II OZ 417/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska - Filipowicz po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 113/09 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi W. M. na uchwałę Rady Gminy Nowy Targ z dnia 29 października 2007 r., nr IX/75/05 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Nowy Targ postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić skarżącemu W. M. termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 16 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 113/09 odmówił W. M. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Gminy Nowy Targ z dnia 29 października 2007 r., nr IX/75/05 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Nowy Targ. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że powodem uchybienia terminu do wniesienia skargi, na jaki powołuje się skarżący, jest jego zły stan zdrowia. Jak jednak wynika z przedstawionej przez skarżącego dokumentacji, pozostawał on na leczeniu szpitalnym w związku z wypadkiem w gospodarstwie rolnym w okresach 31.03. - 4.05.2007 r., 11.10.2007r., 21 - 23.11.2007r., 3 - 23.01.2008r. Ustalając termin do wniesienia skargi, Sąd podał, że w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wystosowane przez skarżącego do Rady Gminy Nowy Targ, organ ten wydał w dniu 12 lutego 2008 r. uchwałę, którą skarżący otrzymał w dniu 18 lutego 2008 r. Zatem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na tę uchwałę upływał z dniem 19 marca 2008 r. W tym czasie skarżący nie przebywał w szpitalu. Co więcej, we wszystkich jego działaniach pomaga skarżącemu żona. Wobec powyższych ustaleń Sąd uznał, że skarżący we wskazanym okresie nie był obiektywnie pozbawiony możliwości działania. Jak ustalono, skarga - co prawda została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 15 marca 2008 r., a więc w terminie do jej wniesienia - jednakże została ona wysłana bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, gdzie wpłynęła 18 marca 2008 r. Sąd niezwłocznie przesłał Radzie Gminy Nowy Targ skargę, która nadana została w dniu 21 marca 2008 r. i wpłynęła do organu w dniu 28 marca 2008 r. Przyjąć zatem należy, że skarga została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia. Powyższe zaś okoliczności nie stanowią podstaw do przywrócenia uchybionego terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie W. M. reprezentowany przez adwokata wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jak podniesiono, Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu nie odniósł się do zgłoszonych we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności związanych z brakiem pouczenia przy doręczeniu stanowiska Gminy, że skarga na przedmiotową uchwałę powinna być wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie za pośrednictwem Rady Gminy Nowy Targ. Pominięto również wskazaną we wniosku okoliczność, że istniała realna możliwość przekazania organowi przez Sąd skargi niezwłocznie po jej otrzymaniu, co skutkowałoby wniesieniem skargi w terminie. W odpowiedzi na zażalenie Rada Gminy Nowy Targ i Wójt Gminy Nowy Targ wnieśli oddalenie zażalenia, podnosząc, że żaden przepis nie nakłada obowiązku powiadomienia skarżącego o trybie składania skarg na uchwały Rady Gminy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "ppsa", stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności procesowej w postępowaniu procesowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Odwołanie się do braku winy w cyt. przepisie powoduje, iż przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w postępowaniu sądowym we właściwym czasie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, a także brak pouczenia lub błędne pouczenie przez organ administracji o przysługujących stronie środkach zaskarżenia oraz terminach i sposobie ich wniesienia. W związku z powyższym uznać należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak pouczenia W. M. o przysługujących mu środkach zaskarżenia w udzielonej odpowiedzi Rady Gminy Nowy Targ na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa należy rozumieć jako niewypełnienie przez organ swoich ustawowych obowiązków, która to okoliczność świadczy o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu procesowego. Przypomnieć należy w tym miejscu pogląd, który Sąd Najwyższy wyraził na gruncie ustawy o NSA z 1995 r. w postanowieniu z dnia 20 czerwca 1995 r. (sygn. akt III ARN 21/95, OSNP 1995 r., nr 24, poz. 298), iż kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu należy w postępowaniu przed sądem administracyjnym oceniać nie tylko pod kątem obowiązku strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, lecz także w świetle określonych prawem obowiązków organów administracji publicznej w postępowaniu poprzedzającym postępowanie sądowoadministracyjne. Kwestia terminów do wnoszenia skarg na uchwały lub zarządzenia zaskarżane w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym dowodzi - mimo wielu lat obowiązywania tej ustawy - budzi poważne wątpliwości, powodując rozbieżności w orzecznictwie. Świadczy o tym uchwała NSA z dnia 2 kwietnia 2007 r. (sygn. akt II OPS 2/07, ONSAiWSA 2007, nr 3, poz. 60), którą podjęto w związku z pojawiającymi się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozbieżnościami w stosowaniu art. 53 § 2 ppsa w przypadku wnoszenia skarg w trybie art. 101 ust 1 ustawy o samorządzie gminnym. Należy w tym miejscu podzielić przyjęty w powoływanym wyżej orzeczeniu Sądu Najwyższego pogląd, że nie jest prawidłowe obarczanie stron ujemnymi konsekwencjami wynikającymi z rozbieżnej wykładni przepisów prawnych stosowanej przez organy administracji i sądy, zwłaszcza wtedy, gdy może to prowadzić do ograniczenia lub zakwestionowania prawa do sądu. Na uwadze należy mieć przede wszystkim konstrukcję art. 9 k.p.a., z którego wynika jednoznacznie, że organy administracji powinny informować strony o przysługujących im uprawnieniach z urzędu (zob. np. uchwała SN z dnia 8 czerwca 1995 r., sygn. akt III AZP 9/95, OSNP 1995 r., nr 20, poz. 243). Jeżeli więc uchwały organów gmin, w przeciwieństwie do decyzji administracyjnych, nie zawierają pouczenia o przysługujących środkach prawnych, to organy te, tym bardziej powinny informować stronę, która składała zastrzeżenia do treści uchwały, o przysługujących jej prawach. Mając powyższe na uwadze należało uznać, że skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu i na mocy art. 86 § 1 i art. 188 ppsa w związku z art. 197 § 2 ppsa uchylić zaskarżone postanowienie oraz orzec o przywróceniu terminu do wniesienia skargi.