III SA/Lu 459/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Referent stażysta Joanna Stadnik, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 lutego 2009 r. sprawy ze skargi M. L. na czynność Starosty z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżoną czynność - pismo z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją czynność - pismo Starosty z dnia [...] września 2008 r. Nr [...]; II. zasądza od Starosty na rzecz skarżącego M. L. kwotę 200 ( dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] września 2008 r. skarżący M. L. zwrócił się do Starosty o zwrot zawyżonej opłaty w kwocie 470 zł pobranej w związku z zarejestrowaniem w dniu [...] grudnia 2005 r. pojazdu marki Opel Vectra. Skarżący argumentował, że pobranie opłaty przez organ - na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2003 r. Nr 137 poz. 1310) - w wysokości 500 zł jest niezgodne nie tylko z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), gdyż ukryty podatek zawarty w cenie karty pojazdu dyskryminuje pojazdy sprowadzane z krajów należących do Unii Europejskiej, ale i z wyrażonym w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego, że przepis § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że w jego ocenie, koszt wydania karty pojazdu wynosi 30 zł. W związku z tym należy mu się zwrot kwoty 470 zł. W odpowiedzi na powyższy wniosek Starosta wyjaśnił w piśmie z dnia [...] września 2008 r., że organ powiatu nie podstawy do zwrotu części opłaty oraz do swobodnego określenia jej wysokości, strona natomiast może dochodzić roszczeń odszkodowawczych od Skarbu Państwa na mocy art. 417 § 1 Kodeksu cywilnego, przewidującego, że jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Wymienione pismo doręczono skarżącemu w dniu [...] października 2008 r. Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył w dniu [...] października 2008 r. wniosek o wydanie decyzji w sprawie zwrotu zawyżonej opłaty za kartę pojazdu. Wniosek ten organ rozpoznał pismem z dnia [...] października 2008 r. odmawiającym wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie. Pismo to doręczono skarżącemu w dniu [...] października 2008 r. W skardze sądowej ( wniesionej w dniu [...] listopada 2008 r.) M. L. zakwestionował podjęte w tej sprawie czynności Starosty . Z treści skargi wynikało, że skarżący jest zainteresowany zwrotem pobranej opłaty, która – jego zdaniem – kilkakrotnie przewyższa koszty związane z nakładem pracy urzędu i dlatego wnosi o wydanie orzeczenia nakazującego organowi zwrot opłaty. Odpowiadając na skargę Starosta wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Tytułem wstępu należy przypomnieć, że skarżący domaga się zwrotu opłaty za kartę pojazdu i kwestionuje czynności podjęte w tym zakresie przez Starostę . Dochodzenie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest - jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07 - sprawą administracyjną, którą organ administracji publicznej załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej p.p.s.a). Powołany przepis stanowi, że sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W myśl art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę sądową na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Zaskarżone pismo Starosty z dnia [...] września 2008 r. Nr [...]informujące, że organ powiatu nie ma podstawy do zwrotu części opłaty, ani też do swobodnego określenia jej wysokości, doręczono skarżącemu w dniu [...] października 2008 r. W tych okolicznościach złożony w dniu [...] października 2008 r. przez skarżącego wniosek o wydanie decyzji w sprawie zwrotu zawyżonej opłaty za kartę pojazdu należy traktować jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, na które Starosta odpowiedział pismem z dnia [...] października 2008 r. Nr Km.[...] (doręczonym skarżącemu w dniu [...] października 2008 r.), wskazującym, że brak jest podstaw do wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie. W tej sytuacji wniesiona w dniu [...] listopada 2008 r. skarga sądowa, złożona została z zachowaniem trzydziestodniowego terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. Przechodząc do szczegółowych rozważań należy stwierdzić, iż w myśl art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu, kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ust. 2 pkt 2 cyt. przepisu ustawodawca zamieścił delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat za kartę pojazdu, zastrzegając, że w rozporządzeniu należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów (ust. 5). W wykonaniu powyższej delegacji Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2003 r. Nr 137 poz. 1310). Przewidywało ono w § 1 ust. 1, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. Rozporządzenie to zostało uchylone rozporządzeniem Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z dniem 15 kwietnia 2006 r., które w § 1 określa, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pobiera się opłatę w wysokości 75 zł. Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt U 6/04 orzekł, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest niezgodny: a) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, b) z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Trybunał orzekł równocześnie, iż zakwestionowany przepis rozporządzenia traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. Odnosząc się do kwestii wysokości opłaty Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia uznał, że niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 prawa o ruchu drogowym polega na tym, że poprzez zawyżenie wysokości opłaty wykracza ona poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie bowiem niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty ustalało opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Tym samym § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Tymczasem rozporządzenie może być wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego, a więc nie opartego tylko na domniemaniu lub na wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. Trybunał Konstytucyjny uznał ponadto, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest zatem niezgodny z art. 217 Konstytucji, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym. Skoro wiec przedmiotowa opłata pobrana została na podstawie § 1 rozporządzenia, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z Konstytucją jak i ustawą, to pomimo odroczenia przez Trybunał utraty mocy obowiązującej tego przepisu do dnia 1 maja 2006 r., był on niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. W tych okolicznościach rzeczą organu było przyjąć, że skarżący ma prawo do zwrotu opłaty za kartę pojazdu w wysokości przekraczającej koszty związane z wydaniem karty (drukiem, dystrybucją). Oznacza to, że skarżący skutecznie podnosi, iż wysokość pobieranej opłaty powinna wynikać z uzasadnionych kosztów łączących się z nakładem pracy urzędu. Wobec tego zaskarżone pismo Starosty z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] informujące, że organ powiatu nie ma podstawy do zwrotu części opłaty, ani też do swobodnego określenia jej wysokości, podlegało uchyleniu przez Sąd na mocy art. 146 § 1 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Wprawdzie organ ma rację, że nie ma podstaw do tego, aby sprawę zwrotu opłaty można było załatwić w drodze decyzji administracyjnej, to jednak pismo Starosty z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] formalnie tylko dotyczyło odmowy wydania decyzji w sprawie zwrotu zawyżonej opłaty za kartę pojazdu. W istocie oznaczało ono, że organ nie widzi możliwości zwrotu opłaty za kartę pojazdu, a do takiego wniosku prowadzi zamieszczone w końcowej części tegoż pisma sformułowanie, że nadal aktualne jest stanowisko organu wyrażone we wcześniejszym piśmie Nr [...] dnia [...] września 2008 r. W tym stanie rzeczy omawiane pismo Starosty z dnia [...] października 2008 r. podlegało również uchyleniu na mocy art. 146 § 1 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania uzasadnia art. 200 p.p.s.a. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego organ będzie miał na uwadze powyższe rozważania, a to oznacza, że określenie kwoty nadpłaty za kartę pojazdu wymaga uwzględnienia kosztów i nakładów poczynionych przez organ na jej wydanie. W tym zakresie pomocne będą uwagi poczynione przez Trybunał Konstytucyjny we wspomnianym wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r.