IV SA/Gl 452/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2009 r. sprawy ze skargi A. C.-S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] Nr [...] i określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z [...] nr [...] Prezydent Miasta K. uchylił z dniem [...] decyzję nr [...] z dnia [...] przyznającą świadczenia rodzinne na dzieci – M. S. i J. S. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzję uchylono na podstawie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ uległa zmianie sytuacja dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych oraz osoba nienależnie pobrała świadczenia rodzinne. Podjęcie przez męża pracy z dniem [...] i uzyskanie z tego tytułu dochodu spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczeń rodzinnych. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] w sprawie trybu i postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, w przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosła A. C. – S., podnosząc, iż ustalenia organu są niezgodne z istniejącym stanem faktycznym. Odwołująca wyjaśniła, że jej mąż nie podjął nowej pracy, lecz kontynuował te same obowiązki zawodowe u nowego pracodawcy z zachowaniem pełnej ciągłości pracy. Niezrozumiałe jest stanowisko organu, który do dochodu rodziny zalicza dochód z jednego miesiąca zatrudnienia, interpretując go jako dochód uzyskany. Wątpliwości strony budził również fakt zaliczenia do dochodu jednorazowej opłaty szkolnej do miesiąca [...] wypłaconej faktycznie [...] na wniosek męża, dodatek ten jest bowiem wypłacany raz w roku i nie mógł być wypłacony w miesiącu następnym, a wówczas nie miałoby to wpływu na przekroczenie kryterium dochodowego. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ ustalił, iż decyzją nr [...] z dnia [...] przyznano A. C.– S. świadczenie rodzinne oraz dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Z uwagi na powzięcie informacji o fakcie podjęcia pracy przez męża strony, organ I instancji w dniu [...] zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie uchylenia decyzji przyznającej świadczenia. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego uchylono korzystną dla strony decyzję uznając, że nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej strony związana z podjęciem pracy przez jej męża w KHW S.A. KWK [...], z czego dochód za pierwszy pełny miesiąc tj. [...] wyniósł [...] zł. Zmiana zatrudnienia nastąpiła przed złożeniem wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy [...], co winno być traktowane w kategoriach dochodu utraconego i dochodu uzyskanego. Odnosząc się do twierdzeń skarżącej podkreślono, że zmiana pracy nie oznacza zmiany dochodu wyłącznie w sytuacji gdy zmiana zatrudnienia i uzyskanie nowego nastąpiły w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tzw. roku bazowym. Zdaniem Kolegium w przedmiotowej sprawie zmiana pracy nastąpiła po roku bazowym, którym był [...] ponieważ mąż strony zmienił pracę z dniem [...], a zatem konieczne jest przeliczenie dochodu utraconego i uzyskanego. Organ nadto wyjaśnił, że dodatek szkolny stanowi składnik wynagrodzenia i w świetle art. 3 pkt 23 ustawy brak jest podstaw do uwzględnienia jego wypłaty jako dochód utracony, albowiem został on wypłacony w związku ze stosunkiem pracy, natomiast za dochód utracony można uznać wyłącznie utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia, a taka sytuacja nie miała miejsca. Organ po dokonaniu dokładnych obliczeń stwierdził, iż miesięczna wysokość dochodu, od którego zależy prawo do zasiłku rodzinnego w okresie zasiłkowym [...] wynosi [...] zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie [...] zł, co przekracza ustawowe kryterium dochodowe o kwotę wyższą niż kwota odpowiadająca najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, wynoszącemu 48 zł. Podkreślono, że w przedmiotowej sprawie mąż strony zmienił prace przed złożeniem wniosku o zasiłek rodzinny na okres zasiłkowy [...] i nie utracił jej do dnia ustania prawa do świadczeń rodzinnych, natomiast pierwszym pełnym miesiącem, w którym mąż strony otrzymał wynagrodzenie jest [...] w związku z czym świadczenia rodzinne nie przysługują stronie od początku okresu zasiłkowego, tj. od dnia [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach T. S. zakwestionowała prawidłowość rozstrzygnięcia sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymując argumentację zawartą w odwołaniu. Dodatkowo podniosła, iż błędne zaliczenie przez organ dodatku szkolnego do jej dochodu spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego. Zdaniem skarżącej dodatek nie jest wynagrodzeniem, a wyłącznie dodatkiem na dzieci, który mógł być wypłacony w następnym miesiącu. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie może się ostać, bowiem zapadła z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Otóż uchylenie decyzji przyznającej świadczenie rodzinne nastąpiło w oparciu o art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten pozwala na zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej w razie wystąpienia określonych przesłanek. Wśród nich jest także powołana w zaskarżonej decyzji zmiana sytuacji dochodowej rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Jednakowoż w niniejszej sprawie ta podstawa uchylenia pierwotnej decyzji nie mogła być zastosowana. Może ona bowiem dotyczyć tylko takich przypadków, gdy zmiana sytuacji dochodowej nastąpiła już po wydaniu decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych. Tymczasem skarżącej przyznano je decyzją z dnia [...] a organ odwoławczy powołuje się na zmianę sytuacji dochodowej, która wystąpiła w [...] lub [...]. Z kolei organ I instancji wskazał zarówno na zmianę sytuacji dochodowej, jak i na nienależnie pobranie świadczenia rodzinnego, które również jest objęte przepisem art. 32 ust. 1 cyt. ustawy. Jednak w motywach decyzji obu instancji nie przedstawiono żadnych ustaleń wskazujących na którąś z sytuacji wymienionych w art. 30 ust. 2 tej ustawy definiującym pojęcie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Tak więc w tym ostatnim zakresie z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpc sprawa nie została w ogóle wyjaśniona, w związku z czym ustalenie organu I instancji o pobraniu przez skarżącą nienależnego świadczenia należy uznać za całkowicie dowolne. Jak już przy tym zauważono organ odwoławczy do tej kwestii się nie ustosunkował. Natomiast materiał dowodowy nie jest w tej mierze oczywisty, skoro zawiera m.in. oświadczenie skarżącej, że przy składaniu wniosku informowała o zmianie pracy przez jej męża. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy konieczne jest zatem szczegółowe wyjaśnienie przesłanek odnoszących się do nienależnie pobranego świadczenia, skoro w świetle powyższych wywodów tylko ta podstawa może w niniejszym przypadku uzasadniać zastosowanie trybu z art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. O ile takie przesłanki zostaną wykazane, to niezbędne będzie również należyte wyjaśnienie kwestii dochodów rodziny skarżącej, a zwłaszcza problemu uzyskania dochodu. W tym zakresie należy jednoznacznie ustalić charakter jednorazowego świadczenia w postaci "pomocy szkolnej" wypłaconego przez zakład pracy męża skarżącej. Jeżeli wchodzi ono w skład dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, to słusznie zostało ono wliczone do dochodu uzyskanego. Jednakże w tym wypadku trzeba właściwie zastosować § 18 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 105, poz. 881, ze zm.). Ponieważ utrata i uzyskanie dochodu nastąpiły przed ustaleniem prawa do świadczeń rodzinnych, nie ma zastosowania ustęp trzeci tego paragrafu. Natomiast z paragrafu pierwszego wynika konieczność ustalenia w takim przypadku średniej miesięcznej kwoty dochodu uzyskanego. Wprawdzie wyraźnie tego w tym przepisie nie sformułowano, ale na to, że chodzi o dochód przeciętny, wskazuje § 17 ust. 1, który mówi o odejmowaniu od dochodu przeciętnej miesięcznej kwoty utraconego dochodu. Utrata i uzyskanie dochodu to są dwie strony tego samego zagadnienia związanego ze zmianami sytuacji dochodowej, mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Nie ma racjonalnych powodów do odmiennego sposobu obliczania kwoty miesięcznego dochodu utraconego i uzyskanego. Tak więc właściwe byłoby ustalenie przeciętnego miesięcznego uzyskanego dochodu za okres od podjęcia nowej pracy przez męża skarżącej do czasu pierwotnego ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. Ponieważ w powyżej zakreślonych kierunkach zachodzi potrzeba rozpatrzenia sprawy niemal od początku, dlatego właśnie było uchylenie decyzji obu instancji. Stąd też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270, ze zm.) orzeczono, jak w sentencji, przy czym o wstrzymaniu wydawania decyzji rozstrzygnięto z mocy art. 152 tego prawa z uwagi na podjęte już czynności organu administracyjnego w kierunku zwrotu przez skarżącą pobranych świadczeń rodzinnych.