IV SA/Wa 1908/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka, Sędziowie Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2009 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie opłat podwyższonych za emisję zanieczyszczeń do powietrza 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r.; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej "E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 1598 (tysiąc pięćset dziewięćdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 281 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. z 2006 r., Nr 129, poz. 902 ze zm. ), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez "E." Sp. z o.o. z siedzibą w W., utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2008 r., odmawiającą umorzenia nie wniesionych za I półrocze 2007 r. opłat podwyższonych za emisję zanieczyszczeń do powietrza za okres od 1 stycznia 2007 r. do 17 kwietnia 2007 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż w dniu [...] kwietnia 2007 r. Wojewoda [...] wydał dla "E." Sp. z o.o. pozwolenie zintegrowane na prowadzenie instalacji do energetycznego spalania paliw. W dniu 26 lipca 2007 r. Spółka zwróciła się do Marszałka Województwa [...] z wnioskiem o umorzenie płatności podwyższonej opłaty o 200%, stanowiącej kwotę 79 529,70 zł za wprowadzanie zanieczyszczeń gazowych i pyłowych z zakładowej E., dotyczącej I półrocza 2007 r. Następnie pismem z dnia 16 października 2007 r. strona doprecyzowała swój wniosek wnosząc o umorzenie podwyższonej o 200% opłaty w wysokości 44,690 zł za wprowadzenie zanieczyszczeń gazowych i pyłowych w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 17 kwietnia 2007 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. organ pierwszej instancji odmówił umorzenia nie wniesionych za I półrocze 2007r. opłat podwyższonych za emisję zanieczyszczeń do powietrza za okres od 1 stycznia 2007r. do 17 kwietnia 2007 r., podnosząc, iż dział IV ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska co prawda przewiduje umorzenie podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska, jednakże aby możliwe było umorzenie, opłata powinna zostać odroczona, a podmiot, który występuje o odroczenie opłaty podwyższonej musi realizować przedsięwzięcie będące podstawą odroczenia płatności. "E." Sp. z o.o. złożyła odwołanie od powyższej decyzji wskazując, iż konieczność poniesienia opłat podwyższonych za emisje zanieczyszczeń wynika z opieszałości Wojewody [...], który przewlekle prowadził postępowanie w sprawie wydania pozwolenia zintegrowanego. W ocenie Sygn. akt IVSA/Wa 1908/08 odwołującej, organ administracji, skutkiem którego zaniedbania powstał obowiązek naliczenia opłat podwyższonych, z urzędu winien zastosować postępowanie o odroczeniu płatności tych kar, a następnie umorzyć niewniesione opłaty podwyższone. W zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż żaden przepis ustawy Prawo ochrony środowiska, za wyjątkiem art. 319 ust. 3a tej ustawy, który nie ma jednak zastosowania w niniejszej sprawie, nie przewiduje możliwości umorzenia opłat za korzystanie ze środowiska. Zdaniem Kolegium powyższe w powiązaniu z dyspozycją art. 281 ust. 2 cyt. ustawy oznacza, że umorzenie przedmiotowej należności nie jest w ogóle możliwe. Kolegium podkreśliło, że brak jest jednocześnie podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie odroczenia płatności opłaty za korzystanie ze środowiska. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła ,, E. " Sp. z o.o. wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego na jej rzecz. Skarżąca Spółka zarzuciła, iż zaskarżona decyzja jak też decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem: - prawa materialnego, a w szczególności art. 292 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, poprzez jego niewłaściwą wykładnię, sprzeczną z zasadą konstytucyjnego państwa prawnego i zasadą praworządności, - przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 kpa poprzez niezastosowanie w niniejszej sprawie praworządnej wykładni prawa materialnego, uwzględniającej ważny interes społeczny oraz słuszny interes obywateli, art. 8 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która podważa zaufanie do organów administracji publicznej i organów Państwa oraz art. 107 § 3 kpa poprzez niewyjaśnienie w decyzji przyczyn nieuwzględnienia zarzutów strony i nieodniesienie się w uzasadnieniu do wszystkich okoliczności sprawy. Strona skarżąca przytaczając stan faktyczny sprawy podała, iż w dniu 7 sierpnia 2006 r. wystąpiła z wnioskiem do Wojewody [...] o wydanie decyzji o dopuszczalnej emisji zanieczyszczeń do powietrza dla instalacji w przemyśle energetycznym do spalania paliw o mocy nominalnej ponad 50 MWt. Do wniosku dołączono niezbędną dokumentację. Dopiero w dniu 13 grudnia 2006 r. Sygn. akt IVSA/Wa 1908/08 organ podał w publicznie dostępnym wykazie informację o wniosku, a także zawiadomił o możliwości wnoszenia uwag i wniosków w terminie 21 dni od ukazania się zawiadomienia. W tym samym dniu przedmiotowe zawiadomienie umieszczono na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Wojewódzkim, na stronie internetowej Urzędu oraz na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Miasta W. Termin 21 dni do wniesienia uwag i wniosków upływał w dniu 2 stycznia 2007 r. Pomimo braku jakichkolwiek merytorycznych, czy formalnych przeszkód, decyzja została wydana dopiero w dniu [...] kwietnia 2007 r. Skarżąca nie kwestionując faktu braku prawem wymaganego zezwolenia na korzystanie ze środowiska podniosła, iż nieposiadanie przez Spółkę zezwolenia nie pozostaje w związku z jakimkolwiek zaniedbaniem strony, a jest wynikiem przewlekłości prowadzonego przez organ w tym przedmiocie postępowania. W ocenie strony skarżącej w sytuacji zawinionego przez organ opóźnienia w wydaniu przedmiotowej decyzji, złożenie wniosku w tym przedmiocie należało traktować jako czasową legalizację sytuacji jednostki. Naruszenie przez Wojewodę normy co do terminowości załatwienia sprawy, skutkowało koniecznością poniesienia przez Spółkę opłat za korzystanie ze środowiska w wysokości podwyższonej o 200%. Skarżąca wskazała, iż do dnia 30 czerwca 2006 r. posiadała zezwolenie sektorowe, zaś po jego wygaśnięciu, niezależnie od wystąpienia z wnioskiem o zezwolenie zintegrowane, za całe drugie półrocze 2006 r. wnosiła prawem przewidzianą opłatę za korzystanie ze środowiska, podwyższoną o 100%. W ocenie skarżącej podkreślenia wymaga również fakt, iż w wydanej w dniu [...] kwietnia 2007 r. decyzji udzielającej pozwolenia zintegrowanego organ uznał, iż instalacja prowadzona przez ,, E." Sp. z o.o., spełnia wymagania ochrony środowiska wynikające z najlepszych dostępnych technik, jak również wszelkie wymagania niezbędne do uzyskania pozwolenia zintegrowanego. W opinii skarżącej należało zatem przyjąć, iż także w dniu rozpoczęcia przez Spółkę działalności polegającej na emisji zanieczyszczeń do powietrza bez wymaganego zezwolenia, przedsiębiorstwo skarżącej spełniało wszelkie wymogi dla uzyskania takiego zezwolenia, a nie uzyskała go wcześniej jedynie z powodu opieszałości organu administracji. Strona skarżąca powołując treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 1998 r., sygn. akt OPS 13/98 wskazała, iż w sprawie o wymierzenie opłaty za wprowadzenie zanieczyszczeń do powietrza, gdy jednostka organizacyjna nie posiada decyzji, o której mowa w art. 30 Sygn. akt IVSA/Wa 1908/08 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 31 grudnia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska, nie można całkowicie abstrahować od przyczyn i okoliczności, z powodu których jednostka organizacyjna nie posiada tej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 276 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. z 2006 r., Nr 129, poz. 902 ze zm. ), podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Art. 292 powołanej ustawy stanowi natomiast, że podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone w przypadku braku wymaganego pozwolenia na wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów, pobór wód lub wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Z akt sprawy wynika, że ,, E." Sp. z o.o. do dnia 30 czerwca 2006 r. korzystała ze środowiska na mocy wymaganej przepisami decyzji ( zezwolenia sektorowego), zaś w dniu 7 sierpnia 2006 r. wystąpiła z wnioskiem o wydanie zezwolenia zintegrowanego dla przedmiotowej instalacji. Decyzja o pozwoleniu na wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów została jednakże wydana przez Wojewodę [...] dopiero w dniu [...] kwietnia 2007 r. Okoliczność ta, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, powinna zostać uwzględniona przez organy orzekające przy wydawaniu kontrolowanych decyzji. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że decyzje organów obu instancji, orzekających w sprawie, pozostają w sprzeczności z wyrażoną w art. 8 kpa zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Należy mieć na uwadze, iż Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 grudnia 1998 r., sygn. akt OPS 13/98, podjętej po rozpoznaniu wątpliwości prawnych przekazanych przez skład orzekający tegoż Sądu, zawarł pogląd, iż "niezałatwienie przez organ administracji państwowej w terminie przewidzianym w art. 35 kpa sprawy o ustalenie rodzajów i ilości substancji zanieczyszczających powietrze dopuszczonych do wprowadzania do powietrza przez jednostkę organizacyjną w drodze decyzji, o której mowa w art. 30 ust. 1 ustawy o ochronie i Sygn. akt IVSA/Wa 1908/08 kształtowaniu środowiska nie wyłącza samo przez się stosowania przepisu art. 86b ust. 7 tej ustawy". W uzasadnieniu uchwały wskazano jednak, że w sprawie o wymierzenie opłaty za wprowadzenie zanieczyszczeń do powietrza, gdy jednostka organizacyjna nie posiada decyzji, o której mowa w art. 30 ustawy nie można całkowicie abstrahować od przyczyn i okoliczności, z powodu których jednostka organizacyjna nie posiada tej decyzji. Zastosowanie przepisów o charakterze represyjnym (jakim jest art. 86b ust. 7) "nie może prowadzić do rezultatu, który byłby sprzeczny z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi wywodzonymi z klauzuli demokratycznego państwa prawnego - zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa oraz zasady bezpieczeństwa prawnego. Podmiot, który nie dopełnił obowiązku administracyjnego musi mieć możliwość obrony i wykazania, że niedopełnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Odrzucenie tego poglądu (...) mogłoby prowadzić w poszczególnych sprawach do kolizji także z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości". Pomimo, że w sprawie niniejszej mają zastosowanie przepisy ustawy dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, nie zaś przepisy ustawy z dnia 31 grudnia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska to jednak, zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej, przedstawione w uchwale NSA stanowisko odnośnie możliwości zastosowania opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska, wynikającej z faktu nieuzyskania w terminie przewidzianym w art. 35 kpa wymaganego pozwolenia, pozostaje w pełni aktualne. W rozpoznawanej sprawie, wobec uprawdopodobnienia przez skarżącą Spółkę, że nie ponosi odpowiedzialności za brak pozwolenia na wprowadzenie do powietrza gazów lub pyłów i że spowodowane zostało to przewlekłym rozpatrywaniem sprawy przez właściwy organ, bezwzględne podwyższenie opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska byłoby trudne do pogodzenia z konstytucyjnymi zasadami państwa prawa, w tym zasadą sprawiedliwości. Z dołączonego do akt administracyjnych sprawy pozwolenia z dnia [...] kwietnia 2007 r. nie wynika aby przyczyną opóźnionego rozstrzygnięcia wniosku o pozwolenie (od [...] sierpnia 2006 r. do [...] kwietnia 2007 r.) były braki dokumentacji, czy jakiekolwiek zaniechania ze strony skarżącej. Rozpoznając sprawę organy obu instancji powinny były zbadać zatem, czy strona ponosi odpowiedzialność za to, że nie ma decyzji, ewentualnie jaki wpływ na Sygn. akt IVSA/Wa 1908/08 brak pozwolenia na wprowadzenie do powietrza gazów i pyłów miał fakt przewlekłego rozpatrywania sprawy przez organ w przedmiocie udzielenia pozwolenia. Brak bowiem ustaleń w tym zakresie skutkuje tym, iż nie można uznać, aby organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy oraz w pełni ustaliły stan faktyczny sprawy. Z uwagi zatem na naruszenie przez organy obu instancji przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy. Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji ustalą, czy przewlekłość w rozpatrzeniu sprawy w przedmiocie udzielenia pozwolenia na wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów była wynikiem zawinionego działania strony skarżącej, czy opieszałością organu, a następnie w zależności od tych ustaleń ocenia zasadność wniosku strony skarżącej, biorąc pod uwagę przedstawione wyżej wywody.