliwą wykładnię art. 107,108 ustawy o Policji oraz odnoszenia się do pojęć Kodeksu cywilnego dotyczących wymagalności roszczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Uwzględniając skargę J. S. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zasady przyznawania mieszkań funkcjonariuszom Policji zostały uregulowane w rozdziale 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz. U. z 2007r. Nr 43, poz. 277 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 88 ust. 1 tej ustawy policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej. W przypadku, gdy funkcjonariusz (lub członkowie jego rodziny) nie posiada lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, może mu zostać przyznany równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego (art. 92 ust. 1 ustawy o Policji). Funkcjonariusz może również ubiegać się o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość (art. 94 ust. 1 ustawy o Policji). Przy niespornym stanie faktycznym w ocenie Sądu niezbędna była kontrola odnośnie ustaleń, kiedy powstaje roszczenie policjanta z tytułu prawa do pomocy finansowej i ewentualnego przedawnienia roszczenia. Przysługujące funkcjonariuszom Policji prawa podmiotowe powstają na podstawie ustawy lub decyzji administracyjnej. Prawem podmiotowym powstającym na podstawie ustawy jest prawo do uposażenia i odpowiednich dodatków do uposażenia, tym samym policjantowi przysługuje roszczenie z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych. Wszystkie "inne świadczenia" wymienione są także w rozdziale 9 ustawy i są to różnego rodzaju dodatki wymienione i uregulowane w tym rozdziale W szczególności Sąd zwrócił uwagę na treść art. 108 omawianej ustawy, który w ustępie 1 wymienia taksatywnie świadczenia pieniężne, a w ust. 1a i ust. wymienia także inne należności. Natomiast, będące przedmiotem niniejszej sprawy prawo policjanta do pomocy finansowej na cele mieszkaniowe jest prawem podmiotowym, które powstaje na podstawie decyzji administracyjnej. Nie każdy bowiem funkcjonariusz może się ubiegać o pomoc finansową. Przysługuje ona jedynie tym funkcjonariuszom w służbie stałej, którzy nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Aby móc ubiegać się o pomoc finansową funkcjonariusz musi złożyć stosowny wniosek oraz spełniać wymogi określone w ustawie o Policji. O przyznaniu pomocy finansowej rozstrzygają właściwe organy administracyjne określone w § 3a Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1468 z późn. zm.). Dopiero z chwilą wydania decyzji o przyznaniu pomocy finansowej powstaje po stronie funkcjonariusza roszczenie z tytułu pomocy finansowej o wypłatę stosownej kwoty i odpowiadający temu roszczeniu obowiązek organu. Gdyby organ nie zrealizował obowiązku wynikającego z decyzji o przyznaniu prawa pomocy, a policjant nie występował z roszczeniem o wypłatę stosownej kwoty, wówczas należałoby rozważać, czy nie doszło do przedawnienia roszczenia majątkowego. O konieczności wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej, że funkcjonariuszowi przysługuje prawo do pomocy finansowej mówi zresztą art. 97 ust. 5 ustawy o Policji, zgodnie z którym załatwienie sprawy, o której mowa m.in. w art. 94 ustawy (czyli w przedmiocie przyznania pomocy finansowej) następuje w formie decyzji administracyjnej. Decyzja ta ma konstytutywny charakter. Cechą istotną aktów konstytutywnych jest to, że tworzą one (konstytuują) nowe obowiązki bądź przyznają uprawnienia, a zatem w ich wyniku zawiązuje się nowy, zmienia bądź ustaje istniejący stosunek prawny. Stąd skoro w niniejszej sprawie nie została wydana decyzja o przyznaniu prawa do pomocy finansowej, tym samym nie powstało prawo podmiotowe, ani wynikające z prawa podmiotowego roszczenie o wypłatę kwoty pomocy finansowej. Stąd też – w ocenie Sądu - rozważanie kwestii przedawnienia roszczenia w niniejszej sprawie było przedwczesne. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie można rozważyć, czy przepisy przewidują określony termin, w ciągu którego policjant powinien wystąpić z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej, a jeżeli można taki termin określić, to jaki jest jego charakter, czy jest to termin materialnoprawny, czy procesowy, a tym samym, jakie skutki następowałyby w przypadku jego uchybienia. Zarówno ustawa o Policji jak i rozporządzenie wykonawcze nie określają terminu, w ciągu którego policjant może wystąpić z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej. Takiego terminu nie ma również w przypadku występowania z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przydziału lokalu, czy też w sprawie przyznania równoważnika. Stąd też, Sąd stwierdził, że w świetle obowiązującego stanu prawnego brak podstaw prawnych do formułowania poglądu, że wniosek o przyznanie prawa pomocy finansowej powinien być złożony w określonym czasie, liczonym np. od daty uzyskania pozwolenia na budowę. Podobnie możliwość złożenia wniosku o przydział lokalu, czy też wniosku o przyznanie równoważnika pieniężnego nie została ograniczona żadnym terminem. Natomiast we wszystkich tych przypadkach możliwość uzyskania prawa do pomocy finansowej, prawa do lokalu mieszkalnego, prawa do równoważnika pieniężnego uzależniona jest od istnienia merytorycznych przesłanek jakimi są, najogólniej ujmując, niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Tym samym do czasu, gdy spełniona jest merytoryczna przesłanka uzasadniająca przyznanie określonego prawa w ramach zaspakajania potrzeb mieszkaniowych, tak długo może być złożony wniosek o przyznanie tego prawa. Stąd też przyjęcie w przedmiotowej sprawie przez organy I i II instancji wykładni - zgodnie, z którą wniosek o przyznanie prawa pomocy finansowej może być złożony w terminie trzech lat od wydania decyzji stanowiącej pozwolenie na budowę - nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Komendant Wojewódzki Policji zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art.94 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r o Policji (tekst jednolity - Dz.U. z 2007r Nr 43 poz.277 ze zm.) polegającą na przyjęciu, że do uzyskania prawa podmiotowego do pomocy finansowej na budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego konieczne jest wydanie decyzji administracyjnej o charakterze konstytutywnym, podczas gdy prawo do pomocy finansowej powstaje z mocy ustawy w chwili spełnienia wszystkich przesłanek normatywnych przez policjanta, a w związku z tym decyzja o przyznaniu pomocy finansowej ma wyłącznie charakter deklaratoryjny. Z tych powodów organ administracji publicznej wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnoszono, że przepisy rozdziału 8 pod tytułem Mieszkania funkcjonariuszy Policji ustawy z dnia 6 kwietnia fl990r o Policji (tekst jednolity Dz.U. z 2007r Nr 43 poz.277 ze zm.) tworzą system uprawnień przysługujących policjantowi z racji pełnienia służby w Policji. Są to m.in.: - prawo do przydziału lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej (art.88), - prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (art.94), - prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (art.92), - prawo do równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (art.91). Naczelnym uprawnieniem z powyżej wymienionych jest prawo do lokalu mieszkalnego, przysługujące każdemu policjantowi w służbie stałej z mocy ustawy. Dopiero kolejne przepisy rozdziału 8 (wraz z rozporządzeniem wykonawczym) określają dodatkowe warunki, od których spełnienia uzależnione jest uzyskanie przydziału lokalu. Pozostałe prawa mieszkaniowe z art.91,art.92 i art.94 ustawy o Policji mają charakter pochodny, wynikający z niezrealizowania prawa do mieszkania (ewentualnie z samego przydziału - równoważnik remontowy). Każda z w/w spraw załatwiana jest w formie decyzji administracyjnej ( art.97 ust.5) o charakterze deklaratoryjnym , ponieważ każdy funkcjonariusz z mocy ustawy ma prawo do określonego świadczenia. Świadczy o tym użycie przez ustawodawcę czasownika "przysługiwać" w połączeniu z rzeczownikiem "policjant". Tym samym funkcjonariusz z mocy samego prawa może korzystać z określonych świadczeń, przy czym roszczenie z tytułu pomocy finansowej (jak i równoważników pieniężnych) powstaje z chwilą zaistnienia ustawowych przesłanek i wówczas funkcjonariusz może złożyć stosowny wniosek. Zdaniem organu roszczenie o świadczenie w postaci pomocy finansowej na budowę domu ulega przedawnieniu w terminie 3 lat, a nie w terminie lat 10 na podstawie art. 118 kc. Co prawda art.107 f ustawy o Policji został umieszczony w innym rozdziale (rozdziale 9) ustawy o Policji, jednakże celem tego przepisu jest stworzenie czasowych ram dla dochodzenia wszelkich roszczeń majątkowych z ustawy .Nieuprawnione byłoby twierdzenie, że samo umieszczenie przepisu w odrębnym rozdziale tej ustawy powoduje , że nie znajduje on zastosowania w przypadku innych świadczeń określonych w przepisach pragmatycznych np. zwrotu kosztów dojazdu z miejscowości pobliskiej do miejsca pełnienia służby - art.93, ekwiwalentu pieniężnego za prawo przejazdu na koszt Policji środkami publicznego transportu zbiorowego - art.73 - rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 maja 2002r w sprawie warunków korzystania przez policjantów oraz członków ich rodzin z prawa przejazdu raz w roku środkami publicznego transportu zbiorowego na koszt właściwego organu Policji oraz warunków przyznawania zryczałtowanego równoważnika pieniężnego w razie niewykorzystania przysługującego przejazdu – (Dz.U Nr 74 poz.683,) dopłaty do wypoczynku - art.73 ust.6 - rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 4 marca 2002r w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń socjalnych i bytowych przysługujących policjantom oraz członkom ich rodzin - Dz.U. Nr 23 poz.236). Przedstawiając powyżej wymienione racje organ administracyjny wnosił jak we wnioskach skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm. ) – zwanej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się jedynie do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Ratio legis szczególnej pomocy w uzyskaniu mieszkania przez funkcjonariusza Policji wynika z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji, który stanowi, że funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień przysługujących z mocy przepisów odrębnych. Pomoc ta została wprowadzona w interesie służby , z uwagi na daleko idącą dyspozycyjność funkcjonariuszy Policji. Ze wskazanym przepisem art. 88 ust. 1 ustawy koresponduje art. 95 pkt 2 i 3 tejże ustawy, wyłączający z grona policjantów którym przydziela się lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej tych policjantów, którzy posiadają w miejscowości w której pełnią służbę lub pobliskiej odpowiedni lokal mieszkalny oraz tych, których małżonek posiada taki lokal mieszkalny ( vide: wyrok TK z 14 maja 2001 SK 1/2000). Analiza treści powołanych przepisów wyraźnie wskazuje, że szczególna pomoc w uzyskaniu mieszkania przez policjantów uzasadniona jest dążeniem do zapewnienia policjantowi możliwości zamieszkania w miejscowości, w której pełni służbę. Stanowisko takie zajął także NSA w uchwale siedmiu sędziów z 29 marca 1999 r. (OPS 1/99, ONSA/1999/3/77). Przedmiotowa pomoc finansowa nie jest świadczeniem udzielanym z urzędu lecz na wniosek funkcjonariusza i dopiero po złożeniu wniosku wraz z wymaganą dokumentacją organ może prowadzić postępowanie w sprawie przyznania takiej pomocy. Zatem kwestia czy funkcjonariusz spełnia przesłanki do otrzymania przedmiotowego świadczenia może być rozważna tylko po zgłoszeniu roszczenia, a nie na dzień uzyskania pozwolenia na budowę. Należy więc podzielić pogląd Sądu pierwszej instancji, że decyzja o przyznaniu pomocy finansowej ma konstytutywny charakter. Chybiony jest zarzut skargi kasacyjnej, że świadczenie w postaci pomocy finansowej na budowę domu ulega przedawnieniu w terminie 3 lat, a poglądu jakoby do omawianego roszczenia miał zastosowanie przepis art. 107 ust. 1 ustawy o Policji nie można zaakceptować. Uposażenie oraz inne świadczenia policjantów o których mowa w rozdziale 9 ustawy o Policji, a do których stosuje się art. 107 § 1 mówiący o przedawnieniu roszczenia do uposażenia oraz należności pieniężnych po upływie 3 lat dotyczą świadczeń mających charakter okresowy ( art. 105 ust. 2 ). Tej cechy nie odbiera im regulacja zawarta w art. 105 ust. 3 i 4 ustawy. Natomiast pomoc finansowa z art. 94 ust 1 ustawy o Policji, nie dość, że dotyczy tylko niektórych funkcjonariuszy Policji, że może być przydzielana na wniosek w formie decyzji to staje się wymagalna dopiero wówczas kiedy decyzja o jej przyznaniu staje się ostateczną. Z kolei rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. ( Dz. U. z 2001 nr 131 poz. 1468 ze zm.)wydane na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy o Policji określa tryb postępowania oraz szczegółowe zasady przyznawania, cofania oraz zwracania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. § 3 ust. 2 pkt 3 stanowi, że w przypadku budowy domu jednorodzinnego funkcjonariusz do wniosku o przyznanie pomocy finansowej dołącza aktualny wyciąg z księgi wieczystej potwierdzający własność gruntu (prawo wieczystego użytkowania) oraz pozwolenie właściwego organu na budowę domu. Brzmienie przepisów art. 94 oraz § 3 przytoczonego wyżej rozporządzenia nie określają żadnych terminów, w których funkcjonariusz Policji musiałby zwrócić się o przyznanie pomocy finansowej, nie normują też kwestii przedawnienia tej pomocy. Z powyższego należy wywieść, że to funkcjonariusz, który podejmuje się budowy domu decyduje o tym czy o pomoc finansową zwróci się na początku czy pod koniec procesu inwestycyjnego. Ustawa nie stawia w tym względzie żadnych ograniczeń, a wywody skargi kasacyjnej pozostają w sprzeczności z regulacją ustawową, która nie wyklucza nabycia domu w formie kupna, natomiast wywiedzione zarzuty skargi uniemożliwiałyby złożenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej po nabyciu domu czy lokalu. W tym zakresie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów dnia 29.04.2009 r. sygn. I OPS 7/08. Wprawdzie uchwała ta dotyczy funkcjonariuszy Służby Więziennej, ale zawarte w niej wywody w pełni odnoszą się do ustawy o Policji. W konkluzji należy stwierdzić, że zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów art. 94 ustawy o Policji nie jest usprawiedliwiony, a sięganie przez organ administracyjny do przepisów art. 107 ust. 1 ustawy i liczenie terminu przedawnienia do przyznania pomocy finansowej od daty wydania pozwolenia na budowę nie znajduje uzasadnienia w żadnych przepisach prawa. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a skargę kasacyjną oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło