II OZ 955/09

Dnia 3 listopada 2009 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2009 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2009 roku, sygn. akt II SA/Wa 1185/09 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi S.J. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2009 roku Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń myśliwską postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 września 2009 r. odmówił S.J. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2009 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone w dniu 25 maja 2009 r. Skarga na to orzeczenie wniesiona została drogą pocztową w dniu 26 czerwca 2009 r., za pośrednictwem Komendanta Głównego Policji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z powodu uchybienia terminowi do jej wniesienia, ewentualnie o oddalenie skargi. Skarżący, po otrzymaniu odpowiedzi na skargę, w dniu 5 sierpnia 2009 r. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu podał, że zaskarżone postanowienie odebrała jego żona. Skarżący przebywał wówczas w innej miejscowości. Oświadczył, że wyjeżdżał na wiele tygodni. Żona wnioskodawcy zajmowała się w tym czasie opieką nad ciężko chorą 81-letnia matką. Żona nie poinformowała skarżącego o korespondencji i nie odnotowała daty odbioru przesyłki. Dopiero w sobotę 30 maja 2009 r. żona przekazała skarżącemu korespondencję informując, że list odebrała w dniu 29 maja 2009 r. Wnioskodawca był przekonany, że skargę złożył w terminie. W odpowiedzi na wniosek organ administracji wniósł o jego oddalenie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej sprawie nie zostały uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi. Wyjaśnił, że zastępcze doręczenie pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma (dorosły domownik), która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone. Dowód doręczenia zaskarżonego postanowienia wskazuje, że żona wnioskodawcy odbierając przesyłkę podjęła się oddania jej adresatowi. Niedochowanie należytej staranności przez osobę uprawnioną przez ustawodawcę do odbioru poczty i zobowiązującej się do przekazania adresatowi przesyłki nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu. O braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej, można mówić tylko w przypadku, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skarżący nie uprawdopodobnił, aby na przeszkodzie wniesieniu w terminie skargi stanęły niespodziewanie i niemożliwe do przewidzenia przeszkody, których pomimo starań nie można było przezwyciężyć. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S.J. Wskazał, że przypisanie mu winy za działania i zaniechania osoby trzeciej byłoby możliwe jedynie w sytuacji, gdyby osoba ta działała na skutek wyboru skarżącego, a taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Nieuprawnione zdaniem skarżącego jest twierdzenie, że skargę mógł złożyć wcześniej, bowiem z istoty terminu do dokonania czynności procesowej wynika dowolność momentu w jakim w trakcie biegu terminu strona dokona tej czynności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Należy podzielić stanowisko zaprezentowane przez Sąd I instancji. Jak słusznie zauważono, zgodnie z art. 43 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Przepis ten ustanawia sposób doręczenia zastępczego, które zastosowanie znajdzie w sytuacji gdy przesyłka nie może zostać doręczona do rąk własnych adresata. Jednocześnie jednak, okoliczność, że osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem, nie oddała pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia. W wyroku NSA z dnia 12 lutego 1997 r., I SA/Łd 163/96 (nie publ.), trafnie przyjęto, że okoliczność, iż dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania. Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone (wyrok NSA z dnia 14 marca 2007 r., II GSK 315/06, nie publ.). Odmienna interpretacja cytowanego przepisu prowadziłaby do sytuacji, w której każde pozostawienie przesyłki w trybie art. 43 k.p.a. powodowałoby niepewność co do skuteczności jej doręczenia, niwecząc jednocześnie cel istnienia tej regulacji. Jednocześnie zgodzić się należy ze stroną skarżącą, że to od niej zależała decyzja, w którym okresie biegu terminu złoży skargę. Sąd I instancji w żadnym przypadku nie sugerował, że pismo to strona winna było złożyć wcześniej, a argument taki znalazł miejsce w odpowiedzi organu na wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu.