V SA/Wa 2715/08

WyrokWSA w Warszawie2009-02-24

Skład orzekający: Dorota Mydłowska, Danuta Dopierała, Piotr Kraczowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, prawidłowo ocenił sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawcy, a także czy uzasadnienie decyzji było wystarczające?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy administracyjnej, takiej jak umorzenie należności. Kontroluje jedynie legalność zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie organ prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy, a jego decyzja o odmowie umorzenia należności była uzasadniona brakiem całkowitej nieściągalności oraz niewykazaniem przez wnioskodawcę sytuacji uniemożliwiającej spłatę składek, która pociągnęłaby za sobą zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Uzasadnienie decyzji organu było wystarczające.
Stan faktyczny
Skarżący J.K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, wskazując na ciężką sytuację materialną i problemy zdrowotne. ZUS odmówił umorzenia, uznając, że wnioskodawca posiada majątek (nieruchomość, samochody) i nie wykazał całkowitej nieściągalności zobowiązań ani sytuacji uniemożliwiającej spłatę. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa ZUS. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając organom brak analizy wpływu spłaty na jego sytuację życiową, dowolność w podejmowaniu decyzji oraz błędy formalne.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Danuta Dopierała, Asesor WSA - Piotr Kraczowski, , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2009 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie: odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy; oddala skargę Przedmiotem skargi z [...] czerwca 2008 r. wniesionej przez J. K. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] sierpnia 2008 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] maja 2008 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Pismem z dnia [...] grudnia 2007r. (data wpływu do ZUS) J. K. zwrócił się z prośbą o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek oraz o nie wszczynanie postępowania egzekucyjnego do czasu podjęcia ostatecznej decyzji. Zainteresowany wskazał, że znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, z uwagi na brak stałego zatrudnienia oraz ma poważne problemy zdrowotne ([...]). W związku z prośbą o umorzenie powstałych należności, Zakład pismem z dnia 5 grudnia 2007r. poinformował zobowiązanego jakie okoliczności stanowią podstawę do umorzenia zadłużenia z tytułu składek, jak również powiadomił o prawie czynnego udziału w każdym stadium postępowa, a przed wydaniem decyzji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Zakład poprosił jednocześnie zobowiązanego do przedstawienia dodatkowych dokumentów, uzasadniających umorzenie. W odpowiedzi na powyższe, J. K. złożył pismo z prośbą o wyjaśnienie załączonych do wypełnienia dokumentów (dotyczących między innymi informacji o pomocy publicznej oraz dokumentów pomocnych przy ocenie obecnej sytuacji finansowej zobowiązanego). Jednocześnie poprosił o przedstawienie wykazu jego zobowiązań wobec ZUS wraz z podaniem okresów zawieszenia działalności gospodarczej. Ponadto J. K. w złożonym piśmie poinformował, że: * mieszka w mieszkaniu kwaterunkowym, * nie posiada stałego źródła dochodu (utrzymuje się z prac sezonowych i dorywczych oraz z pomocy rodziny), * ma problemy zdrowotne (załączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego z dnia [...] czerwca 2006r.), * na skutek problemów zdrowotnych nie jest w stanie wykonywać prac fizycznych, * uregulowanie zadłużenia przekracza jego możliwości finansowe. Zakład skierował dnia 28 grudnia 2007r. do J. K. pismo wyjaśniając na zgłoszone przez zobowiązanego wątpliwości. 1 lutego 2008r. aby ustalić sytuację majątkową zobowiązanego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych skierował wniosek o przeprowadzenie kontroli. Dnia 17 marca 2008r. do Zakładu wpłynął materiał pokontrolny, z którego wynika, że zobowiązany jest właścicielem przy udziale [...] nieruchomości, położonej w miejscowości J.(gm. R.). W okresie [...] kwiecień 2008r. wpłynęły do Zakładu dodatkowe dokumenty uzupełniające sprawozdanie z przeprowadzonej kontroli. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) decyzją z dnia [...] maja 2008 r. odmówił wnioskodawcy umorzenia należności powstałych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Pismem datowanym na [...] czerwca 2008 r. J. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Prezes ZUS (działający w imieniu organu) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2008 r. W pierwszej części uzasadnienia organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie organ podkreślił, że z analizy zgromadzonego materiału wynika, że J. K. zakończył prowadzenie działalności gospodarczej (wpis wykreślony został z ewidencji działalności gospodarczej z dniem [...] listopada 2007r.) oraz że obecnie wnioskodawca jest osobą bezrobotną. Utrzymuje się z prac sezonowych, dorywczych oraz dzięki pomocy rodziny. Zamieszkuje w W. przy ul. [...] w lokalu [...]. Organ wskazał, iż zainteresowany zajmuje w/w lokal na podstawie umowy najmu, zawartej dnia [...]r. Właścicielem lokalu jest [...]. Dalej organ wskazał, iż karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia [...] czerwca 2006r. świadczy, że wnioskodawca przebywał w szpitalu od dnia [...] r. z rozpoznaniem [...]. Wskazał również, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż J. K. jest właścicielem niezabudowanej nieruchomości, położonej w miejscowości J. (gm. R.), dla której Sąd Rejonowy w W. prowadzi księgę wieczystą o numerze [...]. Ze sprawy wynika także, że J. K. posiada samochód [...] marki [...] oraz samochód [...] marki [...]. Prezes Zakładu, po rozpoznaniu materiału zgromadzonego w sprawie stwierdził, że dokonane ustalenia wykluczają umorzenie zadłużenia na podstawie art. 28 ust 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie nie można uznać całkowitej nieściągalności, bowiem J.K. posiada majątek. W dalszej części uzasadnienia Prezes ZUS podkreślił, że z analizy dokumentów nie wynika, aby wnioskodawca legitymował się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Organ wskazał, że J. K. przedstawił, że choruje na [...] która jak wskazał ogranicza jego możliwości zarobkowe. Prezes Zakładu zauważył jednak, że choroba zobowiązanego nie uniemożliwia mu podjęcia zatrudnienia (podejmuje prace dorywcze) i uzyskania dochodu. Zatem mając powyższe na uwadze, Prezes Zakładu uznał, że umorzenie zadłużenia jest przedwczesne. Prezes Zakładu odnosząc się jednocześnie do zarzutów strony dotyczących trybu postępowania w sprawie o umorzenie należności wyjaśnił, że postępowanie w sprawie o umorzenie zadłużenia jest podejmowane przez Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w przypadku płatnika J. K. - przez [...] Oddział w W. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Organem właściwym w pierwszej instancji do wydania decyzji w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zobowiązanego J. K. był Zakład Ubezpieczeń Społecznych –[...] Oddział w W. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2008 r. J.K. wniósł o uchylenie i zmianę decyzji z [...] sierpnia 2008 r. oraz przyznanie prawa do umorzenia należności. W uzasadnieniu skargi J. K. zarzucił organowi, że nie dokonał analizy, czy ewentualna spłata należności wpłynie na sytuację zobowiązanego - pod kątem, czy aby "opłacenie należności z tytułu składek (nie) pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych." Zdaniem skarżącego był to przepis celowo marginalizowany przez ZUS podczas postępowania. Dalej skarżący zarzucił organowi, że nie wskazał procedur i zasad kwalifikacji do grupy uprawnionych do umorzenia oraz że błędnie uznano, że ZUS może swobodnie, bez wskazywania procedur i zasad podejmowania decyzji, w ramach "uznaniowości", podejmować decyzje. Tymczasem zdaniem skarżącego uznaniowość decyzji nie może oznaczaj jej dowolności. Aby nie było podejrzeń subiektywizmu i stronniczości niezbędne jest wskazanie zasad procedowania. Następnie skarżący podkreślił, że zebrany materiał faktyczny nie budził w trakcie postępowania zastrzeżeń, nie zakwestionowano jego wyjaśnień odnośnie wartości składników jego "majątku", możliwości płatniczych, dochodów, zdrowia itd. Dopiero w decyzji pośrednio zakwestionowano "nieaktualność" zaświadczenia lekarskiego i wskazano, że brak jest przyznania stopnia niepełnosprawności - nie wskazano jednak podstaw pozwalających na powiązanie tych twierdzeń z racjonalnym sposobem analizy sytuacji skarżącego, w powiązaniu z przyjętymi zasadami uznawania bądź nie prawa do umorzenia. Skarżący zarzucił organowi również, to, że postępowanie obarczone było błędami formalnymi. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie podniesienia wymaga, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Badając w powyższym świetle zaskarżoną decyzję, tj. oceniając orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami procesowymi a także z normami prawa materialnego, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które dawałyby podstawę do jej uchylenia zgodnie z żądaniem skargi. Na wstępnie Sąd zaznacza, że o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracji. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. umorzenia ww. należności zgodnie z wnioskiem skarżącego. Nie może tego uczynić nawet w sytuacji uwzględnienia skargi. Sąd bada bowiem wyłącznie legalność zaskarżonego aktu - w przedmiotowej sprawie decyzji Prezesa ZUS z [...] sierpnia 2008 r., nie może natomiast orzekać za organ w sposób merytoryczny przyznając stronie określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków. Wszelka zatem argumentacja skarżącego nie mogła spowodować umorzenia przedmiotowych należności składkowych i ich pochodnych przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Przechodząc do zarzutów skargi należy wskazać, że jak wynika z akt sprawy, skarżący wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie jego zobowiązań wobec ZUS. Wobec treści wniosku zastosowanie w sprawie miały przepisy art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 tego artykułu jednoznacznie określa, iż należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba, że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a, który otwiera możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia jednakże wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W przypadku tym należności, ale wyłącznie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Niezależnie jednak, czy chodzi o kwestię umorzenia należności z tytułu składek, czy także - w przypadku ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami - o kwestię umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ustawodawca, używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz ZUS, który może - ale nie musi - je umorzyć. Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 365; powoływanego dalej jako rozporządzenie) - tj. w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek albo gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wytyczne, którymi powinien się kierować organ podejmując decyzję w tym zakresie, precyzuje powyższe rozporządzenie, którego § 3 stanowi, że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych lub, że ze względu na poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia straty materialnej opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności jest trzecią przesłanką wymienioną w przytoczonym rozporządzeniu. Pojęcia użyte w powołanym przepisie są nieostre, co wymaga ich szczególnie wnikliwej oceny w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Ocena ta musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Konieczne jest, aby znalazła ona należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej Kpa) uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne, a zwłaszcza przy decyzjach negatywnych. W takich sytuacjach uzasadnienie powinno szczegółowo wskazywać przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Organ powinien rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz ewentualnie okoliczności uzasadniające zakres jej zastosowania. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem jej właściwą kontrolę ze strony sądu. Pogląd taki wyrażał Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie, tak na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej (por. wyżej przytoczony wyrok z dnia 25 czerwca 2003 roku w/s III SA 3118/01) jak i na gruncie Kpa. I tak w wyroku z dnia 7 stycznia 2003 roku w/s I SA 1320/01 (LEX nr 137809) NSA podkreślił, iż zgodnie z przepisem art. 107 § 3 Kpa organ administracji jest obowiązany podać w uzasadnieniu faktycznym decyzji m.in. dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Dopełnienie tego obowiązku nabiera szczególnej wagi wówczas, gdy organ administracji działa w granicach uznania administracyjnego. Ze względu na możliwy do podniesienia zarzut niewłaściwego korzystania z uznania administracyjnego, obowiązki w zakresie uzasadnienia decyzji są większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania. Pamiętać także należy, iż w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Należy wskazać, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności. Nie zwalnia to jednak Sądu z obowiązku oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Mimo iż pogląd ten został wyrażony przez Sąd Najwyższy na gruncie prawa podatkowego (por. wyrok z 8 listopada 1996 roku w/s III RN 24/96), to zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie pozostaje on aktualny także w odniesieniu do problematyki umarzania składek na ZUS na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak swobody decyzji dla organu administracji i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 roku w/s III SA 3118/01 (POP 2004/4/77) -ograniczone jest dyrektywami wyboru sformułowanymi tak w ustawie, jak i rozporządzeniu. Oceniając sprawę pod tym kątem wskazać należy, że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił niezbędny dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego materiał dowodowy. Zdaniem Sądu organ w sposób uzasadniony przyjął, że sytuacja materialna skarżącego nie przemawia za całkowitym umorzeniem należności. Analiza zebranego materiału nie wskazuje również by skarżący znajdował się w stanie ubóstwa, czy też innymi słowy rzecz ujmując znajdował się w sytuacji, w której pomimo ograniczenia wydatków nie będących koniecznymi dla utrzymania nie posiadał środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zdaniem Sądu o tym, że strona skarżąca posiada środki niezbędne dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych świadczy fakt, że nie korzysta ona z pomocy społecznej. Zatem organ słusznie przyjął, iż powyższe okoliczności nie pozwalają uznać, że spłata należności może zagrozić bytowi skarżącego, tym bardziej, że ustawowe regulacje egzekucji administracyjnej zakładają ograniczenia w prowadzeniu egzekucji w stosunku do należności otrzymywanych przez stronę i przewidują daleko posuniętą ochronę dłużnika. Sąd podziela twierdzenia organu II instancji, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne dające możliwość umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych pomimo braku ich nieściągalności. Podkreślenia wymaga fakt, iż skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o tym, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia oraz że nie udokumentował okoliczności uzasadniających umorzenie należności ze względu na chorobę swoją lub najbliższego członka rodziny, a co za tym konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z analizy zgromadzonych dokumentów wynika, że skarżący nie udokumentował w sposób wystarczający, że stan zdrowia uniemożliwia mu pozyskanie dochodów. Skarżący nie przedstawił dokumentów, które stwierdzałyby, że posiadane schorzenia eliminują go z aktywności zawodowej. A zatem w przedmiotowej sprawie nie istnieje możliwość umorzenia należności z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego. Odnosząc się do podnoszonego w postępowaniu administracyjnym zarzutu przedawnienia składek wskazać należy, że z dniem 1 stycznia 2003r. weszła w życie ustawa z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz.2074). Na podstawie art.1 pkt 9 tejże ustawy przepis art.24 ust.4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych otrzymał nowe brzmienie, zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przedawniają się po upływie 10 lat. Termin ten rozpoczyna bieg od dnia, w którym należności stały się wymagalne. Zgodnie z orzecznictwem, zmiana art. 24 ust. 4 u.s.u.s. ustanawiająca dziesięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie ma zastosowania do należności przedawnionych przed tym dniem (v. wyrok SN I UK 232/04 z 5 kwietnia 2005r. OSNP 2006/1-2/26). W stosunku do tych należności zastosowanie mają przepisy obowiązujące przed tą datą, czyli zgodnie z pierwotnym brzmieniem przepisu art.24 ust.4 u.s.u.s., zgodnie z którym należności uległy przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu terminu przedawnienia ( w związku z odroczeniem terminu opłacenia należności, rozłożenia na raty, podjęciem innej czynności zmierzającej do ściągnięcia należności, jeżeli o tej czynności został powiadomiony dłużnik), po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W niniejszej sprawie wnioskiem z [...] grudnia 2007 r. skarżący zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres [...] na Fundusz Pracy [...] na ubezpieczenie zdrowotne za [...] r. A zatem do tych należności mają zastosowanie przepisy obowiązujące od dnia 1 stycznia 2003r. ustalające 10 letni okres przedawnienia, ponieważ względem tych należności termin przedawnienia nie upłynął przed 1 stycznia 2003, tj. datą wejścia w życie cyt. powyżej ustawy z 18 grudnia 2002r. Stwierdzić należy, iż Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania a tylko takie uchybienia stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji. Na marginesie już tylko wskazać należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 roku w/s III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło