III SA/Kr 864/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie : WSA Halina Jakubiec spr. AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2009 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lipca 2008 r. Nr : [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji . Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2008r. znak [...] wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2004r., nr 64, poz. 593 ze zm.) i § 1 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 135, poz. 950) odmówił S. B. zmiany wysokości pobieranego zasiłku stałego przyznanego mu decyzją Prezydenta Miasta z [...] 2008r. znak [...]. W uzasadnieniu organ odwołał się do wniosku S. B. o przywrócenie mu od miesiąca czerwca 2008r. zasiłku stałego w wysokości 444 zł, który uzasadniał tym, że aktualnie prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, gdyż jeden z synów M. B. odbywa karę pozbawienia wolności, natomiast z drugim synem M. B. pozostaje w konflikcie, w związku z czym odrębnie gospodarują. Rozpatrując ten wniosek organ dokonał aktualizacji wywiadu środowiskowego, którego wyniki dały podstawę do przyjęcia ustaleń, że nie nastąpiło faktyczne rozdzielenie gospodarstwa domowego, gdyż syn M. zajmuje wraz z ojcem lokal socjalny (pokój z kuchnią) a znajdujące się tam sprzęty typu pralka czy lodówka są wspólnie użytkowane. Ponadto syn nie posiada własnego dochodu, zatem należy domniemywać, że pozostaje na utrzymaniu ojca. Zdaniem organu oznacza, że w dalszym ciągu skarżący wraz z synem tworzą rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, a istniejący miedzy nimi konflikt nie ma wpływu na zmianę oceny co do sytuacji faktycznej skarżącego. W odwołaniu z dnia 23.06.2008r. od w/w decyzji S. B. podniósł, że zarówno on jak i syn prowadzą odrębne gospodarstwo domowe. Syn w ciągu dnia nie przebywa w domu, jedynie nocuje. Decyzją z dnia 21.07.2008r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ przyjął za prawidłowe ustalenie organu I instancji, że M. B. nie posiada samodzielnego źródła utrzymania a jedyne środki finansowe otrzymuje jego ojciec od organów pomocy społecznej. Jako osoby spokrewnione pozostają w faktycznym związku wspólnie zamieszkując i gospodarując, co wyczerpuje definicję legalną rodziny z przepisu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi z dnia 19.08.2008r. S. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której powtarzając argumentację z odwołania od decyzji I instancji podkreślił, że w jego ocenie nie prowadzi z synem wspólnego gospodarstwa domowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami należy wskazać, że skarga S. B. zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I inst. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Ustawa o pomocy społecznej określa przesłanki i cele przyznania świadczeń z zakresu pomocy społecznej w sposób ogólny w art. 2 i 3 stanowiąc, że "pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości a zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa wyżej przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. W artykułach 7 i 8 ustawa doprecyzowywuje przesłanki przyznania świadczenia z pomocy społecznej określając stany, w jakich dana osoba musi się znajdować by pomoc uzyskać – przykładowo chodzi o ubóstwo, sieroctwo, bezrobocie czy alkoholizm i narkomanie, jak też ustanawiając kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczenia. Kryterium dochodowe uzależnione jest od charakteru danej osoby w tym znaczeniu czy jest osobą samotnie gospodarującą (477 zł), osobą w rodzinie (351 zł) czy też o świadczenie stara się rodzina (suma kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie). W przedmiocie przyznania zasiłku stałego kryterium ma o tyle znaczenie, że zgodnie z art. 37 ust. 2 w/w ustawy zasiłek stały ustala się w wysokości -w przypadku osoby samotnie gospodarującej – jako różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie, a w przypadku osoby w rodzinie jako różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Z tego względu, że w przedmiotowej sprawie spornym pozostaje charakter ubiegającego się skarżącego S. B. o zmianę wysokości przyznanego zasiłku stałego tj. to, czy w stosunku do stanu faktycznego na postawie którego zapadła decyzja przyznająca mu zasiłek w wysokości 351 zł okoliczności zmieniły się na tyle, że można mówić ,że skarżący jest "osobą samotnie gospodarującą", czy jak przyjęto w dniu [...] 2008r., jest "osobą w rodzinie". Rozstrzygnięcie wymaga odwołanie się do ustawowych pojęć osoby samotnie gospodarującej i rodziny zawartych w art. 6 pkt 10 i 14 ustawy o pomocy społecznej. Osobą samotnie gospodarującą jest osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe, natomiast rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Należy podkreślić, iż przepisy ustawy o pomocy społecznej podchodzą do rodziny w sposób szeroki i unikając wskazywania na zależności prawne (pokrewieństwo, powinowactwo, zawarcie małżeństwa) koncentrują się na okolicznościach natury faktycznej, takich jak "faktyczny związek", "wspólne zamieszkiwanie" oraz "wspólne gospodarowanie", z kolei, z definicji osoby samotnie gospodarującej nie wynika aby sam fakt wspólnego zamieszkiwania z rodziną przesądzał w każdym przypadku o prowadzeniu z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Oznacza to, że określając status osoby ubiegającej się o świadczenie z zakresu pomocy społecznej tj. czy pozostaje ona osobą samotnie gospodarującą czy funkcjonuje ona jako osoba w rodzinie nie powinno się poprzestawać na ustaleniach mających oparcie jedynie w ocenie zastanego stanu rzeczy, jak nastąpiło to w przedmiotowej sprawie - na fakcie tym, że mieszkanie skarżącego składa się z jednego pokoju i kuchni, znajdują się w nich pojedyncze sprzęty związane z gospodarowaniem, w związku z czym należało przyjąć, że zarówno skarżący jak i jego syn korzystają wspólnie z tych pomieszczeń i urządzeń, co z kolei uzasadniać miało stwierdzenie, że wspólnie gospodarują. Uwagę tę należy też odnieść do arbitralnego stwierdzenia organu, że skoro syn skarżącego jest osobą bezrobotną a ojciec pobiera świadczenie z pomocy społecznej to wynika z tego, ze jest jedynym żywicielem rodziny. Zwraca uwagę w tym kontekście okoliczność podnoszona przez skarżącego w odwołaniu i w skardze, że syna praktycznie w mieszkaniu w ciągu dnia nie ma, jedynie nocuje. Organy nie odniosły się w żaden sposób do tej okoliczności. Co więcej, wywiad środowiskowy sporządzony na potrzeby ustalenia prawa skarżącego do zasiłku stałego w wysokości przysługującej osobie samotnie gospodarującej nie jest wyczerpujący, biorąc pod uwagę, że w ogóle nie odnosi się do sposobu zamieszkania i gospodarowania syna skarżącego M. B. Koniecznym jest w sprawie w związku z tym uzupełnienie materiału dowodowego o zeznania syna skarżącego. Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że orzekające w sprawie organy naruszyły przepisy postępowania tj. art. 7 i 77 § 1 ustawy z dna 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz.1071 ze zm.) w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, w sposób, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stopień dokonanych przez organy ustaleń nie jest bowiem wystarczający do przyjęcia, że S. B. pozostaje "osobą w rodzinie" w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, a w związku z czym przysługuje mu dotychczasowa wysokość zasiłku stałego. Rozpoznając ponownie sprawę Prezydent Miasta dokona oceny czy S. B. jest osobą samotnie gospodarująca, kierując się przy tym powyższymi wskazówkami Sądu a następnie wyda decyzję w przedmiocie zmiany wysokości zasiłku stałego. Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.