III SA/Gd 453/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: WSA Felicja Kajut WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2009 r. sprawy ze skargi K i E. C na czynność Starosty z dnia 18 września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu 1/ stwierdza bezskuteczność czynności Starosty z dnia 18 września 2008 r. nr [...]; 2/ uznaje uprawnienie skarżących K i E. C. do otrzymania zwrotu opłaty za kartę pojazdu seria nr [...] marki [...] wydaną na podstawie decyzji Starosty z dnia 23 sierpnia 2004r. pobraną ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust.3 w zw. z ust.4 pkt 2 i ust.5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz.U j.t. z 2003r. nr 58 poz.515); 3/ zasądza od Starosty na rzecz skarżących K i E. C. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 31 maja 2006 r. E. i K. C. zwrócili się do Starosty o wznowienie postępowania w sprawie rejestracji pojazdu zakończonego ostateczną decyzją z dnia 23 sierpnia 2004 r. Uzasadniając przedmiotowy wniosek w/w podnieśli, iż w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. utracił moc § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu zobowiązujący do uiszczenia kwoty 500 zł za wydanie karty pojazdu. Tym samym zaistniała konieczność wyeliminowania poprzedniej decyzji z obrotu prawnego oraz wydania nowego rozstrzygnięcia w sprawie rejestracji, uwzględniającego nakazanie zwrotu w/w kwoty jako uiszczonej bez podstawy prawnej. Decyzją z dnia 19 lipca 2006 r. Starosta odmówił wznowienia postępowania w sprawie rejestracji pojazdu. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że decyzja dotycząca rejestracji pojazdu została wydana na podstawie art. 73 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Przepis ten nie był zaś przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, co uniemożliwia wznowienie postępowania. W dniu 21 sierpnia 2008 r. do Starosty Powiatowego w C. wpłynął wniosek E. i K. C. o zwrot opłaty za kartę pojazdu. We wniosku powołany został art. 90 TWE oraz ponownie w/w wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Nadto strony podały, że opłata - w sposób nieuprawniony uprzywilejowując używane pojazdy krajowe - została pobrana w wysokości zawyżonej, co uzasadnia jej zwrot. Starosta zwrócił w/w wniosek wskazując, że w tej sprawie odmówiono wznowienia postępowania i sprawa jest załatwiona. Następnie E. i K. C. pismem z dnia 29 września 2008 r. wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na w/w wezwanie organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. W skardze na czynność materialno – techniczną Starosty wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku E. i K. C. wskazali, że czynność ta została podjęta z naruszeniem art. 90 TWE w związku z treścią opisanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Tym samym - z uwagi na naruszenie prawa - konieczne jest uchylenie zaskarżonej czynności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie w dniu 5 lutego 2009 r. pełnomocnik organu podniósł, że skarżący wnieśli pismo wzywające do usunięcia naruszenia prawa po upływie przepisanego 14 – dniowego terminu. Tym samym żądanie skarżących jest bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności uznać należy za nietrafne stanowisko organu, iż o wniosku identycznej treści rozstrzygnął już ostateczną decyzją z dnia 19 lipca 2006r. nr [...] w której odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej prawomocną decyzją Starosty z dnia 23 sierpnia 2004r. o rejestracji pojazdu [...]. Zauważyć należy z uwagi na treść powyższego rozstrzygnięcia, że wbrew stanowisku organu nie rozstrzygał on merytorycznie w tej sprawie. W świetle bowiem art. 149 § 2 k.p.a. ocena przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna, gdyż ustalenie, czy zachodzą podstawy wznowienia, może nastąpić wyłącznie w toku wznowionego postępowania. Tak więc w omawianej sprawie nie zachodzi res iudicata albowiem sprawa nie była poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Konsekwencją powyższego jest ustalenie braku przeszkód procesowych do rozpoznania wniosku z dnia 18 września 2008r./data wpł. do organu 21.08.2008r/ o zwrot opłaty za kartę pojazdu – samochodu osobowego marki [...] nr rej. [...] w części bezprawnie zawyżonej. Przypomnieć trzeba, że skarżący uiścił opłatę za kartę pojazdu w związku z rejestracją w/w samochodu na podstawie § 1 ust.1 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U nr 137 poz.1310 ze zm.), który to przepis wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r. sygn. akt U 6/04 (Dz.U nr 15 poz.119) został uznany za niezgodny z art. 77 ust.4 pkt 2 i ust.5 Prawa o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust.1 i art. 217 Konstytucji, ponieważ określona w tym przepisie wysokość opłaty ( 500 zł.) za wydanie karty pojazdu nie uwzględnia wytycznych ustawowych co do określenia wysokości tej opłaty i jest to opłata zbyt wysoka. Zgodnie bowiem z art. 77 ust. 5 w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 4 tego przepisu, należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008r. sygn. akt I OPS 3/07, która stanowi potwierdzenie stanowiska orzeczniczego w tym przedmiocie tut. Sądu przyjął, iż skierowanie do organu żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U nr 137 poz.1310 ze zm.) jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art.3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U nr 153 poz.1270). W przypadku zatem żądania przez stronę zwrotu opłaty za kartę pojazdu w całości lub w części, bez względu na motywy żądania, przedmiotem sprawy jest to, czy strona miała obowiązek uiszczenia określonej opłaty wynikający z przepisu prawa. Nie ulega wątpliwości, że uiszczenie opłaty za kartę pojazdu jest wykonaniem przez stronę obowiązku wynikającego z przepisu prawa powszechnie obowiązującego, o którym organ nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej. Wobec tego żądanie zwrotu części opłaty za kartę pojazdu powoduje konieczność odniesienia się przez organ do takiego obowiązku w formie aktu lub czynności, które strona może poddać kontroli sądu administracyjnego, przy czym skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie wła ściwego organu – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa / art. 52 § 3 upsa/. W niniejszej sprawie, wbrew stanowisku organu, przesłanka ta została spełniona. Skarżącemu bowiem organ w dniu 18 września 2008r. /pismo dor. w dniu 22.09.08r /odmówił zwrotu " nadpłaconej" opłaty co spowodowało z zachowaniem terminu z art. 52 § 3 upsa. wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa - poprzez zwrot opłaty w części bezprawnie zawyżonej. W tym miejscu zwrócić należy uwagę , w związku z poglądem prezentowanym przez organ, że termin o którym mowa wyżej, odnosi się do czynności materialno – technicznej polegającej na odmowie zwrotu opłaty za kartę pojazdu w części pobranej ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust.3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust.5 a nie jak podnosi organ, czynności materialno – technicznej zobowiązania do uiszczenia opłaty za kartę pojazdu, która jest podejmowana w związku z postępowaniem o rejestrację pojazdu. Zarzuty organu, że to on ponosi w całości negatywne konsekwencje błędu ustawodawcy, na gruncie rozpoznawanej sprawy nie mogą odnieść zamierzonego skutku z przyczyn wyżej opisanych. Skoro bowiem prawo daje obywatelowi uprawnienie do odzyskania opłaty w części bezprawnie zawyżonej, to argumenty odnoszące się do niekorzystnych skutków takiej sytuacji dla budżetu organu, nie mogą determinować oceny prawnej żądania strony. Niezależnie od dotychczasowych rozważań, Sąd w tym składzie podziela stanowisko zawarte w przywołanej uchwale NSA i uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 18.06.2008r. w sprawie I OSK 52/07, zgodnie z którym dopuszczalna jest również dla dochodzenia roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu, droga sądowa przed sądem powszechnym. Należy przy tym dodać, że stwierdzenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, iż w oznaczonym zakresie powstaje obowiązek administracyjny strony lub nie, nie wyklucza dochodzenia przez stronę roszczenia o zapłatę w zakresie dotyczącym tego obowiązku, jeżeli organ nie wykona świadczenia. Rozstrzygnięcie sądu administracyjnego o istnieniu lub nieistnieniu takiego obowiązku może mieć zasadnicze znaczenie w toku rozpoznawania sprawy cywilnej o zapłatę. Z tych względów Sąd na podstawie art. 146 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. wobec uwzględnienia skargi w całości.