I OZ 505/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Spółdzielni Zaopatrzenia i Usług "[...] " w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1476/08 o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania Spółdzielni Zaopatrzenia i Usług "[...]" w W. w sprawie ze skargi Spółdzielni "[...]" w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Spółdzielnia Zaopatrzenia i Usług "[...] " w W. wnioskiem z dnia 20 stycznia 2009 r. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi Spółdzielni "[...] " w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...], którym uchylono postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2006 r. zawieszające postępowanie w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] ([...]) w granicach dawnej hipoteki nr [...], do czasu zakończenia postępowania o zasiedzenie prowadzonego przed Sądem Rejonowym dla Warszawy [...] i umorzono postępowanie w zakresie zawieszenia postępowania. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1476/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmówił dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania Spółdzielni Zaopatrzenia i Usług "[...]" w W., wskazując, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153. poz. 1270 ze zm.). Sąd wskazał, że Spółdzielnia wniosek o dopuszczenie do udziału w niniejszej sprawie w charakterze uczestnika postępowania uzasadniła tym, że użytkuje ona budynki oraz teren działki [...] na mocy decyzji likwidatora CZSM. Ta okoliczność, zdaniem Sądu, nie stanowi przesłanki przemawiającej za uznaniem, że wynik postępowania dotyczy interesu prawnego Spółdzielni Zaopatrzenia i Usług "[...] " w W. Wobec tego Sąd uznał, że Spółdzielnia nie ma tytułu prawnego (prawno-rzeczowego) do przedmiotowej nieruchomości, z którego mogłaby ewentualnie wywodzić swoje uprawnienie do udziału w postępowaniu na prawach strony i odmówił dopuszczenia jej do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Na to postanowienie Spółdzielnia Zaopatrzenia i Usług "[...]" w W. złożyła zażalenie wskazując, że naruszone zostały art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 90 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz podnosząc merytoryczne kwestie związane ze skargą wniesioną w niniejszej sprawie, między innymi kwestie dostępu do drogi publicznej w świetle art. 93 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Spółdzielnia zwróciła także uwagę na przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., stwierdzając jednocześnie, że nie jest jedyną stroną pominiętą w trakcie postępowania dotyczącego działki 9/13. Wskazano także na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 1995 r., sygn. akt I SA 1868/94, w którym Sąd ten uznał, że stroną postępowania administracyjnego dotyczącego nabycia nieruchomości jest również podmiot ubiegający się aktualnie o tę nieruchomość w innym postępowaniu, jak również podmiot, któremu w świetle obowiązującego prawa przysługuje do niej roszczenie. Skarżąca zwróciła uwagę, że jej wniosek został rozpoznany na posiedzeniu niejawnym, co narusza art. 90 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który w braku odrębnych regulacji nakazuje rozpoznawać sprawy na posiedzeniach jawnych. Powołano się przy tym na komentarze do art. 33 tej ustawy. W odpowiedzi na zażalenie uczestnicy postępowania w osobach M. P., T. U., J.S. wniosły o jego oddalenie, wskazując, że Spółdzielnia Zaopatrzenia i Usług "[...]" nie ma w niniejszej sprawie przymiotu strony zgodnie z art. 28 k.p.a. Również M. G. – W., będąca także uczestniczką niniejszego postępowania, w odpowiedzi na zażalenie wniosła o jego oddalenie, wskazując dodatkowo, że zachowanie Spółdzielni sprowadza się jedynie do przedłużenia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 33 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, udział w charakterze uczestnika postępowania może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Pod pojęciem "interes prawny" należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Mieć zatem interes prawny to coś więcej niż mieć interes faktyczny w sprawie. Interes prawny musi wynikać z norm prawa materialnego, regulujących określoną sferę stosunków społecznych. Natomiast z interesem faktycznym mamy do czynienia wtedy, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji. W związku z tym uznać należy, że mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie zasadnie uznał, że Spółdzielnia Zaopatrzenia i Usług "[...]" w W. nie wykazała, że posiada tytuł prawny do nieruchomości, natomiast ewentualne zgłoszenie się Spółdzielni do prowadzonego przez inny podmiot postępowania o zasiedzenie tej nieruchomości jest okolicznością przyszłą i niepewną, na co słusznie zwróciła uwagę uczestniczka niniejszego postępowania w odpowiedzi na zażalenie. Stwierdzić zatem należy, że prawo do udziału w postępowaniu przysługiwałoby Spółdzielni wtedy, gdyby miała w stosunku do tej nieruchomości tytuł prawno-rzeczowy, zaś istnienie jedynie interesu faktycznego w sprawie, nie uzasadnia dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Odnosząc się natomiast do naruszenia przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wskazać należy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2007 r., sygn. akt SK 29/05, w którym to Trybunał podkreślił, że nie można uznać za naruszenie prawa do sądu lub zamknięcie drogi sądowego dochodzenia swych praw, gdy w danym postępowaniu uprawniony nie ma zapewnionych szerokich gwarancji dochodzenia swych praw, ale w innym postępowaniu przysługuje mu powództwo umożliwiające dochodzenie jego roszczenia. Wskazać należy, że wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, Spółdzielnia Zaopatrzenia i Usług "[...]" w W. złożyła już w trakcie toczącego się postępowania, a więc sprawa w tym zakresie jest sprawą wpadkową w stosunku do sprawy głównej, czyli niejako "sprawą w sprawie głównej", którą to "sprawą główną" w niniejszym przypadku jest skarga na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie w tym miejscu zwrócić uwagę na art. 160 powołanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że jeżeli ustawa nie przewiduje wydania wyroku, sąd wydaje orzeczenie w formie postanowienia. Postanowienia są bowiem tym rodzajem orzeczeń sądowych, którymi rozstrzyga się kwestie wpadkowe, powstałe w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Postanowienie może rozstrzygać co do meritum sprawy jedynie w przypadku, gdy przepis ustawy tak stanowi, co nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie. Można zatem wyprowadzić domniemanie, że jeśli wyraźny przepis prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje wydania orzeczenia w formie wyroku, to należy przyjąć, że orzeczenie to powinno mieć postać postanowienia. W związku z tym stwierdzić należy, że w zaskarżonym postanowieniu nie doszło do naruszenia art. 90 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami przed sądami administracyjnymi. Podkreślić w tym miejscu wypada, że przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym postanowieniu była wyłącznie prawidłowość wydania postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2008 r., zaś merytoryczne kwestie związane ze sprawą dotyczącą decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...], podnoszone w zażaleniu, między innymi kwestie dostępu do drogi publicznej w świetle art. 93 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie mogły być przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W związku z tym uznać należy, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.