I FZ 289/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Małgorzata Niezgódka - Medek, , , po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. K. Sp. z o.o. z/s w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Po 1501/08 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. K. Sp. z o.o. z/s w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 29 września 2008 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Po 1501/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 246, art. 254 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanym dalej "p.p.s.a.", oddalił wniosek S. K. sp. z o.o. z/s w C. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynikało, że pismem z dnia 9 lutego 2010 r. strona wniosła skargę kasacyjną, a następnie sporządzony na urzędowym formularzu w dniu 26 lutego 2010 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że kwota 571 zł jest kwotą niebagatelną, której zapłata łączy się z uzasadnionymi trudnościami. Za zwolnieniem spółki z kosztów sądowych przemawiają okoliczności takie jak: wykazanie przez spółkę w 2009 r. straty, brak środków na rachunkach bankowych w wysokości wystarczającej na zapłatę wpisu, nieprowadzenie przez spółkę jakiejkolwiek działalności gospodarczej, toczenie się w stosunku do spółki wielu równoległych postępowań podatkowych, t.j. w zakresie podatku dochodowego i podatku od nieruchomości, brak jakichkolwiek nadwyżek pieniężnych, które mogłyby zostać przeznaczone na uregulowanie kwoty wpisu. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 210.000 zł, wartość środków trwałych na dzień 31 grudnia 2009r. 225.436,16 zł, wysokość straty za ostatni rok obrotowy w przybliżeniu 1.377.131,08 zł. Stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku w B. P. SA wynosił 0,02 zł, zaś w B. B. SA -139,55 zł. Na wezwanie z dnia 15 marca 2010 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia 26 marca 2010 r. przedłożyła szereg dokumentów. Z załączonych do pisma zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 2007 r. wynikało, że przychód skarżącej spółki wyniósł 52.177,07 zł, koszty uzyskania przychodów 1.088.080,09 zł i strata 1.035.903,02 zł, za 2008 r. przychód skarżącej wyniósł 306.072,79 zł, koszty uzyskania przychodów 851.980,85 zł i strata 545.008,06zł. Bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2007 r. po stronie aktywów i pasywów zamykał się sumą 1.194.795,44 zł, zaś na dzień 31 grudnia 2008 r. odpowiednio sumą 838.928,36 zł. Z załączonych deklaracji VAT-7 sporządzonych w dniu 22 grudnia 2009 r., 25 stycznia 2010r. i 25 lutego 2010r. wynikało, że podstawa opodatkowania wynosiła odpowiednio 100 zł, 100 zł, i 100 zł. Ponadto z w/w deklaracje wskazywały, że spółka nabyła towary i usługi, których wartość netto wynosiła odpowiednio 40.975 zł, 50.270 zł i 196.997 zł i wobec tego wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości odpowiednio 8.993 zł, 11.036 zł i 40.447 zł. Do pisma skarżąca załączyła zestawienie kosztów za styczeń 2010 r., odpisy z wyciągów z rachunków bankowych, informacje dodatkowe do sprawozdań finansowych za lata 2007 i 2008 wraz z notami uzupełniającymi. Z oświadczenia skarżącej z dnia 26 marca 2010 r. złożonego do akt sprawy wynikało, że roczne zeznanie podatkowe za 2009 r., a także rachunek zysków i strat za 2009 r. nie zostały jeszcze sporządzone. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2010 r. Referendarz Sądowy oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z powyższym skarżąca spółka wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano, że w latach 2007-2009 spółka wykazywała stratę. Ponadto brak środków finansowych wiąże się bezpośrednio z faktycznym zaprzestaniem aktywności gospodarczej. Skarżąca spółka od lat nie uzyskuje żadnych środków finansowych, a ponoszone wydatki starczają wyłącznie na wykonywanie ustawowego obowiązku monitoringu składowiska i prowadzenia rekultywacji zgromadzonych na nim odpadów. Wskazując na motywy oddalenia wniosku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z uzasadnienia wniosku oraz z przesłanych informacji bezsprzecznie wynika, że choć spółka nie dysponuje środkami finansowymi zgromadzonymi na rachunkach bankowych to posiada majątek o znacznej wartości. W złożonym w toku postępowania sądowoadministracyjnego oświadczeniu skarżąca wskazała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 210.000 zł a wartość środków trwałych na dzień 31 grudnia 2009 r. 225.436,16 zł. Sąd podkreślił, że mimo twierdzenia o faktycznym zaprzestaniu prowadzenia działalności spółka ponosi wysokie koszty miesięcznego utrzymania oraz jest nabywcą towarów o znacznej wartości. W ocenie Sądu wskazane powyżej okoliczności wskazują, że spółka posiada znaczny majątek oraz prowadzi działalność w zakresie znacznie przekraczającym kwotę opłaty sądowej. W sytuacji, gdy spółka posiada majątek, nabywa towary i usługi o znacznej wartości, ponosi koszty zarządzania oraz na bieżąco reguluje swoje zobowiązania cywilnoprawne nie znajduje uzasadnienia wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Strona zaskarżyła powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji i zarzucając mu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wniosła o jego uchylenie. W uzasadnieniu skarżąca co do zasady powtórzyła argumentację zaprezentowaną we wniosku. Dodatkowo wskazała, że 16 maja 2005 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska wydał decyzję o wstrzymaniu użytkowania składowiska, a gmina K., jako udziałowiec spółki nie wyraziła zgody na rozbudowę obiektu. Strona podała również, że przeciwko spółce wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ś. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że jak wynika z akt sprawy postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy toczy się w rozpoznawanej sprawie po raz drugi. Poprzednie zakończyło się na mocy postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FSK 130/09, w którym to Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy. W orzeczeniu tym Sąd kasacyjny wskazał, że spółka wprawdzie nie posiada środków finansowych na rachunkach bankowych, ale dysponuje majątkiem wielokrotnie przewyższającym kwotę wymaganego wpisu sądowego. Ponadto Sąd podkreślił, że fakt, iż przez ostatnie lata spółka ponosiła straty, sam w sobie nie przesądza o konieczności przyznania jej prawa pomocy, gdyż strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest jedynie wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami, zapisem księgowym i nie stanowi jednoznacznej przesłanki uzasadniającej zwolnienie spółki z ponoszenia kosztów sądowych. Należy zauważyć, że mimo dominującego w doktrynie i orzecznictwie poglądu, iż prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy nie ma powagi rzeczy osądzonej (por. M. Bogusz, Powaga rzeczy osądzonej w nowym postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2004, z. 6, s. 87) i strona ma prawo złożyć ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy, nawet jeżeli jej poprzedni wniosek został załatwiony negatywnie, to jednak pewne ustalenia muszą być dla sądu wiążące. Sąd nie ma wprawdzie podstaw do odrzucenia takiego wniosku jako niedopuszczalnego, ale przyznanie prawa pomocy na podstawie ponownie złożonego wniosku będzie możliwe, jeżeli zmieniła się sytuacja majątkowa lub rodzinna strony i w nowym stanie faktycznym spełnione będą przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.). Stanowi o tym art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane w skutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z treści wniosku wynika, że jedyną nową okolicznością faktyczną, którą strona podniosła było zaprzestanie przez nią prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd pierwszej instancji jednak nie dał temu wiary i przedstawił argumentację, z którą skarżąca nie podjęła żadnej polemiki. Zażalenie, nawiasem mówiąc, stanowi niemal kopię poprzedniego zażalenia, które było przedmiotem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego w postanowieniu z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FSK 130/09 i które ze wskazanych wcześniej względów zostało oddalone. Mając powyższe na uwadze, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.