II FSK 2013/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia del. WSA: Tomasz Zborzyński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Łd 1515/08 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 21 października 2008 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania do ponownego rozpatrzenia temu organowi sprawy ustalenia zobowiązana w podatku o spadków i darowizn postanawia: 1. oddalić skargę kasacyjną, 2. oddalić wniosek pełnomocnika skarżącej o przyznanie mu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Sygnatura akt II FSK 2013/09 U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę S. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w przedmiocie uchylenia decyzji organu podatkowego pierwszej instancji i przekazania temu organowi do ponownego rozpatrzenia sprawy ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn. Sąd ten przedstawił następujący stan sprawy: Zarządzeniem z dnia 29 grudnia 2008 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi. Odpis zarządzenia został przesłany skarżącej na adres wskazany w skardze. Dnia 22 stycznia 2009 r. przesyłka została zwrócona Sądowi z adnotacją, że skarżąca nie odebrała jej w placówce pocztowej pomimo dwukrotnego awizowania (w dniach 6 i 14 stycznia 2009 r.). Ponieważ skarżąca wpisu od skargi nie uiściła, Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), uznając, że doręczenie zarządzenia nastąpiło w trybie art. 73 P.p.s.a. oraz z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2006 r. (P 13/05, Dz. U. Nr 38, poz. 268) z upływem ostatniego dnia terminu, na który pismo pozostawiono w urzędzie pocztowym, czyli w dniu 21 stycznia 2008 r. W wywiedzionej w imieniu skarżącej skardze kasacyjnej zaskarżono postanowienie to w całości i postawiono wniosek o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie pełnomocnikowi skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 73 § 1 P.p.s.a. polegające na przyjęciu, że doszło do doręczenia zastępczego zarządzenia wzywającego do uzupełnienia braków fiskalnych skargi, pomimo, że z uwagi na zastosowanie niewłaściwego formularza powiadomienia o przesyłce oraz niedoręczenie drugiego awiza doręczenia nie można było uznać za dokonane (dosłownie: "w wyniku wystąpienia wielu nieprawidłowości"), - art. 82 P.p.s.a. przez błędne przyjęcie, iż termin do uiszczenia wpisu rozpoczął bieg, pomimo, że wezwanie nie zostało skutecznie doręczone (dosłownie: "doręczenie wezwania Sądu nie zostało skutecznie dokonane"), - art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 220 § 3 P.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu, że wobec doręczenia przesyłki i nie uiszczenia wpisu możliwe jest zastosowanie konsekwencji przewidzianych przez ten przepis, pomimo, że przesłanki te faktycznie nie zostały spełnione. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż art. 73 P.p.s.a. przewiduje, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia, a doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu. W sprawie skarżącej procedura ta nie została jednak prawidłowo przeprowadzona, gdyż pierwsze zawiadomienie sporządzono na nieprawidłowym formularzu, to jest na zwykłym druku stosowanym przez Pocztę Polską zamiast na druku określonym w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 62, poz. 697 ze zm., dalej: rozp.dor.), natomiast drugiego zawiadomienia w ogóle nie doręczono. Skarżąca, pomimo otrzymania pierwszego awiza, nie odebrała przesyłki, gdyż nie wiedziała, że zawiera ona pismo sądowe. Ponadto, z naruszeniem § 9 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 3 rozp.dor. doręczyciel na potwierdzeniu odbioru nie zaznaczył, gdzie pozostawił awizo, a na stronie adresowej przesyłki nie podpisał się i nie umieścił informacji o dacie pierwszego awizowania, pracownik placówki pocztowej przyjmującej przesyłkę nie podpisał się, a odcisk datownika jest nieczytelny, wskutek czego nie można stwierdzić, kiedy i przez kogo przesyłka ta została przyjęta; ponadto przy powtórnym zawiadomieniu nie odnotowano, że przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w cytowanym wcześniej wyroku z dnia 28 lutego 2006 r. zasada zaufania jednostki do państwa i prawa wymaga takiego uregulowania doręczeń w postępowaniach prowadzonych przez organy władzy publicznej, aby jednostka, która działa w dobrej wierze i dokłada należytej staranności, nie była zaskakiwana negatywnymi konsekwencjami doręczenia pisma w sytuacji, w której bez własnej winy nie była w stanie zaznajomić się z jego treścią. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca, jako adresatka pisma sądowego, miała możliwość odebrania go i zapoznania się z jego treścią. Otrzymała bowiem awizo, czyli zawiadomienie o niemożności doręczenia go przez doręczyciela i o złożeniu go w placówce pocztowej. A zatem dołożenie przez nią należytej staranności i działanie w dobrej wierze uchroniłoby ją przed negatywnymi konsekwencjami nieodebrania pisma. Przedstawione przez skarżącą zawiadomienie (pierwsze awizo) zawiera informację, że w dniu 6 stycznia 2009 r. listonosz nie zastał osoby upoważnionej do odebrania przesyłki pocztowej poleconej i że przesyłkę tę można podjąć w oznaczonej z nazwy i adresu placówce pocztowej w oznaczonych godzinach jej urzędowania. W załączniku nr 3 rozpo.dor. określono wzór zawiadomienia/zawiadomienia powtórnego, którego treść w istotnych elementach jest identyczna z treścią zawiadomienia otrzymanego przez skarżącą, gdyż także przewiduje zamieszczenie informacji o pozostawieniu w określonym dniu w określonej placówce pocztowej listu poleconego, który można odebrać w określonym terminie. I w jednym, i w drugim przypadku są to dane, o których mowa w art. 73 P.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 kwietnia 2009 r.). Nie można zatem uznać, że fakt użycia przez doręczyciela określonego druku zawiadomienia wprowadził skarżącą w błąd co do charakteru przesyłki, skoro także w formularzu ustalonym w załączniku nr 3 do rozp.dor. nie używa się określenia "pismo sądowe" lub "przesyłka sądowa", a jedynie ogólnego terminu "list polecony". Nie można także uznać racji skarżącej co do wadliwości adnotacji poczynionych przy przyjęciu awizowanej przesyłki przez placówkę pocztową. Skoro skarżąca przyznaje, że awizo otrzymała i zarazem nie zarzuca, że przesyłki w placówce pocztowej nie złożono, nieczytelność datownika czy brak podpisu przyjmującego przesyłkę pracownika nie ma znaczenia dla skuteczności awizowania. Ponadto - wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej - skuteczność zarówno pierwszego, jak i powtórnego zawiadomienia nie jest uzależniona od zamieszczenia na przesyłce opisu, gdzie umieszczono zawiadomienie. Paragraf 9 ust. 1 pkt 2 rozp.dor. mówi wszak tylko o dokonaniu adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na potwierdzeniu odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki i złożeniu podpisu przez doręczyciela, w odniesieniu do dokonania powtórnego awizowania (zdanie drugie cytowanego przepisu) - tylko o poczynieniu na przesyłce adnotacji "awizowano powtórnie dnia", której to adnotacji na przesyłce adresowanej do skarżącej poprawnie dokonano. Należy także zauważyć, że skarga kasacyjna odnosi się do art. 73 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 16 kwietnia 2009 r. Przepis w tym brzmieniu nie ma zastosowania w sprawie, w której kwestionowanego doręczenia dokonano w styczniu 2009 r. Z kolei art. 73 w brzmieniu obowiązującym w dacie doręczenia nie był podzielony na paragrafy, toteż zarzut naruszenia art. 73 § 4 P.p.s.a. jest chybiony już tylko ze względu na istotną wadliwość sformułowanego zarzutu. Niezależnie jednak od tego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten, rozumiany jako bezpodstawne przyjęcie skuteczności doręczenia przez awizo, również nie jest trafny, gdyż procedura awizowania została przeprowadzona prawidłowo, co słusznie skonstatował Wojewódzki Sąd Administracyjny. Oczywiście chybione są także zarzuty naruszenia art. 82 i art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 220 § 3 P.p.s.a. Sąd przyjął w zgodzie z treścią art. 82 P.p.s.a., iż bieg terminu rozpoczął się od dnia doręczenia zarządzenia. Kwestionowanie, kiedy zarządzenie doręczono, nie uzasadnia postawienia zarzutu naruszenia art. 82 P.p.s.a. Artykułu 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., odnoszącego się do odrzucenia skargi wskutek nie uzupełnienia w terminie jej braków formalnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w ogóle nie stosował, wskazując jako podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia tylko art. 220 § 3 P.p.s.a., odnoszący się do nieuiszczenia w terminie wpisu od skargi. Podstawa ta została wskazana prawidłowo. Powyższe rozważania doprowadziły Naczelny Sąd Administracyjny do wniosku, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. Nie ma także podstaw do przyznania pełnomocnikowi skarżącej, ustanowionemu w wykonaniu przyznanego skarżącej prawa pomocy, kosztów udzielonej pomocy prawnej od Skarbu Państwa. Zgodnie bowiem z art. 250 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Pełnomocnik skarżącej, radca prawny, wniosła wyłącznie o przyznanie wynagrodzenia. Jednakże, zgodnie z § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Pełnomocnik skarżącej oświadczenia takiego nie złożyła, co wyklucza możliwość przyznania jej od Skarbu państwa wynagrodzenia za świadczoną pomoc prawną.