I OZ 874/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch po rozpoznaniu w dniu 22 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 287/08 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Wielkopolskiego Kuratora Oświaty w Poznaniu z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień nauczycielski postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 287/08 odrzucił wniosek A. T. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie z jej skargi na decyzję nr [...] Wielkopolskiego Kuratora Oświaty w Poznaniu z dnia [...] maja 2008 r. w przedmiocie mianowania na stopień nauczycielski. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej stawił się w Sądzie osobiście w dniu 12 czerwca 2009r. składając do akt pełnomocnictwo datowane na 3 czerwca 2009r. oraz wniosek o sporządzenie odpisów wskazanych przez siebie kart. Wniosek zaś o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został nadany w placówce pocztowej 24 czerwca 2009r., nie została jednak dołączona do niego skarga kasacyjna. Wobec powyższych okoliczności Sąd uznał, że obiektywnym terminem, od którego należy liczyć 7 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jest dzień 12 czerwca 2009r. kiedy to pełnomocnik wykazujący się należytym umocowaniem miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy. Sąd wskazał ponadto, że pismem z 28 maja 2009r. doręczonym w dniu 1 czerwca 2009r. pełnomocnik skarżącej została poinformowana, że wyrok oddalający skargę zapadł w dniu 18 lutego 2009r., a odpis tego orzeczenia wraz z uzasadnieniem skarżąca odebrała w dniu 13 marca 2009r. Wobec powyższego Sąd uznał, że z dniem 19 czerwca 2009r. upłynął 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zatem wniosek nadany w dniu 24 czerwca 2009r. złożony został z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "P.p.s.a.", co skutkowało jego odrzuceniem stosownie do art. 88 P.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego podniosła, że uznanie, iż od daty 12 czerwca 2009 r. należy liczyć termin siedmiu dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest nieuzasadniony i krzywdzący dla strony. W tym dniu bowiem zostało złożone pełnomocnictwo do akt sprawy oraz wniosek o sporządzenie kserokopii z akt sprawy celem niezwłocznej analizy dokumentów niezbędnych do sporządzenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej oraz skargi kasacyjnej. Pełnomocnik w tym dniu jedynie wstępnie zapoznał się z aktami sprawy, nie miał bowiem możliwości dokonania pełnej analizy akt. Sąd więc przyjął termin fikcyjny, a nie realny, od którego należałoby liczyć bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie pełnomocnika skarżącej, termin ten należałoby liczyć od dnia 17 czerwca 2009 r., tj. od dnia, w którym sporządził on fotografie z akt sprawy, zapoznając się z całością dokumentów zgromadzonych w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W przedmiotowej sprawie istotne jest więc ustalenie, jaka była przyczyna uchybienia przez pełnomocnika skarżącej terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz ustalenie daty, kiedy ta przyczyna ustała. Z akt sprawy wynika, że wyrokiem z dnia 18 lutego 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 287/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A. T. na decyzję nr [...] Wielkopolskiego Kuratora Oświaty w Poznaniu z dnia [...] maja 2008 r. w przedmiocie mianowania na stopień nauczycielski. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem skarżąca odebrała w dniu 13 marca 2009 r., a zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 12 kwietnia 2009 r. Po rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 9 kwietnia 2009 r. o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem z dnia 5 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustanowił dla niej pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnictwo (z datą 3 czerwca 2009 r.) udzielone przez skarżącą wyznaczonemu pełnomocnikowi zostało złożone do akt sprawy w dniu 12 czerwca 2009 r. Przyczyną uchybienia przez pełnomocnika skarżącej terminu do wniesienia skargi kasacyjnej był więc fakt, iż pełnomocnik został ustanowiony przez Sąd już po upływie tego terminu i do czasu udzielenia mu przez stronę pełnomocnictwa nie był uprawniony do sporządzenia i wniesienia w jej imieniu skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyczyna ta ustała w dniu, w którym wyznaczony dla strony pełnomocnik miał możliwość podjęcia w sprawie czynności procesowych, dla dokonania których został ustanowiony tj. sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik ustanowiony przez sąd administracyjny co do zasady ma taką możliwość najwcześniej od dnia otrzymania od mocodawcy dokumentu pełnomocnictwa. W postępowaniu sądowoadministracyjnym, odmiennie niż w postępowaniu cywilnym, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w ramach prawa pomocy nie jest równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa. Zgodnie z art. 244 § 2 P.p.s.a. ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia przez nią wynagrodzenia i wydatków adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Pełnomocnik z urzędu wyznaczony przez właściwy organ samorządu zawodowego jest uprawniony do reprezentowania strony przed sądem administracyjnym dopiero od dnia udzielenia mu przez stronę pełnomocnictwa na piśmie. Przy pierwszej czynności procesowej każdy pełnomocnik obowiązany jest bowiem dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 P.p.s.a.). Ma on jednak faktyczną możliwość podjęcia czynności w sprawie najwcześniej od dnia, w którym dowiedział się o udzieleniu mu przez stronę pełnomocnictwa, a więc w dniu otrzymania od strony dokumentu pełnomocnictwa. Ustalenie momentu, od którego ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika z urzędu, ustanowionego po upływie tego terminu, jest kwestia sporną nie tylko w postępowaniu sądowoadminstracyjnym, lecz również w postępowaniu cywilnym. Spór ten rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 17 lutego 2009 r. (III CZP 117/08, niepubl.) stwierdzając, iż przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w czasie, w którym ma on możliwość jej wniesienia, nie później jednak niż z upływem dwóch miesięcy od dnia zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem. Uwzględniając różnice proceduralne pomiędzy postępowaniem sądowoadminstracyjnym, a postępowaniem cywilnym przyjęto, iż przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w czasie, w którym ma on możliwość jej wniesienia, nie później jednak niż z upływem 30 dni od dnia uzyskania przez niego pełnomocnictwa od strony. Pełnomocnik ustanowiony przez sąd nie może bowiem znaleźć się w lepszej sytuacji niż pełnomocnik z wyboru, który na sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej ma 30 dni od chwili doręczenia odpisu orzeczenia stronie. Przenosząc te rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, uznać należy, iż w istocie przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika skarżącej ustała w dniu, w którym otrzymał on od mocodawczyni pełnomocnictwo na piśmie, mając jednak na uwadze szczególne okoliczności rozpoznawanej sprawy, można by przyjąć za Sądem I instancji, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu stawiennictwa pełnomocnika skarżącej w budynku Sądu, kiedy to odpowiednio umocowany miał możliwość skutecznego działania na rzecz mocodawcy. Skoro więc pełnomocnik skarżącej uprawniony do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej posiadał informacje o stanie sprawy od dnia 12 czerwca 2009 r., przyjąć należy, iż od tego dnia rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia przez niego wniosku o przywrócenie terminu. Pełnomocnik dokonał tej czynności procesowej dopiero w dniu 24 czerwca 2009 r., a więc jego wniosek o przywrócenie terminu jako spóźniony podlegał odrzuceniu. Uznając, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.