II FSK 1347/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), Sędziowie NSA Stefan Babiarz, Stanisław Bogucki, Protokolant Krzysztof Kołtan, po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Po 1282/08 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 14 sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie opłaty targowej za okres od stycznia do września 2006r. oddala skargę kasacyjną. Decyzją z dnia 25 stycznia 2007 r. Prezydent Miasta P., działając na podstawie art. 15 i 20a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 121, poz. 844 ze zm., dalej u.p.o.l.) określił M. K. (skarżący) wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu nieuiszczonej opłaty targowej w poszczególnych dniach, w miesiącach od stycznia do września 2006 r. w kwocie 2.880,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy stwierdził, że z informacji uzyskanych od inkasenta opłaty targowej wynikało, że skarżący nie uiścił opłaty targowej za okres wskazany w decyzji z tytułu prowadzenia handlu artykułami przemysłowymi. Od powyższej decyzji strona, działając za pośrednictwem pełnomocnika –D. B., wniosła odwołanie, domagając się jej uchylenia w całości i umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu zarzucono naruszenie art. 16 u.p.o.l. wskazując, że pełnomocnik jest właścicielem nieruchomości, w której skarżący dokonuje sprzedaży. Nieruchomość ta opodatkowana jest podatkiem od nieruchomości w całości wraz z budynkami z nią związanymi. W związku z powyższym obciążenie skarżącego obowiązkiem uiszczenia opłaty targowej oznaczałoby, że nieruchomość opodatkowana byłaby podwójnie - podatkiem od nieruchomości oraz opłatą targową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia 14 sierpnia 2008 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący wniósł skargę domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenia decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: - art.122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm., dalej Ord.pod.), poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, - art. 16 u.p.o.l., poprzez stwierdzenie, że zwolnienie od podatku nie dotyczy skarżącego, * art. 2 oraz 3 u.p.o.l., poprzez jego niezastosowanie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Po 1282/08, oddalił skargę. Sąd przytaczając treść art. 15 u.p.o.l. oraz art. 16 tej ustawy wskazał, że zwolnienie określone w art. 16 u.p.o.l. znajduje zastosowanie do osób, które są podatnikami podatku od nieruchomości w związku z przedmiotami opodatkowania położonymi na targowiskach i jednocześnie prowadzą tam sprzedaż. W związku z tym stwierdził, że możliwa jest sytuacja, gdy od budowli na targowisku właściciel płaci podatek od nieruchomości, a posiadacz zależny, korzystający z tej nieruchomości, opłatę targową. W świetle powyższego stwierdzono, że organy podatkowe obu instancji zasadnie odmówiły skarżącemu możliwości skorzystania ze zwolnienia uregulowanego w tym przepisie, ponieważ ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, iż skarżący, w okresie, którego dotyczy zaskarżona decyzja organu podatkowego, nie był podatnikiem podatku od nieruchomości. Wskazano art. 3 u.p.o.l. oraz art. 6 ust. 7 tej ustawy i wyjaśniono, że ustalenie zobowiązania podatkowego dokonuje się na mocy decyzji ustalającej (konstytutywnej), w której organ podatkowy jest zobowiązany wskazać podatnika oraz wysokość, termin i miejsce płatności podatku. Jeżeli osoba, do której adresowana jest decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe kwestionuje jakikolwiek element stosunku prawnopodatkowego może to uczynić wnosząc odwołanie od decyzji w trybie uregulowanym w Ordynacji podatkowej. Niewniesienie odwołania powoduje, że decyzja staje się ostateczna i w związku z art. 128 Ord. pod. uchylenie lub zmiana takiej decyzji, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz w ustawach podatkowych. Dopóki decyzja nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego wiąże organ podatkowy na podstawie art. 212 Ord. pod. W związku z powyższym Sąd wskazał, że tak długo, jak pozostają w obrocie prawnym decyzje ustalające zobowiązanie w podatku od nieruchomości w odniesieniu do D. B., nie jest możliwe skuteczne kwestionowanie własności czy samoistnego posiadania nieruchomości i związanego z nim obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości w toku postępowania w przedmiocie określenia opłaty targowej. Podatnik kwestionujący fakt powstania obowiązku podatkowego lub zakres zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości powinien dążyć do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ustalających zobowiązanie w tym podatku, wskazując zarzuty w odwołaniu od takiej decyzji lub powołując okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji, wznowienie postępowania, uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej. Skarżący wniósł skargę kasacyjną i zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając mu naruszenie przepisów: I. postępowania: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 145 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji, gdy w toku postępowania przed organem podatkowym doszło do istotnego naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, tj. art. 122. Błąd Sądu określono jako istotny, ponieważ stwierdzenie naruszenia art. 122 Ord.pod. skutkowałoby przyjęciem, że organ podatkowy pominął okoliczność zwalniającą skarżącego od opłaty targowej, b) art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo, że organ podatkowy naruszył istotne przepisy postępowania – tj. art. 7 w zw. z art. 4 Ord.pod., poprzez ich niezastosowanie, mimo, że stanowiły istotny element wykładni przepisów prawa materialnego tj. art. 16 u.p.o.l. w zw. z art. 6 tej ustawy. c) art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art.145 § 2 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi (niezastosowanie tych przepisów) wskutek błędnego przyjęcia przez Sąd, że organ podatkowy był związany co do tego kto był podatnikiem podatku od nieruchomości treścią decyzji podatkowej. Sąd naruszył w związku z tym art. 141 § 4 p.p.s.a. ponieważ podał błędną podstawę rozstrzygnięcia, nieprawidłowo przyjmując, że art. 128 Ord.pod. uniemożliwia odmienne od treści decyzji ustalającej podatek od nieruchomości dokonanie ustalenie kto jest podatnikiem tego podatku. d) art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art.145 § 2 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi wskutek błędnego przyjęcia, ze decyzja ostateczna organu podatkowego wiąże co do kwestii kto jest podatnikiem aż do jej uchylenia. Tym samym równolegle Sąd naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ podał błędną podstawę rozstrzygnięcia. II. prawa materialnego: a) art. 16 u.p.o.l. w zw. z art. 6 ust.7 i art. 3 ust.1 pkt 2 tej ustawy , poprzez niezastosowanie art. 16 u.p.o.l., mimo tego, że istniały ku temu przesłanki. Sąd zastosował błędną wykładnię art. 6 ust 7 u.p.o.l. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, ze decyzja ustalająca podatek od nieruchomości kreuje status podatnika, podczas, gdy stwierdza ona jedynie zobowiązanie podatkowe. Sąd popełnił błąd poprzez niezastosowanie art. 3 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w sytuacji, gdy materiał sprawy wskazywał, że zachodzi konieczność stwierdzenia, że skarżący jest podatnikiem. b) art. 6 ust. 1 u.p.o.l. poprzez jego niezastosowanie, przejawiające się w nieuwzględnieniu normy regulującej obowiązek podatkowy, c) art. 6 ust. 7 u.p.o.l. poprzez niewłaściwą wykładnię, przejawiającą się w twierdzeniu, że przepis ten jako dający podstawę do wydania decyzji ustalającej określa kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Wskazując powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, przeto nie zasługuje na uwzględnienie. Żaden ze sformułowanych w niej zarzutów, tak w odniesieniu do domniemanych naruszeń przepisów postępowania, jak i prawa materialnego, nie okazał się zasadny. O wyniku przeprowadzonej przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku przesądziło pominięcie przez autora skargi kasacyjnej jednego, za to niezwykle istotnego, aspektu rozważanego stanu faktycznego i prawnego. Próbując uzasadnić twierdzenie o naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przepisów prawa w stopniu kwalifikującym do uchylenia zapadłego wyroku, pominięto okoliczność, iż w czasie, w którym doszło do wydania decyzji organów podatkowych w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu nieuiszczonej opłaty targowej, w obrocie prawnym pozostawała decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości w stosunku do innego – niż skarżący – podmiotu, tj. D. B. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem, do momentu wzruszenia takiej decyzji w jednym z przewidzianych prawem trybów, korzysta ona z domniemania prawidłowości. Dla wykazania zatem, że jako posiadacz samoistny nieruchomości (obiektu budowlanego) skarżący był zwolniony z opłaty skarbowej, niezbędne było wyeliminowanie z obrotu prawnego takiej decyzji. Nie ma wobec tego racji autor skargi kasacyjnej wywodząc, że nie jest "dla posiadania statusu podatnika (wbrew twierdzeniom sądu) konieczne wydanie decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe dotyczące podatku od nieruchomości" (s. 4 skargi kasacyjnej). W analizowanym kontekście spostrzeżenie to jest o tyle bezprzedmiotowe, iż w sytuacji, gdy taką decyzję wydano, obowiązuje domniemanie jej zgodności z prawem, a zatem i ze stanem rzeczywistym w zakresie prawa własności lub posiadania samoistnego nieruchomości. Aby je obalić, podatnik powinien – legitymując się tytułem własności określonej nieruchomości albo powołując się tylko na fakt bycia jej posiadaczem samoistnym – zainicjować działania zmierzające do prawidłowego ustalenia obowiązków w sferze prawnopodatkowej. Zwrócił na to uwagę sąd administracyjny pierwszej instancji podnosząc, iż podatnik kwestionujący fakt powstania obowiązku podatkowego lub zakres zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości mógł postawić odpowiednie zarzuty w odwołaniu od decyzji wymiarowej w tym podatku lub powołać okoliczności uzasadniające uruchomienie nadzwyczajnego trybu jej wzruszenia (s. 5 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Licząc się z przeprowadzonymi przez organy podatkowe ustaleniami, kierując się zarazem treścią uregulowania z art. 16 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, sąd administracyjny pierwszej instancji zasadnie oddalił skargę. Stosownie bowiem do tego unormowania, zwalnia się od opłaty targowej osoby i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, dokonujące sprzedaży na targowiskach, które są podatnikiem podatku od nieruchomości w związku przedmiotami opodatkowania położonymi na targowiskach. Podzielił on tym samym stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu. Zasygnalizowano w niej, że możliwość pobierania opłaty targowej występuje wówczas, gdy podmiot dokonujący sprzedaży nie jest tożsamy z podatnikiem podatku od nieruchomości. Konstatacja ta skłania do uznania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania za całkowicie chybione. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.