V SA/Wa 2700/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Asesor WSA - Piotr Kraczowski, , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2009 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie: ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; oddala skargę. Przedmiotem skargi z 4 września 2008 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez S. K. jest decyzja z [...] sierpnia 2008 r. nr [...], którą Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] czerwca 2004 r. S. K. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2004. W sekcji IX ww. wniosku aplikant zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymał płatność tj. 28,85 ha w pierwszym roku z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej płatności. Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. przyznał wnioskodawcy płatność do powierzchni 28,85 ha w kwocie 5164,15 zł. Dnia [...] maja 2005 r. S. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności na rok 2005. Uwzględniając ten wniosek Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...] kwietnia 2006 r. wydał decyzję o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do powierzchni użytkowanej rolniczo w roku 2005 tj. 28,85 ha. Następnie [...] maja 2006 r. S. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności na rok 2006. Powierzchnia deklarowana w ww. wniosku wynosiła 19,16 ha. Dnia [...] listopada 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję o przyznaniu S. K. płatności w wysokości 3429,64 zł do powierzchni 19,16 ha. Przeprowadzona następnie analiza wniosków o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w latach 2004-2006 wykazała, iż S. K. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni 9,69 ha w stosunku do powierzchni, za którą otrzymał płatność za pierwszy rok tj. 2004. W związku z powyższym Prezes ARiMR wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych S. K. na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. i [...] kwietnia 2006 r. wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Prezes ARiMR ustalił S. K. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości 3469,02 zł powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak od zaległości podatkowych. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że S. K. nie dotrzymał zobowiązania prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach ONW, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Wyjaśnił również, że zgodnie § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich w przypadku zaniechania działalności rolniczej na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, producent rolny zwraca cześć płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych, na których nastąpiło to zaniechanie, za cały okres jej pobierania, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi, co najmniej hektar. Stosownie natomiast do treści art. 49 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. L 327 z 12.12.2001), w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Na skutek rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ARiMR decyzją z [...] sierpnia 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2008 r. W uzasadnieniu organ powołał argumentację zbieżną do tej powołanej we wcześniejszej decyzji. Wskazał, iż płatność z tytułu ONW, którą otrzymał S. K. w 2005 r. została przyznana do powierzchni 28,85 ha, niedotrzymanie zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na gruntach rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, nastąpiło w odniesieniu do powierzchni 9,69 ha. W związku z powyższym strona (w uzasadnieniu omyłkowo wskazano L. Z.) powinna zwrócić kwoty otrzymanej płatności za rok 2004 i 2005 w wysokości 3469,02 zł. Prezes ARiMR podkreślił również, że zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, stanowi samodzielną przesłankę zwrotu otrzymanych przez producenta rolnego płatności ONW. Oznacza to, że do powstania obowiązku zwrotu nie jest konieczne wystąpienie innych, dodatkowych okoliczności. Sam fakt zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na określonym obszarze powoduje, że po stronie producenta rolnego powstaje obowiązek zwrotu otrzymanej płatności, zaś po stronie Prezesa ARiMR - obowiązek i uprawnienie do wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków. Zaniechanie działalności rolniczej jest zdarzeniem, z którego zaistnieniem przepisy bezpośrednio wiążą określone skutki prawne w postaci zwrotu całości lub części płatności. W końcowej części uzasadnienia Prezes ARiMR stwierdził, że S. K. składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu ONW znał warunki i obowiązki, jakie ciążą na producencie rolnym przystępującym do programu ONW. W związku z tym powołany we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzut nieznajomości przepisów dotyczących warunków jakie beneficjent zobowiązany jest spełnić przez okres 5 lat po przystąpieniu do programu ONW, nie mógł zostać uwzględniony. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. K. wskazał, iż organ administracji "błędnie zinterpretował przepisy ustawy". Skarżący podkreślił, że został zmuszony do zaprzestania gospodarowania na części gruntów na skutek rozwiązania umowy przez Agencję. Jego zdaniem przepisy dotyczące zwrotu nienależnie pobranych dopłat odnoszą się tylko do takich sytuacji, gdy rolnik dobrowolnie zaniechał gospodarowania. Zakwestionował też twierdzenie organu jakoby nie poinformował go o zaprzestaniu gospodarowania na części użytkowanych gruntów. Stwierdził, że składając kolejny wniosek o dofinansowanie nie wymienił w nim nieuprawianego obszaru uważając, że jest to jednoznaczne z powiadomieniem o niemożliwości użytkowania części gruntów. Dodał również, że "ustawa nie przewiduje jakiejś szczególnej formy zawiadamiania Agencji o zaniechaniu z korzystania z gruntu". W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie – stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd stwierdził, iż jest ona prawidłowa, tj. nie narusza prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego. Sąd zważył, iż zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 2 mającego zastosowanie w sprawie niniejszej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.) w przypadku zaniechania działalności rolniczej na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, producent rolny zwraca część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych, na których nastąpiło to zaniechanie, za cały okres jej pobierania, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi, co najmniej hektar. Zgodnie zaś z art. 49 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. L 327 z 12.12.2001), w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] czerwca 2004 r. S. K. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2004. W sekcji IX ww. wniosku skarżący zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymał płatność tj. 28,85 ha w pierwszym roku z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej płatności. Późniejsza analiza złożonych przez skarżącego wniosków o przyznanie płatności pozwoliła ustalić, że zaprzestał on prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni 9,69 ha w stosunku do powierzchni objętej zobowiązaniem z 2004 r. W związku z powyższym Prezes ARiMR prawidłowo ustalił, że skarżący powinien zwrócić część płatności ONW, która została mu przyznana do powierzchni działki rolnej (9,69 ha), na której nastąpiło zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, za cały okres jej pobierania. Prawidłowo też zauważył, że łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal była prowadzona działalność rolnicza, wynosiła więcej niż hektar. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Sąd zaznacza, że obowiązek zwrotu płatności nie jest ograniczony jedynie do sytuacji dobrowolnego zaniechania prowadzenia działalności rolnej przez rolnika w okresie objętym zobowiązaniem. Zgodnie bowiem z §9 ust. 2 ww. rozporządzenia samo zaniechanie niezależnie od przyczyn jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia obowiązku zwrotu płatności ONW. Należy również zauważyć, że zgodnie z §9 ust. 3 pkt 1 lit. f) ww. rozporządzenia, płatność ONW nie podlega zwrotowi, jeżeli zaniechanie to nastąpiło z powodu rozwiązania przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone działki rolne objęte wnioskiem, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności. W takim jednak przypadku dzierżawca zobowiązany jest zawiadomić na piśmie o zaistnieniu ww. okoliczności właściwego Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Sposób zaś tego zawiadomienia został dokładnie określony w art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004, tj. w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać takiej czynności oraz dołączenie odpowiednich dowodów (§9 ust. 3 pkt 2 powoływanego rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2004 r.). Nie można więc uznać za trafny poglądu skarżącego, jakoby złożenie kolejnego wniosku dotyczącego pomniejszonej powierzchni było jednoznaczne z powiadomieniem o niemożliwości korzystania z gruntów. Biorąc pod uwagę powyższe i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.