II FZ 115/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 17 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Ke 419/08 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi W. K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 3 lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 17 lutego 2009 r., I SA/Ke 419/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił wniosek W. K. o przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 30 grudnia 2008r. w sprawie ze skargi na interpretację indywidualną Ministra Finansów z 3 lipca 2008r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. 2. Rozstrzygniecie to zapadło w następującym, przyjętym przez sąd pierwszej instancji, stanie faktycznym: wnioskiem z 29 stycznia 2009r. W. K. zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 30 grudnia 2008 r. oddalającego jego skargę. Skarżący wskazał, że 17 grudnia 2008 r. odbyła się rozprawa w sprawie ze złożonej przez niego skargi, a wyrok, którym oddalono skargę został ogłoszony 30 grudnia 2008 r. Skarżący podał, że z przyczyn od niego niezależnych, związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa i gospodarstwa rolnego nie mógł uczestniczyć w rozprawie, nie mógł być również obecny przy ogłoszeniu wyroku. Obowiązki związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, spowodowane głównie panującymi wówczas, niespodziewanie trudnymi warunkami atmosferycznymi sprawiły, że skarżący nie mógł opuścić gospodarstwa, aby być obecnym przy czynnościach sądowych i nie był w stanie dochować terminów procesowych. Zaniedbanie to nie wynika z jego winy, lecz było wynikiem dokonanej oceny sytuacji w zaistniałych wówczas, niezależnych od skarżącego okoliczności i konieczności dochowania staranności w pierwszej kolejności w zakresie czynności, które zapewniają byt i utrzymanie dla niego i jego najbliższej rodziny. Ponadto ze względu na okres świąteczno - noworoczny wystąpiły trudności w dostępie do usług innych instytucji i osób. Jednocześnie występujące pod koniec grudnia 2008 r. i w pierwszej połowie stycznia 2009 r. duże mrozy i związane z tym wyłączenia prądu powodowały przerwy w pracy prowadzonej przez skarżącego elektrowni. Pozostawienie w takich warunkach obiektu elektrowni bez nadzoru mogłoby doprowadzić do rozlania spiętrzonej rzeki. Tych czynności jak twierdzi skarżący nie mógł powierzyć innej osobie, co razem sprawiło, że okres od połowy grudnia ubiegłego roku do połowy stycznia roku bieżącego wymagał od skarżącego stałej obecności w gospodarstwie. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa i elektrowni były w owym czasie najważniejsze, ponieważ nawet ich czasowe zaniechanie mogłoby narazić na straty nie tylko skarżącego, ale mogłoby być przyczyną szkód na większą skalę, związanych z regulacją i przepływem rzeki. Dlatego nieobecność skarżącego na rozprawie i przy ogłoszeniu wyroku, a w konsekwencji niedochowanie terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie były w jego ocenie spowodowane niedbalstwem, ale koniecznością zajęcia się sprawami, których zaniedbanie realnie groziło bardzo poważnymi, negatywnymi skutkami. Skarżący zaznacza ponadto, że zaangażowanie związane z pracą w gospodarstwie i elektrowni było powodem, dla którego z mniejszą uwagą zapoznał się pouczeniem zawartym w zawiadomieniu o rozprawie, a był przekonany, że rozstrzygnięcie sądu zostanie doręczone pocztą. Tym samym w niedochowaniu terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia zapadłego w niniejszej sprawie wyroku nie ma jego winy. Wniosek skarżący składa w najszybszym możliwym dla niego terminie, zgodnym z obowiązującymi wymogami, ponieważ niezbędna była konsultacja z prawnikiem, ale przede wszystkim polepszenie się warunków atmosferycznych i opanowanie sytuacji w gospodarstwie, które były przyczynami uchybienia terminowi. Jednocześnie skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. 3. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji powołując się na treść art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, póz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wskazał, że oceniając podnoszone przez skarżącego okoliczności przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy, stwierdzić należy, iż skarżący przy dokonywaniu czynności procesowej wspomnianej należytej staranności nie zachował. Okoliczności na jakie powołuje się skarżący we wniosku w ocenie sąd pierwszej instancji nie mogły świadczyć o braku winy strony w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, gdyż nie są to okoliczności, którym można przypisać charakter przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Poniesiono, że skarżący mógł w związku z jego konieczną obecnością w gospodarstwie ustanowić, zgodnie z art. 36 pkt 1 i 3 p.p.s.a, pełnomocnika do prowadzenia sprawy przed sądem, czy też dokonania czynności w postępowaniu, jakim jest złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Podkreślono, iż skarżący mógł również przesłać wniosek za pośrednictwem poczty czy też za pomocą telefaksu lub poczty elektronicznej, a o stanie sprawy z jego skargi mógł zasięgnąć informacji kontaktując się z sądem drogą telefoniczną. Ponadto powoływanie się przez skarżącego na złe warunki atmosferyczne (duże mrozy), również nie mogą stanowić pozytywnej przesłanki przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności, bowiem warunki pogodowe, o których wspomina skarżący nie miały charakteru klęski żywiołowej więc nie stanowiły przeszkody niedoprzezwyciężenia. Za błędne uznano powoływanie się przez skarżącego na utrudnienia w dostępie do usług innych instytucji i osób, ze względu na okres świąteczno - noworoczny. Okres taki nie powoduje bowiem paraliżu pracy instytucji, mogące wystąpić wówczas utrudnienia nie są utrudnieniami niedporzezwyciężenia, ponadto mogą mieć one jedynie charakter przejściowy-krótkotrwały, zwykle 1 czy 2 dni, przy czym instytucje państwowe są zobowiązane informować obywateli o zmianach czasu pracy. W ocenie sądu pierwszej instancji, podniesione okoliczności nie zasługiwały na uwzględnienie, albowiem strona dopuściła się niedbalstwa i z własnej winy, niczym nie usprawiedliwionymi przyczynami nie dopełniła czynności w terminie. Ponadto sam skarżący przyznaje, że z mniejszą uwagą zapoznał się z zawartym w wezwaniu na rozprawę pouczeniem, co również potwierdza, że skarżący nie zachował należytej staranności w dbaniu o swoje sprawy. Wszystkie te okoliczności prowadzą zdaniem sądu pierwszej instancji do stwierdzenia, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na niewykazanie braku winy w uchybieniu terminu. 4. W zażaleniu podatnik zaskarżył powyższe postanowienie i wniósł o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. W uzasadnieniu wskazał, na okoliczności które podnoszone były we wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie skarżącego okoliczności te świadczą o tym, że nie był w stanie dochować wyznaczonych terminów a należyta dbałość o własne interesy spowodowała, że nie był w stanie dochować wyznaczonych terminów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5. Zażalenie podlega oddaleniu. Jak wynika z treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Należy w związku z powyższym zauważyć, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2007 r., II OZ 91/07, niepubl.) Mając zatem na uwadze przedstawione przez skarżącego okoliczności zarówno we wniosku jak i w zażaleniu, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie sąd pierwszej instancji odmówił przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia. Należy bowiem zauważyć, co słusznie uczynił sąd pierwszej instancji, że okoliczności na jakie powołuje się skarżący nie mogą świadczyć o braku winy strony w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do złożenia wniosku, gdyż nie są to okoliczności, którym można przypisać charakter przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Skarżący powołuje się na okoliczności związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, zmienne warunki atmosferyczne i okres świąteczny, jako uzasadniające brak jego winy w uchybieniu terminu. Zasadnie w tym zakresie podniósł sąd pierwszej instancji, że skarżący mógł w związku z jego konieczną obecnością w gospodarstwie ustanowić pełnomocnika do prowadzenia sprawy przed sądem, czy też dokonania czynności w postępowaniu, jakim jest złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Tym bardziej, że wezwanie na rozprawę w dniu 17 grudnia 2008 r. skarżący odebrał 3 grudnia 2008 r. i miał świadomość co do tego w jakim okresie będzie się ona odbywała. W ocenie Sądu skarżący przy dochowaniu minimum staranności mógł dochować terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, nie jest to bowiem czynność, którą należy dokonać osobiście w sądzie. W przypadku zaś braku pełnomocnika, mógł on nadać pismo w ustawowym terminie korzystając z pomocy domowników lub też mógł przesłać za pomocą telefaksu lub poczty elektronicznej, a o stanie sprawy z jego skargi mógł zasięgnąć informacji kontaktując się z sądem drogą telefoniczną. Powoływanie się na złe warunki atmosferyczne (duże mrozy), również nie może w ocenie Sądu stanowić pozytywnej przesłanki przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności, bowiem warunki pogodowe, o których wspomina skarżący nie miały charakteru klęski żywiołowej więc nie stanowiły przeszkody niedoprzezwyciężenia. Słusznie sąd pierwszej instancji przyjął, że bezzasadnym jest powoływanie się na utrudnienia w dostępie do usług innych instytucji i osób, ze względu na okres świąteczno - noworoczny. Okres taki nie powoduje bowiem paraliżu pracy instytucji, mogące wystąpić wówczas utrudnienia nie są utrudnieniami niedporzezwyciężenia, ponadto mogą mieć one jedynie charakter przejściowy-krótkotrwały, zwykle 1 czy 2 dni, przy czym instytucje państwowe są zobowiązane informować obywateli o zmianach czasu pracy. A ponadto jak było to wcześniej wskazane skarżący już 3 grudnia 2008 r. uzyskał informację co do tego kiedy rozprawa się odbędzie, jak też o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie 7 dni od chwili jego ogłoszenia (w przypadku oddalenia skargi). Podnoszony natomiast w zażaleniu argument, że skarżący był przekonany o tym, że rozstrzygnięcie sądu będzie dla niego korzystne nie może uzasadniać braku winny w dochowaniu należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. W konsekwencji w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji zasadnie oddalił wniosek skarżącego a wniesione od tego postanowienia zażalenie nie może być uznane za skuteczne. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.