I OZ 179/09

PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2009-03-12

Skład orzekający: Joanna Runge - Lissowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, powinna uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym, nawet jeśli prowadzi liczne postępowania sądowe i administracyjne, co może sugerować ukrywanie dochodów lub nadużywanie prawa do informacji publicznej?
Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jednakże, instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Liczne postępowania sądowe i administracyjne prowadzone przez stronę, a także fakt pokrywania kosztów wnoszonych skarg i zażaleń, mogą sugerować, że strona nie znajduje się w tak trudnej sytuacji materialnej, aby uzasadniało to przyznanie prawa pomocy, a jej oświadczenia majątkowe mogą nie odzwierciedlać rzeczywistej sytuacji finansowej.
Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił P. J. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, wskazując na liczne postępowania sądowe i administracyjne prowadzone przez skarżącego, które mogły sugerować ukrywanie dochodów lub nadużywanie prawa do informacji publicznej. P. J. wniósł zażalenie, zarzucając niezgodność postanowienia z prawem i tendencyjne rozpoznawanie spraw przez sądy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie.
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 lutego 2009 r. sygn. akt II SO/Sz 10/08 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie z wniosku P. J. o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w Szczecinie postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił P. J. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarżący wprawdzie wskazał, iż jego sytuacja materialna generalnie pozwalała na przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślono jednakże, iż skarżący wszczął znaczną ilość postępowań przed Sądem i organami administracji, a ich liczba, oraz ilość nadsyłanych przez niego pism wskazuje na inne, poza wykazanymi, źródła dochodu. Ponadto zdaniem Sądu skarżący w sposób oczywisty nadużywa przysługującego mu prawa do uzyskiwania informacji publicznej, zaś instytucja prawa pomocy nie może służyć ułatwianiu takich praktyk. W zażaleniu na to postanowienie P. J. zarzucił między innymi, że jest ono niezgodne z prawem, zaś Sądy rozpoznają jego sprawy w sposób tendencyjny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zawiera uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Zauważyć należy, iż instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący, jako osoba samotna, otrzymująca stały, miesięczny dochód z tytułu świadczenia rentowego nie może zostać uznany za osobę, wobec której istnieje możliwość zastosowania zwolnienia od kosztów sądowych. Ponadto za słuszne uznać trzeba stanowisko Sądu I instancji, iż niezależnie od powyższych okoliczności na uwadze mieć trzeba prowadzoną przez P. J. działalność skargową. Zasadnym zatem wydaje się przyjęcie, iż skarżący, mimo że - jak podał - utrzymuje się z niskiego dochodu, jest w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania ponosić, zważywszy na fakt, iż udaje mu się pokrywać koszty wnoszonych przez siebie licznych skarg i zażaleń. Okoliczność ta, jak podniesiono w zaskarżonym postanowieniu, może wskazywać, iż składane przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie majątkowym nie odzwierciedlają jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło