I OW 165/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie NSA Barbara Adamiak del. WSA Wojciech Mazur (spr.) Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Gminy i Miasta Żuromin – Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Żurominie o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Burmistrzem Miasta i Gminy Żuromin – Kierownikiem Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Żurominie a Prezydentem Miasta Gliwice – Dyrektorem Ośrodka Pomocy Społecznej w Gliwicach w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosków Z. C. o przyznanie zasiłku okresowego i celowego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Gliwice – Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Gliwicach do rozpoznania wniosków Z. C. z dnia [...] sierpnia 2008 roku o przyznanie zasiłku okresowego oraz z dnia [...] października 2008 roku o przyznanie zasiłku celowego i zasiłku okresowego. Burmistrz Gminy i Miasta Żuromin - Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Żurominie złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim Prezydentem Miasta Gliwice - Dyrektorem Ośrodka Pomocy Społecznej w Gliwicach w przedmiocie ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. C. o przyznanie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na wyrobienie dowodu osobistego oraz zdjęć do dowodu osobistego, na leki oraz opłacenie składek na ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż postanowieniami z dnia [...] października 2008 r. i [...] października 2008 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Gliwicach uznał się za niewłaściwy w sprawie rozpoznania przedmiotowych wniosków Z. C. przebywającego w schronisku [...] w Gliwicach. Wnioskodawca - nie zgadzając się z tymi postanowieniami - wskazał, że są one sprzeczne z obowiązującymi przepisami w szczególności ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm. powoływanej dalej jako ustawa o pomocy społecznej). Sam fakt, że Z. C. przebywa w schronisku dla bezdomnych nie przesądza o jego bezdomności. Jest on zameldowany na pobyt stały w Żurominie przy ul. [...], jednakże nie zamieszkuje po wskazanym adresem, mimo iż w budynku istniej możliwość zamieszkania. Wyraża natomiast wolę przebywania na stałe w Gliwicach gdyż z tym miastem wiąże swoją przyszłość. Skoro Z. C. przebywa z zamiarem stałego pobytu w Gliwicach to w sprawie będzie miała zastosowania podstawowa reguła zawarta w art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Gliwicach w odpowiedzi na wniosek wyjaśnił, że w sprawie istotne znaczenie ma status wnioskodawcy jako osoby bezdomnej. Jest on bowiem osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania (art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej). Zdaniem Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Gliwicach w sprawie zachodzą obiektywne przesłanki wskazujące na niemożność zamieszkania przez wnioskodawcę w miejscu, w którym jest on zameldowany na pobyt stały tj. przy ul. [...] w Żurominie, z tej przyczyny, że w lokalu tym zamieszkuje inna rodzina niespokrewniona z wnioskodawcą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. powoływana dalej jako p.p.s.a), sądy administracyjne - a w zasadzie Naczelny Sąd Administracyjny (art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a) są właściwe do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spory o właściwość między organami administracji publicznej, o których mowa w powołanym art. 4 p.p.s.a powstają w związku z odmienną oceną zakresu kompetencji tych organów określonej w przepisach prawa. Jako spór o właściwość można określić obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej, co do zakresu ich działania w tym przede wszystkim, co do upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej (por. Prawo w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz pod redakcją Tadeusza Wosia, Wydawnictwo Prawnicze "LexisNexis" s. 94). Przedmiotem takiego sporu jest indywidualna sprawa administracyjna należąca do właściwości organu administracji publicznej rozstrzygana przez ten organ w postępowaniu regulowanym procedurą administracyjną. Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o takie świadczenie. Podobne regulacje przyjęte zostały w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz.992 ze zm.), w myśl której organem właściwym w sprawie świadczeń rodzinnych, a zatem także zasiłku pielęgnacyjnego, jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej takie świadczenie (art. 23 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 2 i art. 3 pkt 11). Powyższe ustawy nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania". Dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm. - dalej k.c.). Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd co do tego, że miejscem stałego pobytu jest to, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres zameldowania. Dla ustalenia miejsca zamieszkania niezbędny jest nie tylko fakt, że osoba stale przebywa w danej miejscowości, ale także, że temu przebywaniu towarzyszy określony stan świadomości- zamiar stałego pobytu. Stały pobyt oznacza traktowanie określonej miejscowości jako centrum spraw życiowych danej osoby. Zgodnie z art. 28 k.c można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania, przy czym nie oznacza ono dokładnego adresu, chodzi tu wyłącznie o miejscowość, w której dana osoba przebywa ( por. M. Goetel (w:) A. Bieranowski, P. Bogdalski, M. Goettel, Prawo cywilne. Zarys wykładu, Kraków 2006, s. 62 i n.) Okolicznością bezsporną jest, że zainteresowany przebywa w Gliwicach od dłuższego, bliżej nieokreślonego czasu z zamiarem pozostania w tym mieście. Jak wynika z akt administracyjnych, w szczególności oświadczenia wnioskodawcy z dnia 30 października 2008 r. chce on w dalszym ciągu mieszkać w Gliwicach gdyż z tym miastem wiąże swoją przyszłość. Wnioskodawca nie może być także uznany za osobę bezdomną na podstawie art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, gdyż nie spełnia wymienionych w tym przepisie przesłanek, jest zameldowany w lokalu mieszkalnym, w którym jest możliwość zamieszkiwania. Brak jest zatem przesłanek do ustalenia organu właściwego na podstawie art. 101 ust. 2 w/w ustawy. W tej sytuacji uznać należy, że miejscem zamieszkania Z. C. tj. przebywania z zamiarem stałego pobytu są Gliwice, a w związku z tym organem właściwym do rozpoznania jego wniosku jest Prezydent Miasta Gliwice. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji postanowienia. .