II SA/Rz 696/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C. U. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - skargę oddala - II SA/Rz 696/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny - po rozpatrzeniu odwołania C. U. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz (poz. 21 wykazu chorób zawodowych) -utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję . Jako jej podstawę prawną wskazał, art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego oraz § 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu decyzji podniósł, że w dniu 6 października 2006 r. wpłynęło do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (zwanego dalej PPIS) w S. zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej u C. U. -uszkodzenia słuchu dokonane przez lekarza medycyny specjalistę laryngologa. Zostało ono następnie przesłane przez PPIS w S. do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy (zwanego dalej WOMP) w R. Postępowanie administracyjne w sprawie było wszczęte przez PPIS na wniosek WOMP. W trakcie dochodzenia epidemiologicznego ustalono, że C. U. pracował kolejno w następujących zakładach: 1) w latach 1968 do 1971 jako uczeń-frezer, frezer stażysta i frezer w A., obecnie A. Sp. z o.o. w S., 2) w okresie od 28 kwietnia 1971 r. do 25 sierpnia 1971 r. jako pracownik niewykwalifikowany w "S." obecnie S. S.A. 3) w latach 1973 do 1974 jako frezer wlewków w "B." S.A. w upadłości w K., 4) w latach 1974 do 1978 jako frezer, tokarz w Ż. we W. (zakład zlikwidowany), 5) w latach 1978 do 1979 jako tokarz w A., 6) w latach 1979 do 1988 jako ślusarz w K..- (obecnie zakład zlikwidowany), 7) w latach 1995 do 2001 jako wytaczarz w O. (zakład zlikwidowany), 8) od 1 lipca 2001 r. do chwili obecnej jako wytaczarz w C. Sp. z o.o. w S. Na podstawie analizy całości dokumentacji ustalono, że w latach 1974 do 1975 C.U. mógł być narażony na ponadnormatywny hałas, natomiast w pozostałych okresach zatrudnienia pomiary natężenia hałasu nie wykazywały przekroczeń normatywów higienicznych. Organ podniósł, że w sprawie zapadły dwa orzeczenia lekarskie. Pierwsze z nich wydał Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...], wskazując w nim brak podstaw do rozpoznania obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem. W uzasadnieniu wskazano na niesymetryczność wielkości ubytku słuchu u C. U. oraz brak cech uszkodzenia o lokalizacji ślimakowej w uchu lewym, dodatkowo stwierdzono na krótki czas przypuszczalnego narażenia na ponadnormatywny hałas (5 lat od 1974 do 1979). Takie ustalenia nie dały podstaw do przyjęcia rozpoznanego uszkodzenia słuchu jako następstwa wieloletniego narażenia na ponadnormatywny hałas. W drugim orzeczeniu z dniu [...] maja 2008 r., nr [...] wydanym w trybie odwoławczym przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. również stwierdzono brak podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie, iż stwierdzony badaniami niedosłuch nie ma cech klinicznych patologii wymienionej w wykazie chorób zawodowych w punkcie 21 (tj. obustronnego trwałego ubytku słuchu lokalizacji ślimakowej), jednocześnie wielkość ubytku słuchu w uchu lepiej słyszącym nie spełnia określonego kryterium wielkości ubytku słuchu wynoszącego co najmniej 45 dB (zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.). W oparciu o przedstawiony wyżej stan faktyczny sprawy organ I instancji wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2008r. nie stwierdził u C. U. choroby zawodowej wymienionej pod pozycją nr 21 Wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., w postaci obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz. Odwołanie od powyższej decyzji złożył C. U. uznając ją jako krzywdzącą i wskazując, iż to wieloletnia praca w ponadnormatywnym hałasie wywołała u niego chorobę narządu słuchu. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu wymienionego odwołania nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia kwestionowanego rozstrzygnięcia. W motywach podkreślił, iż w sprawach o stwierdzenie choroby zawodowej przesądzające znaczenie ma dowód z opinii biegłych - lekarzy z zakresu medycyny pracy, w stosunku do których inspektor sanitarny nie ma prawa zmieniać lub we własnym zakresie interpretować postawionej diagnozy lekarskiej. Ponadto organ wskazał, że w sprawach o stwierdzenie choroby zawodowej uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej z pozycji 21 Wykazu chorób zawodowych jest potwierdzenie wieloletniej pracy w narażeniu na hałas oraz rozpoznanie przez uprawnione jednostki medycyny pracy choroby - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił uwagę, że narażenie zawodowe C. U. na ponadnormatywny hałas wystąpiło zaledwie przez 5 lat od 1974 r. do 1979 r. W pozostałych okresach zatrudnienia pomiary hałasu nie wykazywały przekroczeń normatywów higienicznych, bądź zakład pracy skarżącego został zlikwidowany lub jest w stanie upadłości, a dokumentacja jest w związku z tym bardzo skąpa. Organ wskazał ponadto, że u C. U. rozpoznano uszkodzenie słuchu, ale jego wielkość i charakter nie spełnia warunków wymaganego kryterium do rozpoznania choroby zawodowej Stwierdzony zaś ubytek słuchu nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, gdyż nie ma cech klinicznych obustronnego trwałego ubytku słuchu spowodowanego hałasem o lokalizacji ślimakowej. Wielkość tego ubytku jednak nie wpłynęła na rozstrzygnięcie sprawy, lecz jego lokalizacja, którą wyspecjalizowane placówki medyczne w obiektywnych testach audiologicznych określiły jako pozaślimakową. W związku z tym niedosłuch C. U. nie spełnia kryterium jednostki chorobowej dotyczącej narządu słuchu z póz. 21 wykazu chorób zawodowych. Decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2008 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie C. U. Wniósł on o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto zarzucił on błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż brak jest podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej ze względu na fakt, iż podczas badania nie uwzględniono wszystkich okresów jego zatrudnienia - co jak podkreślił, mogło mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Wskazał, iż utratę słuchu wiąże z wieloletnią pracą w różnych zakładach w których to był narażony na ponadnormatywny hałas. Podkreślił, że "brakiem pomiaru w dwóch zakładach pracy nie można tłumaczyć na jego niekorzyść, gdyż jego zdaniem zakład pracy miał obowiązek przeprowadzić pomiary w sytuacji gdy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia, a szczególności ponadnormatywny hałas". Dodatkowo wskazał, że "wnioski wydane w opinii Instytut Medycyny Pracy są przedwczesne, gdyż nie uwzględniają okresu jego zatrudnienia w zakładach w których pomiary hałasu nie były przeprowadzone". Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumenty uzasadnienia kwestionowanej decyzji i rozpoznanie jej w trybie uproszczonym. Sąd stosownie do treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) -określanej dalej jako P.p.s.a., wezwał skarżącego do ustosunkowania się do tego wniosku i oświadczenia, czy żąda on wyznaczenia rozprawy. Z uwagi na brak odpowiedzi na to wezwanie, sąd rozpoznał tę sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym działając w oparciu o art. 119 pkt 2 i 120 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1). Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2). Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( §1). Oznacza to po stronie sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i jeśli jest to - jak w niniejszej sprawie - decyzja administracyjna, uwzględnienia skargi, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, w pkt 2, jak również w przypadku przewidzianym w pkt 3 tego przepisu. Uwzględnienie skargi na decyzję polega na jej uchyleniu, stwierdzeniu nieważności lub niezgodności z prawem. Nie stwierdziwszy wymienionych naruszeń prawa sąd zobligowany jest skargę oddalić. Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli, sąd doszedł do wniosku, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Postępowanie w niniejszej sprawie podlegało regulacjom rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ), zwanego dalej rozporządzeniem. Tenże akt prawny zawiera uregulowania o charakterze materialnym i przepisy procesowe. Przepisem o charakterze materialnym jest przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia , który stanowi, że przy zgłoszeniu, jak i rozpoznaniu oraz stwierdzeniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeśli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy , zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Zgodnie z §1 rozporządzenia wykaz chorób zawodowych stanowi załącznik do rozporządzenia. Z brzmienia przepisu §2 ust. 1 rozporządzenia wynika, że przesłankami uznania schorzenia za chorobę zawodową są: figurowanie we wspomnianym wykazie, narażenie zawodowe oraz okoliczność że schorzenie odpowiada skutkom narażenia zawodowego w sposób pewny lub wysoce prawdopodobny . Do rozpoznawania chorób zawodowych powołane są wyłącznie jednostki organizacyjne służby zdrowia wymienione w § 5 ust. 1-3 rozporządzenia (jednostki I i II stopnia). Orzeczenia rozpoznające chorobę zawodową lub wykluczające schorzenie, wydają one na podstawie, wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pacjenta, dokumentacji dotyczącej zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. ( §6 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest kwestionowane przez pracownika, przysługuje mu uprawnienie do jego weryfikacji poprzez ponowne badanie, dokonywane na jego wniosek przez jednostkę orzeczniczą II stopnia wymienioną w §5 ust.3 rozporządzenia. Orzeczenie wydane przez te jednostki są ostateczne, o czym stanowi §7 ust. 3 Decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej lub o odmowie jej stwierdzenia wydaje zgodnie z §9 ust. 1 rozporządzenia, właściwy inspektor sanitarny na podstawie orzeczenia lekarskiego oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Inspektor sanitarny podejmujący decyzję na podstawie § 9 ust.1 rozporządzenia jest przy tym związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że nie ma on prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia ( patrz wyroki NSA z dnia 9 lipca 1998 r. II S.A. 634/98 pul. Pr. Pracy z roku 1998 Nr 12 poz. 38 i z dnia 24 lutego 1998 r. I S.A. 1520/97 publ. ONSA z 1998 r. Nr 4. Poz. 150 ). Może natomiast domagać się jego uzupełnienia a nawet wystąpić od jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację (§8 ust. 2), oczywiście o ile istnieją po temu podstawy: np. orzeczenie jest niepełne (nie zawiera uzasadnienia), nieprzekonywujące lub nieoparte na materiałach wymienionych w §6 ust. 1 rozporządzenia. Z brzmienia cytowanego wcześniej przepisu § 2 ust. 1 w zw. z § 9 ust.1 rozporządzenia wynika, że rozpoznanie choroby, jako zawodowej, przez uprawnioną jednostkę służby zdrowia jest - co sąd wskazał wyżej - konieczną przesłanką wydania decyzji o stwierdzeniu takiej choroby przez właściwego inspektora sanitarnego. A contrario, wykluczenie w orzeczeniu lekarskim, by schorzenie , na które cierpi pracownik było wymienione w wykazie chorób zawodowych wyłącza możliwość stwierdzenia u niego choroby zawodowej. W sprawie jest niekwestionowane, że skarżący przez okres wielu lat był narażony na czynnik szkodliwy w środowisku pracy, jakim był hałas, w tym ponadnormatywny. Z akt sprawy wynika jednak, że dwa wydane w toku postępowania orzeczenia uprawnionych jednostek służby zdrowia wykluczyły, by schorzenie skarżącego mieściło się w Wykazie chorób zawodowych, który w poz. 21 rozporządzenia za chorobę zawodową słuchu wywołaną hałasem uznaje : obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego , wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiomaetrycznych 1 , 2 i 3 Hz Taka właśnie sytuacja zachodzi w sprawie, w której Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy rozpoznał u skarżącego uszkodzenie słuchu typu odbiorczego w uchu prawym z cechami lokalizacji ślimakowej tylko w tym uchu a więc niecharakterystyczne dla uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem. Oznacza to , że stwierdzone uszkodzenie słuchu nie odpowiada cechom normatywnym choroby zawodowej słuchu z uwagi na brak symetryczności, brak cech uszkodzenia słuchu o charakterze ślimakowym w uchu lewym, a także krótki czas ponadnormatywnego narażenia na hałas. Orzeczenie to jest zbieżne w rozpoznaniu z opinią Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, który rozpoznał u skarżącego niedosłuch odbiorczy ucha prawego o charakterze ślimakowym, głęboki niedosłuch ucha lewego z komponentem przewodzeniowym i podwyższenie progu słuchu dla częstotliwości audiometrycznych 1,2,3 kHz w uchu prawym - 40 dB i w uchu lewym 105 dB. W konkluzji orzeczenia stwierdzono, iż niedosłuch skarżącego nie spełnia cech klinicznych patologii wymienionej w Wykazie poz. 21 z uwagi na brak obustronnego trwałego ubytku słuchu o charakterze ślimakowym i fakt , iż wielkość ubytku słuchu w uchu lepiej słyszącym nie przekracza 45 dB. Dowód z pierwszego z tych badań został przeprowadzony z urzędu przez organ, zaś drugie zostało dopuszczone na wniosek skarżącego, który skorzystał z uprawnienia przewidzianego w § 7 ust. 1 rozporządzenia. Oba orzeczenia są szczegółowo uzasadnione i co wynika z ich treści poprzedzone były badaniami specjalistycznymi, tj. audiometrią tonalną, audiometrią impendancyjną a w Instytucie w S. także próbami lokalizacyjnymi (SiSi obj. Metza). Danie wiary tym rozpoznaniom i odmowa uznania za wiarygodne twierdzeń skarżącego o zawodowym charakterze schorzenia - z uwagi na specjalistyczne kwalifikacje pracowników obu jednostek oraz pokrywanie się ich opinii i szerokie ich uzasadnienie nie narusza przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i rozporządzenia. Sąd mógłby tę ocenę organu podważyć wyłącznie w przypadku naruszenia przepisów regulujących tryb przeprowadzania badań i wydawania orzeczeń lub gdyby ocena w nich zawarta była dowolna, to jest sprzeczna z logiką, wiedzą i zasadami doświadczenia życiowego. Takiego zarzutu ocenie zawartej w zaskarżonej decyzji uczynić nie można. Wprawdzie skarżący powołuje się na okoliczność niewłaściwej oceny materiału dowodowego przez jednostki lekarskie, które nie wzięły pod uwagę jego narażenia na podnadnormatywny hałas w dwu zakładach pracy, w których nie prowadzono badań poziomu hałasu, jednak okoliczność ta nie może podważyć opinii WOMP i Instytutu , bowiem nie miała ona znaczenia dla rozpoznania lekarskiego, które wykluczyło brak cech zawartych w normatywnej definicji choroby zawodowej słuchu ujętej w poz. 21 załącznika do rozporządzenia. Z przytoczonych wyżej względów, sąd w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę, jako nieuzasadnioną.