II OZ 915/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Walentynowicz po rozpoznaniu w dniu 26 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] w B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SAB/Bk 72/08 oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w B. na bezczynność Wojewody P. w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SAB/Bk 72/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek Stowarzyszenia [...] w B. o zwolnienie od kosztów sądowych (wpis sądowy w wysokości 100 złotych) i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w B. na bezczynność Wojewody P. w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2009 r. Sąd oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżący nie nadesłał aktualnych wyciągów z kont bankowych i dokumentów określających obecne zadłużenie egzekwowane przez komornika. Ponadto, nierzetelność w przedstawieniu sytuacji materialnej Stowarzyszenia wynika z tego, że deklarując brak środków finansowych strona podaje jednocześnie, iż osiąga wpływy rzędu kilkunastu tysięcy, z których chociaż częściowo pokrywa zadłużenie. W wyniku rozpoznania sprzeciwu Stowarzyszenia [...] w B. od powyższego postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2009 r., na podstawie, 245 § 1 i 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwanej "p.p.s.a." odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że z całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego dotyczącego sytuacji majątkowej skarżącego, nie wynika jakoby skarżący znajdował się w sytuacji krytycznej, uniemożliwiającej uiszczenie kosztów postępowania sądowego. Składane oświadczenia o braku wpływów pozostają bowiem w sprzeczności z załączonym do akt sprawozdaniem finansowym, z którego wynika, że wnioskodawca w zeszłym roku uzyskał wpływy w wysokości 17.042,33 zł, a w obecnym roku z wpływów pokrywa spłatę zadłużenia. Powyższe, zdaniem Sądu świadczy, że [...] nie przedstawia rzetelnie swojej sytuacji materialnej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło Stowarzyszenie [...] w B. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może nastąpić w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar wykazania tych okoliczności spoczywa na wnioskodawcy (J. P. Tarno "Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Kraków 2005, s. 592). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Stowarzyszenie [...] w B. nie wykazało, że jego sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy. W związku z faktem uzyskiwania przez Stowarzyszenie wpływów finansowych, nie można uznać, iż znajduje się ono w sytuacji braku możliwości poniesienia kosztów postępowania sądowego. Spożytkowanie kwot pieniężnych na inne cele niż te, związane z udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym, nie stanowi przesłanki dla zwolnienia od kosztów sądowych. Koszty sądowe nie mogą zostać postawione w ostatniej kolejności wśród wydatków. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prowadzenie działalności jako organizacja non profit nie jest przesłanką do zwolnienia Stowarzyszenia w od kosztów postępowania sądowego. Organizacje non profit nie są zwolnione od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również spory sądowe. Stowarzyszenie jako strona skarżąca inicjując, a następnie uczestnicząc w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinna zatem przewidzieć obowiązek ponoszenia związanych z tym kosztów. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w postanowieniu.