II FSK 1171/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-11-03
Skład orzekający: Bogusław Gruszczyński, Małgorzata Wolf – Mendecka, Jadwiga Danuta Mróz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy termin miesięczny na zgłoszenie nabycia spadku, warunkujący skorzystanie ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 4a ust. 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, powinien być liczony od dnia otrzymania przez spadkobiercę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, czy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o nabyciu spadku?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że termin miesięczny na zgłoszenie nabycia spadku, warunkujący skorzystanie ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 4a ust. 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jest terminem prawa materialnego. Uchybienie temu terminowi wyłącza powstanie skutków materialnoprawnych, co oznacza utratę prawa do zwolnienia. Sąd uznał, że dla zastosowania art. 4a ust. 2 u.p.s.d. kluczowe jest uprawdopodobnienie faktu późniejszego powzięcia wiadomości o nabyciu spadku, a nie tylko o uprawomocnieniu się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wiedziała o nabyciu spadku wcześniej niż otrzymała prawomocne postanowienie, co wykluczało zastosowanie art. 4a ust. 2 u.p.s.d.Stan faktyczny
Skarżąca nabyła spadek po ojcu, co zostało stwierdzone prawomocnym postanowieniem sądu. Zgłosiła nabycie spadku naczelnikowi urzędu skarbowego po upływie miesięcznego terminu od dnia uprawomocnienia się postanowienia, licząc termin od dnia otrzymania postanowienia z klauzulą prawomocności. Organ podatkowy uznał, że termin został zachowany, a skarżąca utraciła prawo do zwolnienia podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżącej. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bogusław Gruszczyński, Sędzia NSA Małgorzata Wolf – Mendecka, Sędzia WSA del. Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca), Protokolant Justyna Bluszko - Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Kr 1566/08 w sprawie ze skargi D. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 25 września 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 18 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Kr 1566/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę D. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 25 września 2008 r. w przedmiocie podatku od spadku w wysokości 45.470,00 zł.
Z przyjętego przez Sąd stanu sprawy wynika, że spadek po zmarłym 2 maja 2007 r. L. W. nabyła w całości jego córka D. W. (zwana też skarżącą) na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla K. z dnia 13 listopada 2007r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku, które uprawomocniło się z dniem 5 grudnia 2007 r. Informację o uprawomocnieniu się postanowienia wraz z klauzulą sądową otrzymała w dniu 20 grudnia 2007 r. Natomiast nabycie rzeczy i praw majątkowych skarżąca zgłosiła Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w K. dopiero w dniu 18 stycznia 2008 r., pozostając w przeświadczeniu, że zachowała miesięczny termin uprawniający spadkobiercę do skorzystania ze zwolnienia podatkowego - przewidzianego w art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004 r. Nr 142 poz. 1514 ze zm., zwanej dalej u.p.s.d.) w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2008 r. Organ uznał, że powyższy termin, liczony od dnia uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego stwierdzającego nabycie spadku (tj. 5 grudnia 2007 r.) upłynął 5 stycznia 2008 r., zatem skarżąca, poprzez niedopełnienie warunku terminowego zgłoszenia, utraciła prawo do zwolnienia podatkowego, a otrzymany przez nią spadek podlegał opodatkowaniu na zasadach ogólnych, określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej, zgodnie z art. 4a ust. 3 u.p.s.d.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wyjaśnił, że stosownie do art. 8 u.p.s.d. organy podatkowe ustaliły wartość spadku wg przeciętnych cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego (tj. 5.12.2007 r. - dnia uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego o stwierdzeniu nabycia spadku) na łączną kwotę 906.988,00 zł. Ustalając wysokość zobowiązania podatkowego odliczono kwotę wolną od podatku w wysokości 9.637 zł właściwą dla I grupy podatkowej (córka). Z uwagi na złożenie oświadczenia potwierdzającego spełnienie warunków wynikających z treści art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zastosowano ulgę w kwocie 238.975,00 zł dotyczącą budynku mieszkalnego położonego w K. przy ul. R. Od pozostałej kwoty obliczono podatek od spadków i darowizn stosownie do art. 15 u.p.s.d. według skali aktualnej na dzień powstania obowiązku podatkowego w wysokości 45.470,00 zł.
W ocenie Sądu I instancji, organy podatkowe prawidłowo odmówiły zastosowania wobec skarżącej przepisu art. 4a ust. 2 u.p.s.d., który (jako wyjątek od zasady) przewiduje korzystniejszy dla podatnika sposób liczenia terminu do zgłoszenia organowi podatkowemu nabycia spadku. Przepis ten dotyczy sytuacji, gdy nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie miesięcznego terminu o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1u.p.s.d. Wówczas zwolnienie od podatku stosuje się, gdy zgłosi on rzeczy lub prawa majątkowe właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu. Ponieważ D. W. będąc jedyną spadkobierczynią i wnioskodawczynią postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po swoim zmarłym ojcu, o nabyciu spadku wiedziała jeszcze przed uprawomocnieniem się postanowienia Sądu stwierdzającego nabycie spadku, a ponadto miała też możliwość ustalenia terminu jego uprawomocnienia - Sąd I instancji uznał, że zasadnie organy podatkowe przyjęły, że nie było podstaw do zastosowania wobec skarżącej wyjątkowego rozwiązania co do liczenia miesięcznego terminu do zgłoszenia nabycia spadku przewidzianego w art. 4a ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Kr 1566/08 – oddalającego skargę D. W., jej pełnomocnik wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wnioskując o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości - podniósł zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.). Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię w rozumieniu art. 174 pkt 1 P.p.s.a., polegającą na uznaniu, że art. 4a ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, w związku z art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 222, poz. 1629), nie może stanowić podstawy do zastosowania wobec podatniczki ulgi podatkowej przewidzianej w ww. przepisie;
2. naruszenie przepisów o postępowaniu, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz pkt 3 tejże ustawy, przez odmowę uchylenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 25 września 2008 r. znak [...], utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., znak [...] z dnia 31 lipca 2008 r. określającej na kwotę 45.470,00 zł wysokość zobowiązania w podatku od spadków i darowizn od nabycia spadku po zmarłym L. W. - mimo, że zostały one wydane z rażącym naruszeniem art. 120, art. 121, art. 122, art. 123 § 1 i art. 124 w związku z art. 187 § 1oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 ze zm.).
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor podniósł, że niewłaściwe zastosowanie i błędna wykładnia przepisów prawa materialnego, polegała na odmowie uchylenia przez Sąd I instancji zaskarżonego rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. mimo, że zaskarżona decyzja organu podatkowego wydana została z naruszeniem art. 4a ust. 1 i ust. 2 u.p.s.d. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r.), co stanowiło następstwo naruszenia zasad i procedur postępowania przez organy podatkowe i wydania decyzji w oparciu o wadliwe ustalenia. Kwestionując ocenę Sądu i stanowisko organów, skarżąca wywodziła, że przysługuje jej prawo do ulgi przewidzianej w art. 4a ust. 2 u.p.s.d., ponieważ miesięczny termin na zgłoszenie organowi nabycia spadku po zmarłym ojcu, powinien być liczony od dnia 20 grudnia 2007 r., kiedy to otrzymała z Sądu Rejonowego postanowienie z 13 listopada 2007 r. o stwierdzeniu nabycia przez nią spadku po ojcu, wraz z klauzulą sądową o prawomocności tego postanowienia. Skarżąca krytycznie odniosła się do skutków, jakie ustawodawca wiąże z uchybieniem terminowi, wiążąc ze "zwykłym powzięcie wiadomości o nabyciu spadku" skutki tak restrykcyjne, jakby chodziło o świadome zaniechanie przez spadkobiercę działania w sytuacji, gdy fakt nabycia jest mu znany i bezsporny. Za przyjęciem interpretacji przepisu art. 4a ust. 2 u.p.s.d. uznającej za datę powzięcia informacji o nabyciu spadku - datę otrzymania postanowienia z nadaną klauzulą prawomocności, przemawia powszechna krytyka przepisów regulujących powyższą ulgę, wraz z zarzutem ich niekonstytucyjności. Zbyt krótki termin na zawiadomienie organu i nieproporcjonalna sankcja za jego naruszenie, praktycznie uniemożliwiły skorzystanie z tej ulgi podatkowej. Nadmierną restrykcyjność przepisów w tej wersji, potwierdza fakt wyjątkowo szybkiej ich nowelizacji i wydłużenie terminu zgłoszenia z 1 miesiąca do 6 miesięcy. Według skarżącej, okoliczności te i intencje ustawodawcy, powinny uwzględnić organy podatkowe przy rozpatrywaniu powyższych spraw.
Uzasadniając zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów o postępowaniu (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) skarżąca zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez odmowę uchylenia zaskarżonego wyroku mimo, że w jej ocenie - rozstrzygnięcia organów obu instancji rażąco naruszają porządek prawny. Zarzuciła, że ogólne zasady postępowania podatkowego zawarte w art. 120, art. 121 § 1, art. 123 § 1 i art. 124 Ordynacji podatkowej nie mogą być tylko postulatami, których stosowanie zależy od dobrej woli organów podatkowych. Zasady legalizmu i praworządności powinny być przestrzegane w bieżącej działalności orzeczniczej organów, aby podejmowane rozstrzygnięcia realizowały w praktyce zasadę prawdy obiektywnej i umacniały zaufanie do organów podatkowych. W realiach toczącego się sporu, odmowa uznania terminu zgłoszenia nabycia spadku, za zachowany dla skorzystania z ulgi podatkowej – jest według skarżącej lekceważeniem reguł postępowania, które negatywnie wpływa na ocenę działania organów podatkowych i rodzi u podatniczki poczucie wyrządzonej jej krzywdy. Skarżąca uznaje, że sądy administracyjne, stojąc na straży przestrzegania prawa, nie powinny akceptować naruszania przez organy podatkowe powyższych zasad, stąd Sąd I instancji powinien był uchylić zaskarżony wyrok na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.
W konsekwencji strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Organ podatkowy nie skorzystał z możliwości ustosunkowania się do zarzutów skargi kasacyjnej, nie był też reprezentowany na rozprawie przed NSA w dniu 3 listopada 2010 roku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Istota rozpoznawanej sprawy, na wszystkich etapach sporu dotyczyła zachowania terminu zgłoszenia organowi podatkowemu nabycia w drodze dziedziczenia własności rzeczy lub praw majątkowych, jako warunku skorzystania ze zwolnienia z podatku od spadku na podstawie art. 4a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku o spadków i darowizn (Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r.
Ponieważ skargę kasacyjną oparto na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 P.p.s.a. a jej zarzuty odnoszą się zarówno do naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności rozpoznać należy zarzuty procesowe. Dopiero bowiem po stwierdzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo że nie został skutecznie podważony, można skontrolować proces subsumcji przepisów prawa materialnego, jakiego w przyjętym stanie faktycznym dokonał Sąd I instancji.
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów o postępowaniu (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) – upatrujący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) oraz pkt 3 P.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w odmowie uchylenia przez Sąd I instancji decyzji organów podatkowych, mimo wydania ich z rażącym naruszeniem art. 120, art. 121 i art. 122, w związku z art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej – w ocenie Sądu kasacyjnego nie został uzasadniony w sposób pozwalający na merytoryczną jego ocenę. Zarzut ten został sformułowany tak ogólnie, że nie tylko z jego petitum, ale też z uzasadnienia nie wynika, co konkretnie zarzuca autor skargi kasacyjnej Sądowi I instancji, na czym polegało naruszenie każdego z wymienionych przepisów Ordynacji podatkowej i jaki był potencjalny wpływ tych uchybień na wydane w sprawie rozstrzygnięcie.
Rozumiejąc ten zarzut, jako wadliwie wykonaną kontrolę legalności, polegającą na niedostrzeżeniu, lub co gorsze - zaakceptowaniu przez Sąd I instancji rażącego naruszenia przez organy podatkowe art. 120, art. 121 i art. 122, w związku z art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej, poza hasłowo sformułowanymi zarzutami - Sąd kasacyjny nie odnalazł w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jakiejkolwiek argumentacji, która umożliwiałaby konkretyzację zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Minimum wymogów jakie spełniać musi środek zaskarżenia jakim jest skarga kasacyjna – określa art. 176 P.p.s.a. Nie wystarczy postawienie zarzutu rażącego naruszenia prawa przez samo wskazanie przepisów, choćby najliczniej wymienionych. Konieczne jest jeszcze uzasadnienie zarzutów, poprzez wskazanie na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego naruszenie norm procesowych mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takiej argumentacji skarga kasacyjna nie zawiera, co uniemożliwia Sądowi odwoławczemu ocenę, czy istotnie Sąd I instancji zaakceptował naruszenie przez organy podatkowe norm procesowych określonych zasadami z art. 120, art. 121 i art. 122, w związku z art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej i jaki był zakres ewentualnego naruszenia. Oczekując skutku w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku, profesjonalny pełnomocnik obowiązany był wykazać kwalifikowane wady procesowe, jakich dopuścił się Sąd I instancji (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), wskazując naruszenie przepisów postępowania sądowego i wykazując istotny wpływ zarzucanych uchybień na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.) – czyli kierunek i treść wyroku. W skardze kasacyjnej nie skonkretyzowano na czym polegało naruszenie przez organy podatkowe wskazanych przepisów procedury podatkowej ani jaki ma to związek z zaskarżonym rozstrzygnięciem Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest w związku z tym w stanie domyślać się intencji strony skarżącej, ani tym bardziej poddać jej racje merytorycznej kontroli.
Postawienie w skardze kasacyjnej zarzutu - naruszenia art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. wydaje się być pomyłką. Wprawdzie, całkowity brak uzasadnienia uniemożliwia jakąkolwiek jego ocenę, to wyjaśnić jedynie należy, że przesłankę do postawienia tego zarzutu mogły stanowić jedynie przyczyny, określone wyraźnie w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, a takich okoliczności autor skargi kasacyjnej nawet nie próbował wskazać.
Brak skutecznie podniesionych zarzutów procesowych, obliguje Sąd kasacyjny do oceny zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego w oparciu o stan faktyczny, przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji.
Jak to wcześniej sygnalizowano, istota sporu - zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i w świetle zarzutów podnoszonych w skargach do sądów administracyjnych – odnosi się do spełnienia określonych w art. 4a ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku o spadków i darowizn przesłanek, terminowego zawiadomienia organu, jako warunku skorzystania z przewidzianego tym przepisem zwolnienia podatkowego. Przepis ten w brzmieniu (z 2007 roku) mającym odniesienie do rozstrzyganej sprawy określał, że "zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez (...) zstępnych (...), jeżeli (pkt 1) zgłoszą nabycie (...) właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego (...) w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4".
Warunkiem przesądzającym o możliwości korzystania ze zwolnienia, było zgłoszenie właściwemu organowi podatkowemu swoich praw w ściśle określonym prawem terminie - jednego miesiąca od wyznaczającego początek tego terminu w przypadku dziedziczenia - uprawomocnienia się postanowienia stwierdzającego nabycie spadku.
Skutki, jakie ustawodawca wiąże z niezachowaniem miesięcznego terminu do zawiadomienia właściwego organu o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych potwierdzają, że jest to termin prawa materialnego a nie procesowego, nie ma zatem prawnej możliwości jego przywrócenia. Charakter prawny tego terminu powoduje, że jego uchybienie wyłącza powstanie skutków materialnoprawnych, co oznacza, że po jego upływie, podatnik nie może skutecznie domagać się ukształtowania stosunku prawnego z uwzględnieniem zwolnienia. Niedopełnienie obowiązku zgłoszenia zwolnienia podatkowego w terminie miesiąca (z uwzględnieniem wyjątku z art. 4a ust. 4) powoduje jego wygaśnięcie, a w konsekwencji utratę prawa do zwolnienia od podatku. Zgłoszenie to jest typowym przykładem notyfikacji organowi podatkowemu o skorzystaniu przez podatnika ze zwolnienia podatkowego Z cytowanego artykułu 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. wynika, że podstawowym warunkiem dla skorzystania ze zwolnienia było zgłoszenie w określonym terminie faktu nabycia majątku spadkowego naczelnikowi właściwego urzędu skarbowego. W przypadku nabycia w drodze dziedziczenia (ustawowego lub testamentowego), zgłoszenie powinno zostać złożone w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Na tle tak zarysowanego stanu prawnego i niepodważonego skutecznie stanu faktycznego, należy ocenić zarzut materialnoprawny, jaki w skardze kasacyjnej wytoczył pełnomocnik D. W. Kwestionuje on, że wobec naruszenia art. 4a ust. 1 i ust. 2 u.p.s.d., Sąd I instancji nie uchylił zaskarżonej decyzji, co zdaniem skarżącej, stanowiło następstwo naruszenia zasad i procedur postępowania przez organy podatkowe i wydania decyzji w oparciu o wadliwe ustalenia.
Z zarzutem tym nie można się zgodzić już choćby dlatego, że skoro w oparciu o zarzuty procesowe (w tym naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Ordynacji podatkowej), nie został skutecznie zakwestionowany stan faktyczny, to powtarzanie ich dla podważenia skutków materialno prawnych – nie może być skuteczne. Rozważania Sądu I instancji w tym zakresie są jak najbardziej prawidłowe i Naczelny Sąd Administracyjny w pełni je akceptuje.
Na aprobatę zasługuje stanowisko Sądu I instancji w kwestii odmowy zastosowania art. 4a ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Przepis ten stanowi wyjątek od określonej w art. 4a ust. 1 u.p.s.d. zasady liczenia terminu do złożenia zawiadomienia organu, nie może być zatem interpretowany rozszerzająco. Jako szczególną przesłankę, uzasadniającą uwzględnienie zgłoszenia na podstawie art. 4a ust. 2 u.p.s.d. – skarżąca wskazała fakt powzięcia w dniu 20 grudnia 2007r. informacji o uprawomocnieniu się postanowienia z dnia 13 listopada 2007 r. o stwierdzeniu nabycia spadku. Tymczasem przesłanką uwzględnienia powyższego zwolnienia (pomimo zgłoszenia go po upływie terminów określonych w art. 4a ust.1 pkt 1 u.p.s.d.) nie jest okoliczność powzięcia przez nabywcę wiadomości o uprawomocnieniu się postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, ale uprawdopodobnienie faktu późniejszego powzięcia wiadomości o nabyciu w spadku własności rzeczy lub praw majątkowych oraz zgłoszenie tego faktu w terminie miesiąca od dnia w którym spadkobierca dowiedział się o ich nabyciu.
W okolicznościach faktycznych rozstrzyganej sprawy, D. W. powołując się na otrzymanie w dniu 20 grudnia 2007 r. prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku potwierdziła, że dowiedziała się o nabyciu spadku przed 5 stycznia 2008 r. (tj. przed upływem terminu z art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.a.), co tym samym wykluczało możliwość uwzględnienia terminu zgłoszenia określonego w art. 4a ust. 2 u.p.s.d. Stanowisko organów podatkowych w tym zakresie, zasadnie zostało zaakceptowane przez Sąd I instancji, co potwierdza trafna argumentacja uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Skarżąca posiadała wiedzę o nabyciu spadku znacznie wcześniej, ale zapewne jeszcze przed 5 grudnia 2007 r. tj. przed uprawomocnieniem się postanowienia Sądu Rejonowego z 13 listopada 2007r. stwierdzającego nabycie przez nią całego spadku po ojcu. Nie mogła bowiem nie wiedzieć o nabyciu własności rzeczy i praw wchodzących w skład spadku, skoro sama była wnioskodawczynią tego postępowania oraz jedyną spadkobierczynią majątku spadkowego. Nie było też zagrożenia o zaskarżenie tego postanowienia, skoro (11 września 2007 r.) matka spadkobierczyni odrzuciła spadek, czyniąc córkę – D. – jedynym spadkobiercą. Okoliczności te, wnikliwie rozpatrzone przez organy podatkowe, pozytywnie zweryfikował Sąd w zaskarżonym wyroku i Sąd kasacyjny w pełni je akceptuje. Skoro istotne dla uwzględnienia zgłoszenia w trybie art. 4a ust. 2 u.p.s.d. było powzięcie wiadomości o nabyciu spadku, to podnoszona przez skarżącą okoliczność - powzięcia informacji o uprawomocnieniu się postanowienia o jego nabyciu, nie miała w sprawie żadnego znaczenia. W szczególności, nie mogła uzasadniać zachowania na podstawie art. 4a ust. 2 u.p.s.d. terminu zgłoszenia – uprawniającego do zwolnienia podatkowego o którym mowa w art. 4a ust. 1 u.p.s.d.
Sąd I instancji, akceptując stanowisko organów podatkowych, odmawiających zastosowania ulgi podatkowej, dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, zatem czynienie mu zarzutu – naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię prawa materialnego - art. 4a ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn - jest całkowicie nieuzasadnione. Tym samym, Sąd kasacyjny uznał, że również zarzuty skargi kasacyjnej oparte na podstawie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. nie mogły skutecznie podważyć zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny, ważąc powyższe okoliczności, uznał zarzuty za niezasadne, zatem - oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło