I SA/Lu 579/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Kręcisz, Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, NSA Anna Kwiatek (spr.), Protokolant Referent stażysta Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi R. P. i Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz R. P. i Z. K. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania Z. K. i R. P., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...], odmawiającą umorzenia zaległości podatkowych w podatku rolnym. Z zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] K. Z. i P. R. zwrócili się do Burmistrza o umorzenie zaległego podatku rolnego, to jest I, II, III i IV raty za 2007 r. i I raty za 2008 r. W piśmie wskazali na niekorzystne zjawiska atmosferyczne i zdarzenia losowe, mające miejsce w okresie od maja do września 2007 r., które opóźniły zbiór chmielu i znacznie obniżyły zebrany plon. W piśmie podali też, że za 2007 r. otrzymali pomoc de minimis w wysokości 166,61 zł., oraz że odszkodowanie za spaloną suszarnię (3.162,56 zł), zostało przekazane właścicielowi suszarni. Decyzją z dnia [...] Burmistrz odmówił Z. K. i R. P. umorzenia zaległego podatku rolnego w kwocie 7.681 zł za wnioskowany okres, uznając, iż podatnicy znajdują się w dobrej kondycji finansowej, ich dochody dają możliwość spłaty zaległości podatkowych, zaś brak ubezpieczenia upraw jest ryzykiem podatników, którym nie można obciążać budżetu gminy. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawą umorzenia zaległości podatkowych, jest art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe. Wskazał, że uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obliguje organ do przeprowadzenia wszechstronnego postępowania zmierzającego do ustalenia sytuacji materialnej i finansowej podatnika pod kątem zaistnienia przesłanek do umorzenia zaległości. W ocenie organu odwoławczego, Burmistrz w sposób prawidłowy i zgodny z prawem zbadał, czy w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności wskazujące na przesłanki umorzenia wnioskowanej zaległości podatkowej. Organ dokonał bowiem takich ustaleń w oparciu o przesłuchania Z. K. i R. P. w dniu 8 kwietnia 2008 r., oraz o załączone dokumenty, to jest: wydruki Banku dotyczące kredytów zaciągniętych przez skarżących na realizację przedsięwzięć inwestycyjnych w rolnictwie, kredytu obrotowego, rozliczeń z kontrahentem, wezwania do zapłaty, zawiadomienia o wypłacie odszkodowania za zniszczenie chmielu w budynkach suszarni, zaświadczenie Agencji Nieruchomości Rolnych o udzielonej R. P. pomocy publicznej w wartości brutto 166,61 zł. Organ wskazał, że z protokołu przesłuchania Z. K. wynika, iż dzierżawi on 1/3 gospodarstwa rolnego o pow. 76 ha, 2 wiaty na chmiel oraz obiekty, które nie są użytkowane, to jest byłą masarnię, oborę i magazyn na zboże. Posiada samochód marki KIA (rok prod. 2006) i ciągnik z 2002 r. W roku 2007 i 2008 poniósł koszt utrzymania pracowników – 55.000 zł, koszty zakupu nawozów na kwotę 33.000 zł, koszt energii elektrycznej w kwocie łącznej 13.500 zł. Podatnik płaci też alimenty w wysokości 400 zł. Organ wskazał, że z protokołu przesłuchania R. P. z dnia [...] wynika ponadto, że w maju 2007 r. nabył on kombajn zbożowy za kredyt 340 tys. zł, spłaca poza tym kredyt za ciągnik i opryskiwacz. Organ wskazał też na okoliczność, że Z. K. i R. P. w roku 2006 otrzymali z Agencji kwotę 49.973,13 zł, a w dniu wydania decyzji nie otrzymali jeszcze decyzji o dopłatach za 2007 rok. Na powyższą decyzję R. P. i Z. K. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając niezrozumienie sytuacji w jakiej znaleźli się w 2007 r., błędną interpretację treści dokumentów i całokształtu materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi P. R. i Z. K. w sposób szczegółowy opisali zdarzenia losowe wskazywane w piśmie wnoszącym o umorzenie zaległości podatkowych i dotyczące posiadanych przez nich upraw chmielu i podnieśli, że naprawianie skutków tych niekorzystnych zdarzeń pogodowych trwa nadal, a o skali koniecznych wydatków świadczy zdaniem skarżących fakt, iż decyzją Wojewody przyznany został im kredyt klęskowy w wysokości 160.000 zł, niepobrany jednak ze względów formalnych. Zarzucili brak wnikliwości w badaniu ich sytuacji finansowej, zwłaszcza co do zaciągniętych kredytów, bieżącego regulowania płatności, posiadanych środków finansowych, płynności finansowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 30 stycznia 2009 r. skarżący złożyli pismo, w którym opisali rozmiar szkód poniesionych wskutek ulewnych deszczy i gradu w prowadzonym przez nich gospodarstwie oraz zdjęcia i płytę dvd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), Sąd kontroluje zaskarżone akty pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270, ze zm.- dalej "ppsa"). Oznacza to, że Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy akt ten narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy ppsa). W ocenie Sądu decyzje wydane zostały w niniejszej sprawie z istotnym naruszeniem art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 7 § 1 i art. 67a § 1 pkt 3 tej ustawy oraz w związku z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit.a ustawy o podatku rolnym (Dz.U z 2006 r. Nr 136 poz. 969 ze zm.) wskutek uznania, że stroną postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych w podatku rolnym może być również inna osoba niż wnioskujący o ulgę podatnik. Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzą wspólnie (i z innymi osobami – k. 10 akt podatkowych organu I instancji) gospodarstwo rolne, przy czym Z. K. jest dzierżawcą 76 ha gruntów tego gospodarstwa, a R. P. – 72 ha (k. 6 i 7 akt podatkowych organu I instancji). Wnioski o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku rolnego za 2007 r. i I raty za 2008 r. złożone zostały przez obu skarżących i zawarte w jednym piśmie z dnia 27 marca 2008 r. Z treści tego pisma wynika, że każdy ze skarżących wnioskował o ulgę podatkową w postaci umorzenia zaległości podatkowych z tytułu szkód wyrządzonych przez zjawiska atmosferyczne i pożar w prowadzonym wspólnie gospodarstwie rolnym. Fakt złożenia wniosków przez podatników w jednym piśmie nie uprawniał organu podatkowego do prowadzenia jednego postępowania, ani do wydania jednej decyzji, w stosunku do obu skarżących, gdyż każdy z nich jest odrębnym podmiotem obowiązku podatkowego i – wynikającego z tego obowiązku – zobowiązania podatkowego także w sytuacji, gdy obowiązek ten ciążyłby na nich solidarnie (art. 7 § 1 Ordynacji podatkowej i art. 3 ustawy o podatku rolnym). Wniosek o ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 67a Ordynacji podatkowej, złożyć może jedynie podatnik, czyli osoba zobowiązana do zapłaty podatku z tytułu ciążącego na niej ustawowego obowiązku podatkowego (art. 67a § 1 i art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej). W przypadku złożenia takiego wniosku przez podatnika będącego osobą fizyczną, tylko ta osoba jest, zgodnie z art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej, stroną postępowania w przedmiocie wnioskowanej ulgi podatkowej i tylko do tej osoby może być skierowana decyzja. Zważyć też należy, że gdy obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na kilku osobach, to zwolnienie z obowiązku zapłaty (umorzenie) zobowiązania podatkowego w stosunku do jednej z solidarnie odpowiedzialnych osób, nie zwalnia z obowiązku zapłaty tego zobowiązania pozostałych solidarnie odpowiedzialnych osób (art. 373 kodeksu cywilnego w związku z art. 91 Ordynacji podatkowej). O konieczności uznania, że pismo z dnia 27 marca 2008 r. zawiera odrębne, bo pochodzące od odrębnych podmiotów wnioski, przesądza również treści wskazanego jako podstawa prawna decyzji art. 67a Ordynacji podatkowej, uprawniającego organ podatkowy do udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych na wniosek podatnika, czyli – osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki niemającej osobowości prawnej. Przepis ten indywidualizuje przecież przesłanki, które organ rozważyć powinien przed wydaniem decyzji, co wykluczało czynienie ustaleń w zakresie tych przesłanek wobec osób innych niż podatnik i uznanie innych osób za strony postępowania wszczętego przez podatnika. Ponownie rozpoznając wniosek Z. K. i wniosek R. P. organ w odrębnych postępowaniach ustali w stosunku do każdego z wnioskodawców czy złożone wnioski mogą być rozpatrywane na podstawie art. 67a Ordynacji podatkowej (z uwagi na zawarte w nim wyłączenie) i w kontekście wskazanych w tym przepisie przesłanek. Ewentualne ustalenie, że Z. K. i R. P. są podatnikami prowadzącymi działalność gospodarczą przesądzi natomiast, że postępowania wszczęte wnioskami skarżących powinny mieć za przedmiot ustalenia wymagane w art. 67b Ordynacji podatkowej. Z tych względów, na podstawie art. 134 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy ppsa uchylono wydane w sprawie decyzje, a na podstawie art. 200 tej ustawy orzeczono o zasądzeniu kosztów postępowania.