II SA/Bk 692/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi I.Ł. i J.Ł. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] września 2008 r., nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej wydanie decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. na rzecz skarżących I.Ł. i J.Ł. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sprawa niniejsza dotyczy wprowadzonej do ewidencji gruntów i budynków miasta B. zmiany w odniesieniu do nieruchomości położonej w B. przy ul. P. [...] i S. [...]. Nieruchomość ta składa się z 4 działek o numerach geodezyjnych [...] i [...] (przyporządkowanych adresowi ul. P. [...]) oraz [...] i [...]/3 (przyporządkowanych adresowi ul. S. [...]). Na nieruchomości tej o łącznej powierzchni 2687 m2 Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowo – Usługowe "W." Spółka z o.o. w B. wzniosło dwa budynki wielorodzinne łącznie z 65 lokalami mieszkalnymi, 4 lokalami użytkowymi i 17 garażami. Po uzyskaniu zaświadczenia organu architektoniczno – budowlanego o samodzielności lokali mieszkalnych, użytkowych i garaży, przedsiębiorstwo kilkudziesięcioma aktami notarialnymi przeniosło na rzecz nabywców odrębną własność poszczególnych lokali z ułamkowym udziałem w prawie własności części budynku oraz urządzeń służących do wspólnego użytku oraz takim samym ułamkowym udziałem w prawie własności gruntu tj. całej nieruchomości. Ustalenie wysokości udziałów w prawie własności gruntu i wspólnych części budynków nastąpiło według zasad wynikających z art. 3 ust. 1 ustawy z 24 czerwca 1994r. o własności lokali przy przyjęciu, że łączna powierzchnia użytkowa obu budynków (wyznaczająca mianownik ułamka) wynosi 3815,40 m2. W dniu 5 lutego 2008 r. wpłynęło do Prezydenta Miasta B. pismo skarżącej I.Ł., właścicielki lokalu mieszkalnego Nr 8 położonego w budynku przy ulicy S. [...], zawierające żądanie wydania stosownej decyzji w odniesieniu do udziału 11647 w nieruchomości przy ulicy P. [...] i S. [...] przypisanego T.W. – Prezesowi Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowo – Usługowego "W." Spółki z o.o. w B. W piśmie z 4 czerwca 2008 r. skarżąca I.Ł. sprecyzowała żądanie wnosząc o "wyprowadzenie" z ewidencji gruntów i budynków udziałów Spółki z o.o. "W." w nieruchomości rozdysponowanych na poszczególnych nabywców lokali. Natomiast w piśmie z 8 lipca 2008 r. skarżąca I.Ł. zażądała też wykreślenia z ewidencji budynków i lokali swojej osoby i męża J.Ł. w odniesieniu do garażu Nr 13 położonego przy ulicy P. [...]. Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta B. czynnością z dnia 4 lipca 2008 r. usunął z ewidencji budynków i lokali błędnie wpisane prawo własności małżonków Ł. do garażu nr 13 położonego przy ulicy P. [...], natomiast decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. powołując się na art. 22 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 10, 12 i 47 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, orzekł o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków Miasta B., obrębu Nr 17 – B., jednostce rejestrowej G.668, dotyczącej nieruchomości przy ul. P. [...] i S. [...] (opisanej wcześniej) poprzez wykreślenie udziału 11647/381540 Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowo – Usługowego "W." Spółki z o.o w tejże nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że o wykreślenie udziału w nieruchomości spółki "W." wystąpiła skarżąca. Organ też stwierdził, że nawet po wykreśleniu udziału spółki "W." suma udziałów w nieruchomości przypisanych poszczególnym współwłaścicielom przekroczy wartość 1/1 gdyż będzie wyrażona ułamkiem 381706/381540. Tę niezgodność należałoby uregulować poprzez zmianę aktu notarialnego. Decyzja powyższa została doręczona Wspólnocie Mieszkaniowej ul. P. [...] i S. [...] administratorowi nieruchomości, skarżącej i Przedsiębiorstwu Produkcyjno – Handlowo – Usługowemu "W." Sp. z o.o. W odwołaniu od tej decyzji I.Ł. wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia celem wyjaśnienia stanu posiadania nieruchomości na podstawie urządzonej dla nieruchomości Księgi Wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B. Skarżąca podkreśliła, że pierwotne pozwolenie na budowę udzielone Spółce z o.o. "C.", której zobowiązania wraz z zobowiązaniem dokończenia inwestycji, notarialnie przejęło przedsiębiorstwo "W.", opiewało na realizację budynków wielorodzinnych o łącznej powierzchni użytkowej 3604,87 m2. W rzeczywistości Spółka z o.o. "W." zrealizowała inwestycję o łącznej powierzchni użytkowej 3815, 40 m 2. Różnica uczyniła przypisanie Spółce "W." udziału w nieruchomości o wartości 11647/381540, który to udział figuruje w Księdze Wieczystej Nr [...] i jako prawo figurujące w Księdze Wieczystej nie może być przedmiotem skreślenia z ewidencji. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. po rozpoznaniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] września 2008 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Organ odwoławczy stwierdził, że niewykreślenie do daty wydania przez organ I instancji z ewidencji gruntów miasta B. udziału spółki z o.o. "W." było w sporej mierze następstwem błędu, który to błąd decyzją pierwszoinstancyjną został wyeliminowany. Wprowadzona zmiana jest urzędowym potwierdzeniem stanu prawnego nieruchomości. Natomiast okoliczność zmiany błędnego naliczenia udziałów poszczególnych właścicieli w całej nieruchomości może być dochodzona od spółki "W." bądź dokonana we własnym zakresie przez wszystkich współwłaścicieli nieruchomości aktem notarialnym. W skardze wniesionej do Sądu: I.Ł. i J.Ł. zarzucili organowi brak umocowania do wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów niezgodnej ze stanem prawnym nieruchomości uwidocznionym w Księdze Wieczystej urządzonej dla nieruchomości. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Uczestnicy postępowania: Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej ul. P. [...] i S. [...] oraz Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowo – Usługowe "W." spółka z o.o. w W., przychylili się do stanowiska organu i wnieśli o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skardze nie można odmówić słuszności. Organy ewidencji gruntów obu instancji orzekły bowiem w sprawie w sposób rażąco naruszający wynikające z ustawy z 17 maja 1989 r. "Prawo geodezyjne i kartograficzne" zasady wprowadzania do ewidencji gruntów i budynków zmian o charakterze podmiotowym, co czyniło koniecznym stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji (obu instancji) w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowiły normy prawne ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027 z późniejszymi zmianami) oraz Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454 z późniejszymi zmianami). Organ I instancji powołał się w decyzji na art. 22 wskazanej wyżej ustawy oraz paragrafy 10, 12 i 47 ust. 3 wskazanego wyżej rozporządzenia wykonawczego, a organ II instancji, utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Zaakceptował zastosowanie tychże przepisów do wprowadzonej w ewidencji gruntów zmiany. Tymczasem treść powyższych przepisów stosowana w ujawnionych przez organ okolicznościach sprawy absolutnie nie dawała organowi ewidencyjnemu uprawnienia do modyfikowania udziału w nieruchomości wspólnej jednego ze współwłaścicieli nieruchomości przy ulicy P. [...] i S. [...] w B. Naruszenie zasad ewidencjonowania w operacie gruntów i budynków zmian o charakterze podmiotowym (tj. dotyczących prawa właścicieli, współwłaścicieli) jest tym bardziej rażące, że rozstrzygnięcie "kłóci się" z przytoczonym przez organy – aczkolwiek skrótowo - rozumieniem tych zasad. Konieczne jest przypomnienie tych reguł. Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy Prawo geodezyjne i Kartograficzne celem ewidencji gruntów i budynków jest stworzenie jednolitego dla kraju i systematycznie aktualizowanego zbioru informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. W świetle treści art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy w ewidencji gruntów wskazuje się informacje dotyczące między innymi: - położenia gruntów, ich granic i powierzchni, rodzaju użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, a także oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeśli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty, - właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych – inne osoby prawne i fizyczne, w których władaniu znajdują się grunty lub ich części. W myśl przepisów paragrafu 46 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego, dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w paragrafie 10 i 11 rozporządzenia. Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z: - prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, - opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych, - dokumentacji architektoniczno – budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej, - ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów. Nie ulega wątpliwości, że aktualizacja danych w ewidencji dotyczy zamieszczenia zmian powstałych już po wprowadzeniu do ewidencji danych kwestionowanych (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 marca 2006 r. sygn. IV SA/Wa 2170/05 Lex nr 222 265, wyrok NSA z 10 lutego 2003 r. sygn. II SA 1478/01, Lex nr 156384). W trybie aktualizacji danych nie można zatem uwidaczniać zmian nie objętych nowym zdarzeniem prawnym rozumianym jako zdarzenie powstałe po wprowadzeniu do ewidencji danych kwestionowanych. Weryfikacji danych już wprowadzonych do ewidencji w zakresie ich zgodności z treścią dokumentów źródłowych stanowiących postawę wpisu do ewidencji czy zgodności treści mapy ewidencyjnej ze stanem faktycznym w terenie, służy postępowanie weryfikacyjne, prowadzone z urzędu, przy czym w odniesieniu do zgodności wpisów z treścią dokumentów źródłowych, co 10 lat, a w odniesieniu do zgodności treści mapy ze stanem faktycznym, co 15 lat (vide: par. 54 rozporządzenia wykonawczego). Sprostowanie zaś błędów i omyłek w ewidencji, a więc wad nieistotnych, odbywa się w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a więc art. 113 § 1 k.p.a., przy czym ani zmiana praw podmiotowych (uprawnień do gruntów i budynków) ani zmiana granic i powierzchni działek nie dotyczy spraw nieistotnych i nie może być dokonywana w trybie sprostowania (vide: wyrok NSA z 13 maja 1999 r. sygn. II SA 566/99, Lex nr 46217). Z zastosowanego przez organ § 12 rozporządzenia wykonawczego wynika wprost, że prawa podmiotowe właścicieli do gruntów objętych ewidencją, a także wynikające z użytkowania wieczystego, zarządu lub trwałego zarządu nieruchomościami, użytkowania gruntów państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych oraz dzierżawy zgłoszonej do ewidencji, podlegają uwidocznieniu w ewidencji wyłącznie na podstawie: - wpisów dokonanych w księgach wieczystych, - prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i lokali, - ostatecznych decyzji administracyjnych, - dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, - umów dzierżawy, a których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Treść § 12 rozporządzenia wykonawczego, enumeratywnie wskazującego na podstawy nanoszenia (ewidencjonowania) zmian podmiotowych w ewidencji odczytywana w powiązaniu z treścią § 46 ust. 2 rozporządzenia określającego przypadki wprowadzania zmian do ewidencji z urzędu, pozwala stwierdzić, że zmiany wynikające z opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające wykazy zmian danych ewidencyjnych (§ 46 ust. 2 pkt 2) mogą dotyczyć wyłącznie zmian przedmiotowych (numeracji działek, oznaczenia budynku czy powierzchni gruntu) i nie mogą uzasadniać zmiany danych w zakresie praw podmiotowych do gruntu, Zapisy zawarte w ewidencji gruntów, dotyczące uprawnień do niego (w tym szczególnie prawa własności), zawsze mają charakter informacji pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 rozporządzenia wykonawczego (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 września 2002 r. sygn. IV SA/Wa 896/06, Lex nr 255795). W orzecznictwie sądowo – administracyjnym podkreśla się, że źródeł wpisów praw podmiotowych do gruntu, wskazanych w par. 12 rozporządzenia wykonawczego nie można interpretować w sposób dowolny (wyroki NSA z dnia 10 lutego 2003 r. sygn. II SA 1907/01, Lex nr 156364 oraz z dnia 19 marca 2003 r. sygn. II SA/1018/02, Lex 156374). Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wielokrotnie też wyjaśniał, że zapisy w ewidencji mają charakter wyłącznie techniczno – deklaratoryjny. Organy ewidencji rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy go gruntu, budynku lub lokalu. Stąd poprzez żądanie wprowadzenia zmiany w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością (vide: między innymi wyrok z dnia 17 lutego 1993 r. sygn. II SA1155/92, ONSA 1994/2/61, wyrok z dnia 16 kwietnia 1998 r. sygn. II SA 258/98, Lex nr 41288, wyrok z dnia 20 sierpnia 1998 r. sygn. II SA 766/98, Lex 82005). Ujawniony w ewidencji stan prawny musi być oparty na odpowiednich dokumentach (prawomocnych orzeczeniach sadowych, ostatecznych decyzjach administracyjnych, czynnościach prawnych dokonanych w formie aktów notarialnych, spisanych umowach i ugodach w postępowaniu sądowym i administracyjnym lub innych dokumentach posiadających moc dowodową dla ustalenia prawa własności). Postępowanie ewidencyjne służy ewidencjonowaniu bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach i ma charakter wyłącznie informacyjny. Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że wykreślenie z ewidencji gruntów i budynków Miasta B., obrębu nr 17 – B., jednostki rejestrowej G.668 udziału 11647/381540 Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowo – Usługowe "W." spółki z o.o. w prawie własności nieruchomości przy ul. P. [...] i S. [...], nastąpiło bez oparcia o jakiekolwiek nowe zdarzenie prawne tj. zdarzenie prawne powstałe po wprowadzeniu do ewidencji danych kwestionowanych. W rzeczywistości organ dokonał "sprostowania" zapisu ewidencji co do pozostawionego w niej wpisu udziału 11647/381540 Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowo – Usługowego "W." spółki z o. o. w prawie własności nieruchomości wspólnej. Takie "prostowanie" zapisów wykroczyło poza ramy sprostowania oczywistych omyłek czy błędów (o czym była mowa wyżej), nie mieściło się w granicach postępowania aktualizacyjnego (te wymagało nowego zdarzenia prawnego), a nadto pozostawało w oczywistej sprzeczności ze stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w dziale II Księgi Wieczystej nr [...] prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w B. i urządzonej dla nieruchomości przy ulicy P. [...] i S. [...] w B. Z akt w/w Księgi Wieczystej, z których sąd administracyjny, dopuścił poza rozprawą dowód (uznając rozprawę za zbyteczną) wynika (vide: notatka urzędowa i kopie dokumentów – k. 62 – 69 akt sądowych), iż w prawie własności nieruchomości wspólnej przy ul. P. [...] i S. [...] w B., Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowo – Usługowe "W." – spółka z o.o. ma nadal udział wynoszący 5839/381540. Taki udział pierwotnego właściciela nieruchomości, pozostał po ujawnieniu w Księdze Wieczystej okoliczności wyodrębnienia ostatnim odnotowanym w księdze aktem notarialnym z [...] października 2004 r. odrębnej własności lokalu mieszkalnego nr 12 w budynku przy ulicy S. [...] i odrębnej własności garażu nr 8 w budynku przy ulicy P. [...]. W następstwie ustanowienia odrębnej własności wyżej wymienionych lokali, udział PPHU "W." w prawie własności nieruchomości wspólnej zmniejszył się z 17661/381540 do 5839/381540. Przypomniany przez Sąd § 12 Rozporządzenia wykonawczego do ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie pozostawia wątpliwości co do tego, że wpisy praw podmiotowych do gruntów i budynków w ewidencji muszą być zgodne (zsynchronizowane) z wpisami w dziale II Księgi Wieczystej urządzonej dla danej nieruchomości, a nie odwrotnie. Dane z katastru nieruchomości (ewidencji gruntów i budynków) są jedynie podstawą do oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej, tj. do wpisów w dziale I Ksiąg Wieczystych, informujących o powierzchni i oznaczeniu nieruchomości. Reasumując wprowadzona przez organ zmiana w ewidencji gruntów poprzez wykreślenie udziału 11647/381540 PPHU "W." spółki z o.o. w W. w nieruchomości wspólnej przy ul. P. [...] i S. [...] w B. nie znajdowała żadnego oparcia w zdarzeniu prawnym mogącym stanowić skuteczną podstawę do wprowadzenia zmiany o charakterze podmiotowym. Jako taka rażąco naruszyła przywołane przez organ przepisy prawa materialnego co skutkować musiało stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszoinstancyjnej. Poza kognicją sądu administracyjnego pozostają działania przywracające wpisom w ewidencji praw podmiotowych do nieruchomości zapisy zgodne z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. O ile ujawnione w Księdze Wieczystej udziały właścicieli poszczególnych lokali wyodrębnionych w nieruchomości (wyznaczone wielkością powierzchni użytkowej tych lokali) w połączeniu z udziałem pierwotnego właściciela, nie dają całości w stosunku do powierzchni użytkowej obu budynków wzniesionych na nieruchomości, konieczne może się stać przeprowadzenie postępowania cywilnego o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Sprostowanie wadliwego określenia udziałów właścicieli odrębnych lokali w nieruchomości wspólnej wymaga zachowania formy aktu notarialnego oraz wpisu do księgi wieczystej. Zważywszy na konieczność uzyskania zgody na powyższe wszystkich współwłaścicieli nieruchomości może być bardzo trudne i kosztowne. Dociekanie przez sąd administracyjny przyczyn nieprawidłowego określenia udziałów poszczególnych lokali w nieruchomości wspólnej, nie jest jednak konieczne dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. Stąd sąd administracyjny nie dostrzega potrzeby wyjaśniania kwestii poruszonych przez skarżącą w ustnym wystąpieniu przed sądem, którego spisaną treść dołączono do akt sądowych jako załącznik do protokołu rozprawy (k. 52 – 55 akt). Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Konsekwencją uwzględnienia skargi stała się konieczność zamieszczenia w wyroku stwierdzenia, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi). Jednocześnie, biorąc pod uwagę złożony przez skarżących wniosek, sąd zasądził od organu na rzecz skarżących koszty postępowania sądowego (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Na koszty złożyła się kwota uiszczonego przez skarżących wpisu od skargi w wysokości 200 złotych. Wykazany przez skarżących wydatek w wysokości 58,56 złotych, poniesiony za poświadczenie przez notariusza dokumentów, jako nie mieszczący się w pojęciu podlegających zwrotowi "kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw" nie mógł zostać uwzględniony. Definicję pojęcia "niezbędne koszty postępowania prowadzonego przez stronę osobiście" zawiera art. 205 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaliczając do nich koszty sądowe, koszty przejazdów stron do sądu oraz równowartość utraconego zarobku wskutek stawiennictwa w sądzie. Stąd orzeczono jak w sentencji