II OZ 176/10

Dnia 3 marca 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 listopada 2009 roku sygn. akt III SA/Łd 621/08 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi K.S. na zarządzenie zastępcze Wojewody Łódzkiego z dnia [...] października 2008 roku znak:[...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 18 listopada 2009 r. oddalił wniosek K.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K.S. na zarządzenie zastępcze Wojewody Łódzkiego z dnia [...] października 2008 r. znak [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem procesowym z dnia 22 grudnia 2008 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2009 r. referendarz sądowy, po rozpoznaniu wniosku K.S., przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Wyrokiem z dnia 29 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. W dniu 8 lipca 2009 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego złożyła w sadzie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od niniejszego wyroku. W związku z odmową sporządzenia przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika skargi kasacyjnej, skarżący samodzielnie sporządził i wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2009 r. Postanowieniem z dnia 3 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę kasacyjną sporządzoną osobiście przez K.S. Pismem procesowym z dnia 14 września 2009 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, skarżący powtórzył argumenty przedstawione we wniosku składanym uprzednio w niniejszej sprawie. Oddalając wniosek Sąd I instancji stwierdził, że obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest wygaśnięcie mandatu radnego. Sąd I instancji wskazał nadto, że nie budzi bowiem wątpliwości, iż postanowienie referendarza sądowego z dnia 18 lutego 2009 r. stanowiło podstawę do zwrócenia się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Łodzi o wyznaczenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) dla skarżącego. Pismem z dnia 24 lutego 2009 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Łodzi jako pełnomocnika delegowała adwokata, któremu skarżący udzielił pełnomocnictwa. Wyznaczenie adwokata z urzędu przez korporację prawniczą oraz podjęcie przez niego czynności w sprawie stanowiło wykonanie wydanego w danej sprawie postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 lutego 2009 r. w części dotyczącej przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Pełnomocnik strony reprezentował ją w trakcie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, składał wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz przygotował i następnie przedłożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Oznacza to, iż w powyższej sytuacji strona nie może skutecznie domagać się wyznaczenia kolejnego pełnomocnika z urzędu, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat (radca prawny) nie spełnił jej oczekiwań (w ocenie strony nie działał zgodnie z jej interesem). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, wyjaśniając, że według informacji zasięgniętej u pełnomocnika jest to już inna sprawa, której pełnomocnictwo nie obejmuje. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd zaprezentowany przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, w którym szczegółowo wyjaśniono motywy podjętego rozstrzygnięcia. Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie ma obowiązku ponosić kosztów postępowania, bowiem sprawa niniejsze objęta jest ustawowym zwolnieniem od obowiązku ponoszenia przez stronę kosztów postępowania określonym w art. 239 pkt 1 lit. d ustawy. Tym samym wniosek w tym zakresie należało oddalić. Nie ulega również wątpliwości, że skarżącemu na wcześniejszym etapie postępowania przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, co jak słusznie zauważył Sąd I instancji stanowi jedynie upoważnienie dla Sądu do wystąpienia do właściwego organu samorządu zawodowego (w tym przypadku Okręgowej Rady Adwokackiej) o wyznaczenie pełnomocnika dla skarżącego, któremu to pełnomocnikowi skarżący udziela pełnomocnictwa do działania w jego imieniu. Poza wpływem Sądu pozostaje natomiast zakres udzielonego pełnomocnictwa, a zatem to czy obejmuje ono tylko określone czynności, całe postępowanie czy też postępowanie przed określoną instancją sądową. Okoliczność, że skarżący udzielił pełnomocnictwa jedynie do występowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie może uzasadniać ponownego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, bowiem kwestia ta została już rozstrzygnięta prawomocnym orzeczeniem referendarza sądowego. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji obowiązany był oddalić wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy również w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.