I SA/Bk 231/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Marta Mazerska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie wniesionych zarzutów na prowadzone postępowanie zabezpieczające oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r., Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z [...] stycznia 2007 r. Nr [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie wniesionych zarzutów na prowadzone wobec skarżącej A. P. postępowanie zabezpieczające. W utrzymanym w mocy postanowieniu wierzyciel wskazał, iż zobowiązania podatkowe, objęte zarządzeniami zabezpieczającymi z dnia [...] grudnia 2006 r., dotyczą należności, które podlegały zabezpieczeniu na podstawie decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z 19 grudnia 2006 r. Nr [...]. W uzasadnieniu swojego stanowiska wierzyciel podniósł, że kierując zarządzenia zabezpieczenia do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B., miał na uwadze treść art. 19 § 1 oraz art. 22 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), w świetle których organem właściwym do prowadzenia postępowania zabezpieczającego jest naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania zobowiązanego. Organ odwoławczy utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji podniósł, że właściwość miejscowa organu egzekucyjnego została ustalona przed dokonaniem zabezpieczenia, według miejsca zamieszkania skarżącej A. P., a także znanych miejsc i wielkości jej majątku. Z zebranych informacji wynika, że podatniczka zamieszkuje we wsi S. Organ odwoławczy podkreślił, że podstawą prowadzenia postępowania jest decyzja Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z [...] grudnia 2006 r. Pełnomocnik skarżącego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B., zarzucając mu, iż zostało wydane z naruszeniem art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z prowadzeniem przez organ egzekucyjny postępowania zabezpieczającego w sytuacji, gdy brak jest uzasadnionych podstaw do uznania, iż na skarżącej ciąży obowiązek zapłacenia zobowiązań podatkowych oraz z naruszeniem właściwości miejscowej tj. art. 22 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwagi na fakt prowadzenia przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. bez zgody Ministra Finansów zabezpieczenia z nieruchomości położonych na terenie działania Drugiego Urzędu Skarbowego w B. i na terenie działania Urzędu Skarbowego w B. P.. Dodatkowo w piśmie procesowym z 17 lipca 2007 r. pełnomocnik skarżącej postawił zarzut, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] lutego 2007 r. jest bezprzedmiotowe. Jego zdaniem w przypadku, gdy organ podatkowy pierwszej instancji, w tym przypadku Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., występuje w dwóch rolach, tj. jest jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, wydawane przez niego odrębne postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela jest bezprzedmiotowe. Powołując się na uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2007r., sygn. akt I FSK 115/06. Dyrektor Izby Skarbowej w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Pełnomocnik organu na rozprawie przed Sądem podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie, wierzycielem i organem egzekucyjnym nie jest ten sam organ w związku, z czym nie może mieć zastosowania w sprawie przywołana przez pełnomocnika skarżącej uchwała sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest – w świetle postanowień art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) – ocena z punktu zgodności z prawem procesu zastosowania norm prawa materialnego w określonej sytuacji faktycznej. Zadaniem sądu administracyjnego jest wiec ocena, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał procesowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do wymaganego przez prawo ustalenia determinanty faktycznej decyzji. Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy in meriti. Dokonuje wyłącznie kontroli zgodności z prawem jej rozstrzygnięcia przez organy administracji publicznej. Kontroli takiej można zaś dokonać wyłącznie na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu lub dokonywania czynności (zob.: Postępowanie sądowoadministracyjne, T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Warszawa 2004, str. 282, 289). Z uwagi na wagę podniesionego zarzutu bezprzedmiotowości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. należało rozpoznać go, jako pierwszy. W uchwale z dnia 25 czerwca 2007 r. sygn. akt I FPS 4/06 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, za bezprzedmiotowe postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów (art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), w sytuacji, gdy wierzycielem jest skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika ststio fisci- naczelnika urzędu skarbowego, który jest jednocześnie organem egzekucyjnym. W uzasadnieniu ww. uchwały Sąd wskazał, że: "Jest oczywistym, że potrzeba uzyskania stanowiska wierzyciela przed rozpatrzeniem przez organ egzekucyjny zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji nie występuje w sytuacji, gdy egzekucja została wszczęta z urzędu przez organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem, na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego, a więc przez jeden i ten sam podmiot, co oznacza, że nie zachodzą podstawy prawne do oddzielnego wypowiadania się przez ten sam podmiot o zasadności zgłoszonego zarzutu- najpierw jako wierzyciel i oddzielnie- jako organ egzekucyjny". Z powyższego wynika, że z bezprzedmiotowością postanowienia mielibyśmy do czynienia w sytuacji, gdyby w ręku jednego podmiotu skoncentrowane były kompetencje o dwojakim charakterze tj. wierzyciela jak i organu prowadzącego postępowanie. Tymczasem w sprawie wierzycielem jest Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., który wydał decyzję o zabezpieczeniu należności na podstawie art. 33 ustawy Ordynacja podatkowa, a organem egzekucyjnym - Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B., który przyjął zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] grudnia 2006 r. do wykonania. Dlatego też Sąd za niezasadny uznał zarzut bezprzedmiotowości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. Powyższe pozwoliło Sądowi przejść do rozpoznania pozostałych zarzutów naruszenia prawa podniesionych w skardze. Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 33 pkt 1 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i związany z nim zarzut bezpodstawności prowadzonego postępowania zabezpieczającego, spowodowany brakiem uzasadnionych podstaw do uznania, że na skarżącej ciąży obowiązek zapłacenia jakichkolwiek zobowiązań. Zgodnie z treścią art. 33 pkt 1 ww. ustawy, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Zarzuty wniesione przez skarżącą w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego nie były oparte na wskazanej w art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawie, tym samym nie można organowi skutecznie postawić zarzutu, nie uwzględnienia wymienionych w powołanym przepisie przesłanek, a w konsekwencji zarzut ten nie może być skutecznie podniesiony w skardze do sądu, z uwagi na to, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu lub czynności według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie ich podjęcia (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 1057/06). Ponadto pamiętać należy, że prowadzone postępowanie zabezpieczające ma charakter wykonawczy w stosunku do wydanej przez Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. decyzji o zabezpieczeniu z [...] grudnia 2006 r. nr [...], która zapadła w toku prowadzonej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B., kontroli podatkowej obejmującej swym zakresem m.in. kontrolę dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, jeszcze przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Decyzją zabezpieczono, więc jedynie przybliżoną kwotę zobowiązania. Z uwagi na powyższe nie można również było mówić o bezpodstawności prowadzonego postępowania zabezpieczającego. Za niezasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia właściwości miejscowej (art. 22 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), związany z prowadzeniem przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. postępowania egzekucyjnego z nieruchomości skarżącej położonych na terenie działania Drugiego Urzędu Skarbowego w B. i Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. P. bez zgody Ministra Finansów. Z akt sprawy wynika, że organem egzekucyjnym prowadzącym postępowanie na podstawie zarządzeń zabezpieczenia ([...]) z dnia [...] grudnia 2006 r. wydanych przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego nie jest, jak podnosi pełnomocnik skarżącej, organ, który je wydał, lecz Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. oraz, że podstawą skierowania zarządzeń do wykonania do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego było ustalenie, ze skarżąca faktycznie zamieszkuje pod adresem S. [...] Gm. Z. (vide: pismo Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2006 r., znak [...], [...], skierowane do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. oraz pismo przewodnie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] grudnia 2006 r. skierowane do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. wraz, z którym przekazano m.in. zarządzenia zabezpieczenia druk ZZ-1). Zgodnie z treścią art. 22 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r,. Nr 229, poz. 1954), właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego (§2), a z nieruchomości ustala się według miejsca jej położenia (§1). Przy czym postanowienia art. 22 §1 ww. ustawy znajdują zastosowanie, gdy stosowanie środków egzekucyjnych innych niż egzekucja z nieruchomości zostanie uznane za niecelowe. W literaturze podnosi się, że jeżeli na majątek zobowiązanego składają się ruchomości oraz nieruchomości, a wierzyciel proponuje zastosowanie egzekucji z ruchomości lub praw majątkowych, to właściwość organu egzekucyjnego powinna być ustalana na zasadach określonych w art. 22 § 2 i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a miejsce położenia nieruchomości nie ma wtedy znaczenia (D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz 2006, Wyd. Unimex, s.22). Powyższy pogląd w pełni podziela również skład orzekający w sprawie. Wierzyciel przesyłając zarządzenia do wykonania do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. wskazał majątek, na którym organ egzekucyjny miał dokonać zabezpieczenia majątkowego. Wskazany majątek (zgodnie z treścią wniosku Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. o wydanie decyzji zabezpieczającej), obejmował zarówno ruchomości i prawa majątkowe: środki finansowe na rachunkach bankowych, samochód osobowy, wkład w spółce jawnej, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, jak i nieruchomości. Powyższe nakazywało ustalać właściwości miejscowej organu egzekucyjnego na podstawie miejsce zamieszkania skarżącej (w S.), a nie miejsce położenia nieruchomości. Z uwagi na to, że wierzyciel nie wyłączył z postępowania zabezpieczającego ruchomości i praw majątkowych stanowiących majątek skarżącej, właściwość miejscowa organu egzekucyjnego (Naczelnika Drugiego Urzędu skarbowego w B.), do którego skierowano do wykonania zarządzenia zabezpieczenia została ustalona prawidłowo, zgodnie z brzmieniem § 2 art. 22 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (według miejsca faktycznego zamieszkania zobowiązanej pod adresem w S., pod którym doręczono również skarżącej korespondencje w sprawie). Z przytoczonych powodów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z prawem, a tym samym skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).