I OSK 393/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska del. NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1508/07 w sprawie ze skargi P. L. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz P. L. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/WA 1508/07 oddalił skargę P. L. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2007 r., którą organ utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] o wypowiedzeniu płk P. L. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2007 wydaną na podstawie art. 114 ust. 2 i ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 179, poz. 1750 ze zm) o wypowiedzeniu płk P. L. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z powodu likwidacji stanowiska służbowego, które żołnierz zajmował i braku możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe odpowiadające jego kwalifikacjom zawodowym. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia organ wyjaśnił, że na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2006 r., w sprawie zmiany struktury organizacyjno - etatowej Ministerstwa Obrony Narodowej z dniem 31 marca 2007 r. zlikwidowano stanowisko służbowe na którym pełnił zawodową służbę wojskową, z uwagi na brak możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe, które odpowiadałoby jego kwalifikacjom zawodowym, zastosowano tryb wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Organ wskazał, że prawidłowo zastosowano tryb wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej stosując w tym zakresie przepis art. 114 ust. 2 ustawy pragmatycznej, gdyż poza sporem pozostaje fakt likwidacji stanowiska na którym zatrudniony był płk P. L. zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdził, iż prowadzono działania mające na celu znalezienie stanowiska służbowego dla oficera. Na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2007 r., P. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 114 ust. 2 wojskowej ustawy pragmatycznej poprzez błędne przyjęcie, iż w dacie wydania tej decyzji przez Ministra Obrony Narodowej brak było w całych Siłach Zbrojnych RP możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe stosownie do posiadanych kwalifikacji. Wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji. Badając legalność zaskarżonych decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wskazał, iż z treści art. 114 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz art. 114 ust. 4 pkt 1 tej ustawy wynika, iż aby można było wypowiedzieć żołnierzowi stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej powinny zaistnieć dwie przesłanki musi dojść do likwidacji zajmowanego przez niego stanowiska a ponadto musi wystąpić brak możliwości wyznaczenia żołnierza na inne adekwatne stanowisko. Za bezsporne w sprawie Sąd uznał to, że stanowisko zajmowane przez płk P. L. uległo likwidacji z dniem 31 marca 2007 r. zgodnie z decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2006 r., co oznacza, że pierwsza z przesłanek wynikająca z art. 114 ust 2 ustawy pragmatycznej została spełniona. Analizując istnienie drugiej przesłanki Sąd zauważył, że mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa nie definiują pojęcia "braku możliwości wyznaczenia na inne stanowisko służbowe" co oznacza, że do oceny jej zaistnienia brak jest konkretnych kryteriów. W ocenie Sądu włączony do akt personalnych P. L. materiał dowodowy wskazuje na to, że wbrew twierdzeniom i zarzutom podniesionym przez stronę w skardze, przed wypowiedzeniem stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, Minister Obrony Narodowej poszukiwał możliwości zatrudnienia skarżącego, jednakże poszukiwania te nie przyniosły dla strony oczekiwanych rezultatów. Sąd zaakcentował również, iż brane pod uwagę mogło być jedynie stanowisko służbowe w wojsku, które odpowiadało kwalifikacjom skarżącego oraz randze dotychczas zajmowanego przez niego stanowiska. Ponadto Sąd wskazał, że dowody poddane jego kontroli nie budzą wątpliwości co do prawdziwości zawartych w nich informacji. Jest to o tyle ważne, że wobec braku dowodów przeciwnych (wskazujących na istnienie możliwości dalszego pełnienia służby), których strona nie przedstawiła może to świadczyć o tym, że wyznaczenie skarżącego na adekwatne dla niego stanowisko służbowe nie było możliwe. Reasumując Sąd przyjął, że spełniona została także druga z przesłanek określonych w art. 114 ust 2 ustawy pragmatycznej niezbędna dla wypowiedzenia stosunku służbowego. Sąd nie podzielił natomiast zarzutu P. L., że nie było możliwe dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przed upływem okresu kadencji. Okres kadencji wyznaczony został w opinii okresowej, sporządzonej za okres od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 31 czerwca 2006 r. i stanowił jedynie prognozę przełożonego co do dalszego pełnienia służby przez skarżącego, natomiast decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2006 r. w sprawie zmiany struktury organizacyjno - etatowej Ministerstwa Obrony Narodowej spowodowała skutek w postaci likwidacji stanowiska służbowego, co musiało mieć bezpośredni wpływ na wcześniejsze prognozowanie, które co do zasady, nie miało charakteru wiążącego. Od wyroku Sądu z dnia 10 grudnia 2007 r. P L - reprezentowany przez radcę prawnego A. R. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący powołując się na art.174 pkt.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zarzucił przedmiotowemu orzeczeniu naruszenie przepisów prawa procesowego to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 141 § 4 tej ustawy polegające na nieuwzględnieniu skargi mimo dającego się stwierdzić naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem P. L. Sąd dokonał dowolnej i niedostatecznie uzasadnionej oceny prawnej uznając za zasadne wypowiedzenie stosunku służbowego ze względu na brak możliwości wyznaczenia go na stanowisko służbowe odpowiednie do posiadanych przez niego kwalifikacji zawodowych, pomimo obiektywnego istnienia takich stanowisk i nie wykazania faktu ich braku w okolicznościach przewidzianych w art. 81 kpa, albo art. 80 w związku z art. 77 § 1 i 4 kpa przez organ wojskowy, oraz pomimo obowiązku zwolnienia skarżącego z zajmowanego zlikwidowanego stanowiska służbowego zgodnie z art. 45 ust. 1 pkt 2 i odstąpienia od trybu zwolnienia dopuszczalnego w takim przypadku przez przepis art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a także pomimo wyznaczenia skarżącego w marcu 2006 r. przez Ministra Obrony Narodowej na kolejną trzyletnią kadencję, na okres kadencji od 1 lipca 2006 r. do 30 czerwca 2009 r. Skarżący zarzucił również niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku w sposób przejrzysty zajętego stanowiska skutkującego oddaleniem skargi w szczególności w kwestii, iż dokonanie wypowiedzenia przed upływem kadencji nie jest dozwolone. Kolejny zarzut strony dotyczył naruszenia przepisu prawa materialnego to jest art. 114 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, polegający na błędnym przyjęciu, że brak było możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe, odpowiadające jego kwalifikacjom zawodowym oraz na skutek zaniechania procedury nakazanej w takim przypadku przepisami art. 45 ust. 1 pkt 2 oraz art. 45 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, to jest przeniesienia go do rezerwy kadrowej po zwolnieniu ze stanowiska służbowego z powodu likwidacji tegoż stanowiska służbowego na którym miał pełnić służbę do dnia 30 czerwca 2009 r. zgodnie z nie uchyloną do dnia dzisiejszego decyzją Ministra Obrony Narodowej nr 99. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia. Skarga kasacyjna została oparta na przepisie art.174§2p.p.s.a. zarzucając Sądowi pierwszej instancji, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art.141§4 p.p.s.a. co miało wpływ istotny na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia przepisów postępowania sądowego jest niezbędne w sytuacji gdy strona kwestionuje stan faktyczny sprawy ustalony przez organy, a następnie przyjęty przez Sąd pierwszej instancji. Tak rozumiane uchybienie sądu powinno mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym wyrokiem, podlegającym zaskarżeniu musi zachodzić związek przyczynowy. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art.141§4 p.p.s.a. jest uzasadniony. Przepis art. 141 §4 p.p.s.a. mówi , że uzasadnienie wyroku powinno zawierać przedstawienie części historycznej rozpoznawanej sprawy, wskazanie podstawy faktycznej, która determinuje zastosowaną podstawę prawną. Prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy jest wynikiem rzetelnego zebrania materiału dowodowego przez organy administracji zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 i 77 kpa a następnie jego oceny ( art.80 kpa) Nieprawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy rzutuje wadliwością postępowania mającą wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwie zastosowaną normę prawna materialnego. W rozpoznawanej sprawie uszło uwadze Sądu pierwszej instancji, że w aktach osobowych skarżącego na karcie 148 znajduje się pismo Dyrektora Departamentu Budżetowego MON skierowane do Dyrektora Departamentu Kadr MON informujące o możliwości zatrudnienia płk P. L. na stanowisko Szefa Oddziału Analiz Ekonomicznych Informacji w Departamencie Zaopatrzenia Sił Zbrojnych MON. Informacja zawarta w tym piśmie nie została zweryfikowana pod kątem ewentualnego zatrudnienia P. L., na wskazanym w tym piśmie stanowisku,. Także we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy P. L. wskazał trzy wakujące stanowiska, które odpowiadały jego kwalifikacjom. Rozpoznając ponownie sprawę organ nie ustosunkował się do tej informacji, choć miała ona również zasadnicze znaczenie dla kwestii wypowiedzenia stosunku służbowego. Kontrolując decyzje organu drugiej instancji, Sąd Wojewódzki w Warszawie nie dostrzegł powyższych uchybień w działaniu organów administracji choć miały one decydujące znaczenie dla oceny prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i zasadnego zastosowania art. 114 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przepis ten bowiem dopuszcza możliwość wypowiedzenia stosunku służbowego między innymi od braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe, odpowiadające jego kwalifikacjom zawodowym Oznacza to także , że zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego t.z. art. 114 ust.2 ustawy pragmatycznej jest w pełni uzasadniony. Za nieuzasadniony uznać należy zarzut skargi kasacyjny niezastosowania wobec P. L. regulacji przewidzianej w art. 45 ust1 pkt.2 oraz art. 45 ust.3 ustawy pragmatycznej. Zgodnie z treścią art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy pragmatycznej żołnierza zawodowego zwalnia się z zajmowanego stanowiska służbowego, gdy zlikwidowano zajmowane przez niego stanowisko. Uszło uwadze kasatora , że przepis ten należy odczytywać łącznie z jego ustępem 3, w myśl którego - żołnierza zawodowego zwolnionego ze stanowiska służbowego w przypadkach wymienionych w ust. 1 i 2 oraz żołnierza zawodowego pozostającego w rezerwie kadrowej zwalnia się z zawodowej służby wojskowej, gdy odmówi pełnienia służby na innym lub równorzędnym stanowisku. Zatem w niniejszej sprawie przepis ten nie ma zastosowania, gdyż skarżącemu dokonano wypowiedzenia stosunku służbowego, natomiast oficer ten nie został zwolniony z zawodowej służby na podstawie art. 111 pkt 7 ustawy pragmatycznej, to jest wskutek odmowy pełnienia służby na równorzędnym lub wyższym stanowisku służbowym, w razie zwolnienia z zajmowanego stanowiska, w przypadkach o których mowa w art. 45 ust. 1-3. Tak więc art. 114 ust. 2 ustawy pragmatycznej, stanowi samodzielną materialnoprawną podstawę wypowiedzenia stosunku służbowego, niezależną od trybu przewidzianego w art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1 1września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego zasługują na uwzględnienie i z tego powodu Wyrok Sądu pierwszej instancji należało uchylić. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w wyroku na podstawie art. 185 w zw. z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.