II SA/Wa 1327/08

WyrokWSA w Warszawie2009-02-25

Skład orzekający: Stanisław Marek Pietras, Sławomir Fularski, Ewa Pisula-Dąbrowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która ukończyła wyższe studia zawodowe na kierunku pedagogika specjalna w zakresie pracy socjalnej na podstawie ustawy o szkolnictwie wyższym z 1990 r., spełnia warunki do uzyskania zaświadczenia potwierdzającego uprawnienie do wykonywania zawodu pracownika socjalnego na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej z 2007 r., który odnosi się do dyplomu ukończenia wyższej szkoły zawodowej o specjalności praca socjalna?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżone postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej było zgodne z prawem. Kluczowe znaczenie ma rozróżnienie między 'wyższą szkołą zawodową' działającą na podstawie ustawy z 1997 r. a 'wyższymi studiami zawodowymi' prowadzonymi na podstawie ustawy o szkolnictwie wyższym z 1990 r. Osoba ubiegająca się o zaświadczenie ukończyła studia na podstawie tej drugiej ustawy, a przepis art. 5 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej z 2007 r. odnosi się wyłącznie do absolwentów 'wyższych szkół zawodowych' o specjalności praca socjalna. W związku z tym, wnioskodawczyni nie spełniała kryteriów do wykonywania zawodu pracownika socjalnego.
Stan faktyczny
A. W. zwróciła się do Ministra Pracy i Polityki Społecznej o wydanie zaświadczenia potwierdzającego uprawnienia do wykonywania zawodu pracownika socjalnego, przedstawiając dyplom ukończenia wyższych studiów zawodowych na kierunku pedagogika specjalna w zakresie pracy socjalnej z 2002 r. Minister odmówił wydania zaświadczenia, uznając, że studia te nie były prowadzone na podstawie ustawy o wyższych szkołach zawodowych, która jest podstawą do uznania kwalifikacji zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej. Po utrzymaniu w mocy postanowienia przez Ministra w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł skargę do WSA, zarzucając błędną interpretację prawa materialnego i dyskryminację.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.), Sędzia WSA – Sławomir Fularski, Sędzia WSA – Ewa Pisula-Dąbrowska, Protokolant – Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2009 r. sprawy ze skargi Rzecznika Praw Obywatelskich na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego uprawnienie do wykonywania zawodu pracownika socjalnego – oddala skargę – Wnioskiem z dnia [...] lipca 2008 r. A. W. zwróciła się do Ministra Pracy i Polityki Społecznej o wydanie zaświadczenia potwierdzającego uprawnienia do wykonywania w Polsce zawodu pracownika socjalnego. W uzasadnieniu podała, że w roku 2002 ukończyła studia wyższe zawodowe w [...] w W. na kierunku pedagogika specjalna, zaś zaświadczenie jest jej niezbędne do wykonywania zawodu pracownika socjalnego na terenie [...]. Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 219 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 48, poz. 320), odmówił skarżącej wydania powyższego zaświadczenia. W uzasadnieniu podał, że zgodnie ze wskazanym już wyżej przepisem art. 5 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej osoby, które przed dniem 1 stycznia 2007 r. otrzymały dyplom wyższej szkoły zawodowej o specjalności praca socjalna, mogą wykonywać zawód pracownika socjalnego. Natomiast z przedłożonego przez skarżącą dyplomu wynika, że w roku 2002 ukończyła ona w [...] w W. wyższe studia zawodowe na kierunku pedagogika specjalna w zakresie pracy socjalnej, a studia te zostały zrealizowane w oparciu o obowiązujące w latach 1990 – 2005 przepisy ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) i ustawa ta utraciła moc na podstawie przepisu art. 276 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1366). Zgodnie z art. 4 ust. 5 ustawy o szkolnictwie wyższym, nauczanie w uczelni odbywało się w ramach kierunków studiów, a na podstawie art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy, Uchwałą Nr 289/96 Rady Szkolnictwa Wyższego z dnia 30 czerwca 1996 r. w sprawie określenia minimalnych wymagań programowych dla kierunku pedagogika specjalna (Dz. Urz. MEN Nr 6, poz. 30), zostały określone wymagania ogólne oraz grupy przedmiotów i obciążenia godzinowe dla tego kierunku. Jako odrębny kierunek studiów pedagogika specjalna została wprowadzona do wykazu kierunków studiów uchwałą nr 43/94 Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 maja 1994 r. zmieniającą uchwałę w sprawie nazw kierunków (Dz. Urz. MEN Nr 3, poz. 16). Z kolei wyższe szkoły zawodowe, o których mowa we wspomnianym już wyżej przepisie art. 5 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej, działały w latach 1997 – 2007 na podstawie odrębnej ustawy, tj. ustawy z dnia 26 czerwca 1997 r. o wyższych szkołach zawodowych (Dz. U. Nr 96, poz. 590 ze zm.) i ustawa ta utraciła moc również na podstawie przepisu art. 276 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym. Stosownie do treści art. 10 ust. 1 i 2 tej ustawy, prawo do utworzenia wyższej szkoły zawodowej miała Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, na wniosek Ministra Edukacji Narodowej zaopiniowany przez Radę Główną Szkolnictwa Wyższego i Komisję Akredytacyjną Wyższego Szkolnictwa Zawodowego. Szkoły te, w przeciwieństwie do uczelni prowadzących kształcenie w ramach kierunków studiów, otrzymały prawo do prowadzenia studiów zarówno na kierunkach, jak i specjalnościach. Prowadząc studia tylko w ramach specjalności, wyższa szkoła zawodowa nie była zobowiązana do realizacji standardów kształcenia obowiązujących dla jakiegokolwiek kierunku studiów, a prowadząc specjalność o nazwie praca socjalna, realizowała kształcenie w zakresie właściwym tylko dla tej specjalności w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy (w tym konkretnym przypadku – w zakresie pracy socjalnej). Ponadto zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, wyższa szkoła zawodowa podczas studiów dziennych o specjalności praca socjalna, była zobowiązana do realizacji 2200 godzin związanych ze specjalnością praca socjalna oraz odnoszących się do zakresu tej specjalności co najmniej 15 tygodni praktyki. Reasumując, przepis art. 5 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej, dotyczy wyłącznie osób posiadających dyplom ukończenia wyższej szkoły zawodowej o specjalności praca socjalna, działającej na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1997 r. o wyższych szkołach zawodowych, a nie absolwentów studiów wyższych na kierunku pedagogika specjalna, którzy ukończyli studia na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym. Z tego mianowicie powodu, że [...], nie została utworzona na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o wyższych szkołach zawodowych i w konsekwencji nie jest wyższą szkołą zawodową w rozumieniu powyższej ustawy. We wniosku z dnia [...] sierpnia 2008 r. do Ministra Pracy i Polityki Społecznej o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżąca nie zgodziła się z stanowiskiem organu i podała, że osoby razem z nią studiujące, są zatrudnione jako pracownicy socjalni i żadna z nich nie ubiegała się o imienne zaświadczenie, a dotyczy ono jedynie osób chcących pracować w tym zawodzie krajach Unii Europejskiej. Jest to – zdaniem skarżącej – krzywdzące oraz dyskryminujące. Ponadto nie sposób zrozumieć, że uzyskane przed rokiem 2005 kwalifikacje, utraciły swoją moc. Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], mając za podstawę art. 219 oraz 138 § 1 w zw. z art. 144 i art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] lipca 2008 r. W uzasadnieniu – poza argumentami przedstawionymi już w zaskarżonym orzeczeniu – podał, że przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym, nie nadawały uprawnień do wykonywania zawodu pracownika socjalnego, a które wynikają wprost z ustawy o pomocy społecznej. Nadto osoby, które uzyskały lub uzyskają uprawnienia do wykonywania zawodu pracownika socjalnego na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów ustawy o pomocy społecznej, zachowują uprawnienia do zatrudnienia na tym stanowisku, zaś A. W. nie spełniała owych kryteriów, które wynikają z: – art. 49 ust. 1 obowiązującej do dnia 30 kwietnia 2004 r. ustawy z dnia 20 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. z 1998 r. Dz. U. Nr 64, poz. 414 ze zm.); – obowiązującego do dnia 30 marca 2007 r. przepisu art. 116 ust. 1 oraz przepisu art. 116 ust. 1 i ust. 1a obowiązującej z dniem 1 kwietnia 2007 r. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. z 2008 r. Dz. U. Nr 115, poz. 728); – art. 156 ust. 1a, ust. 3, 4 i 5 wspomnianej już wyżej ustawy o pomocy społecznej; – art. 5 ust. 1 i 3 wspomnianej już wyżej ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej. W dalszej części podał, że zawód pracownika socjalnego w Polsce jest zawodem regulowanym, a uprawienia do wykonywania tego zawodu wynikają wprost z przepisów ustawy o pomocy społecznej, zaś ewentualne zatrudnienie sprzeczne z przepisami, nie może stanowić podstawy do uznania prawa do wykonywania zawodu pracownika socjalnego. Z kolei obywatele polscy ubiegający się w krajach Unii Europejskiej o uznanie kwalifikacji do wykonywania zawodu regulowanego pracownika socjalnego, są obowiązane do przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego uprawnienia do wykonywania tego zawodu w państwie wnioskodawcy, a wynika to z przepisów ustawy z dnia 18 marca 2008 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 63, poz. 394). Zatem nieuprawniony jest zarzut o dyskryminacji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z uwagi na naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 48, poz. 320). W uzasadnieniu podał, że zgodnie z treścią art. 4 ust. 2 wspomnianej już wyżej ustawy o szkolnictwie wyższym, który obowiązywał w dniu ukończenia przez skarżącą studiów, w uczelni mogą być prowadzone jednolite studia magisterskie, studia wyższe zawodowe i uzupełniające studia magisterskie oraz uczelnia może również prowadzić studia podyplomowe, studia doktoranckie oraz studia i kursy specjalne, a także może prowadzić studia typu otwartego dla słuchaczy nie będących studentami. W związku z tym, na podstawie art. 4 ust. 4, uczelnia może nadawać absolwentom tytuły zawodowe magistra, lekarza, inżyniera, magistra inżyniera i innych określonych na podstawie art. 149 ust. 2. Zatem było w tym czasie możliwe prowadzenie studiów wyższych zawodowych na kierunku pedagogika specjalna w zakresie praca socjalna i nadawanie tytułu licencjata przez uczelnię funkcjonującą na podstawie powyższej ustawy. Podobnie rzecz się ma z ustawą o wyższych szkołach zawodowych, które na mocy art. 6 ust. 1 dawały prawo uczelni do nadawania absolwentom tytułu zawodowego licencjata lub inżyniera. Innymi słowy mówiąc, w świetle przytoczonych regulacji prawnych, możliwe było uzyskanie dyplomu wyższych studiów z tytułem licencjata na dwu typach uczelni, funkcjonujących na podstawie wspomnianych już wyżej dwóch oddzielnych ustaw. W dalszej części uzasadnienia Rzecznik Praw Obywatelskich podkreślił, że dla prawidłowego zrozumienia przepisu art. 5 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej, zasadnicze znaczenie ma nie tyle charakter podmiotu wydającego dyplom, lecz treść owego dyplomu, zaś literalna jego interpretacja przez organ prowadzi do naruszenia zasady równości. Tym bardziej, że szkoły wyższe oferowały również wyższe poziomy kształcenia. W konsekwencji prowadzi to do dyskryminacji pracowników migrujących, co jest przykładem "odwrotnej dyskryminacji", a więc własnych obywateli pragnących podjąć prace w innym państwie Unii Europejskiej i co jest niedopuszczalne na podstawie art. 12 i art. 29 TWE. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że nie ma w rozpoznawanej sprawie elementów dyskryminujących, bowiem A. W. nie mogłaby również podjąć pracy w Polsce na stanowisku pracownika socjalnego. W dalszej części wskazał, że ustawodawca wyodrębnił w przepisach dotyczących prawa do wykonywania zawodu grupę absolwentów wyższych szkół zawodowych, realizujących specjalność praca socjalna, tj. przedmioty i praktyki w całości związane z dziedziną pracy socjalnej, a ponadto wskazał absolwentów konkretnych studiów wyższych, po których bez względu na ukończoną specjalność, absolwent może wykonywać zawód pracownika socjalnego. Natomiast wśród wskazanych kierunków, kierunek "pedagogika specjalna" – jak w przypadku A. W. – nie został wskazany przez ustawodawcę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 5 ustawy z dnia 18 marca 2008 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej, właściwy organ, na wniosek obywatela państwa członkowskiego zamierzającego wykonywać zawód regulowany na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego, wydaje zaświadczenie potwierdzające posiadanie kwalifikacji do wykonywania tego zawodu w Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast w Polsce zawód pracownika socjalnego jest regulowany na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. z 2008 r. Dz. U. Nr 115, poz. 728). W rozpoznawanej sprawie A. W. wnioskiem z dnia [...] lipca 2008 r. zwróciła się do Ministra Pracy i Polityki Społecznej o wydanie zaświadczenia potwierdzającego uprawnienia do wykonywania w Polsce zawodu pracownika socjalnego. Bezspornym jest, że wnioskodawczyni w roku 2002 ukończyła wyższe studia zawodowe w [...] w W. na kierunku pedagogika specjalna w zakresie pracy socjalnej. W tym miejscu wskazać należy, że nie budzi również wątpliwości fakt, iż powyższa uczelnia działała w chwili ukończenia studiów przez wymienioną, nie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1997 r. o wyższych szkołach zawodowych (Dz. U. Nr 96, poz. 590 ze zm.), a w oparciu o ustawę z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) i dopiero na mocy art. 276 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365), powyższe ustawy utraciły moc. W myśl art. 116 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pracownikiem socjalnym może być osoba, która spełnia co najmniej jeden z niżej wymienionych warunków: 1) posiada dyplom ukończenia kolegium pracowników służb społecznych; 2) ukończyła studia wyższe na kierunku praca socjalna; 3) do dnia 31 grudnia 2013 r. ukończyła studia wyższe o specjalności przygotowującej do zawodu pracownika socjalnego na jednym z kierunków: a) pedagogika, b) pedagogika specjalna, c) politologia, d) polityka społeczna, e) psychologia, f) socjologia, g) nauki o rodzinie. Z powyższego zestawienia nie wynika, że do wykonywania zawodu pracownika specjalnego nie jest wymagane bezwzględnie wykształcenie wyższe, bowiem z pkt 1 wywieść należy, że mogą to być osoby ze średnim wykształceniem pod warunkiem ukończenia kolegium pracowników służb społecznych. Działanie zaś kolegiów reguluje art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), a sposoby i zasady kształcenia w tych placówkach uszczegóławia rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 kwietnia 2005 r. w sprawie standardów kształcenia w kolegiach pracowników służb społecznych (Dz. U. Nr 62, poz. 555). W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że A. W. nie ukończyła kolegium pracowników służb społecznych. Podobnie rzecz się ma z nieukończeniem przez nią studiów wyższych na kierunku praca socjalna. Natomiast przepis pkt 3, gdzie ukończenie studiów wyższych na kierunku pedagogika specjalna o specjalności przygotowującej do zawodu pracownika socjalnego (bez rozgraniczenia na wyższą szkołę zawodową lub wyższe studia) upoważnia do wykonywania zawodu pracownika socjalnego, jest – po pierwsze – przepisem przejściowym działającym "na przyszłość", a po drugie – i właściwie przed wszystkim – nie można utożsamiać pojęcia "specjalność przygotowująca do zawodu pracownika socjalnego" z pojęciem "w zakresie pracy specjalnej". Tym bardziej, że na mocy ust. 1a, wydano delegację dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw szkolnictwa wyższego do wydania rozporządzenia określającego wymagane umiejętności, wykaz przedmiotów, minimalny wymiar zajęć dydaktycznych oraz zakres i wymiar praktyk zawodowych dla specjalności przygotowującej do zawodu pracownika socjalnego, realizowanej w szkołach wyższych na kierunkach wymienionych w ust. 1, kierując się koniecznością odpowiedniego przygotowania absolwentów do wykonywania zawodu pracownika socjalnego. Natomiast w dniu 25 stycznia 2008 r. wydano rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie specjalności przygotowującej do zawodu pracownika socjalnego realizowanej w szkołach wyższych (Dz. U. Nr 27, poz. 158), które weszło w życie, stosownie do treści § 2, z dniem 1 października 2008 r. Zatem specjalność przygotowująca do zawodu pracownika socjalnego, została dopiero uregulowana w powyższym akcie prawnym, a co za tym idzie, przede wszystkim podstawy kształcenia w tej specjalności. Reasumując, na podstawie cytowanego już wyżej przepisu, tj. art. 116 ust. 1 ustawy, A. W. nie posiada kwalifikacji do wykonywania zawodu pracownika socjalnego. W dalszej kolejności wymaga analizy treść art. 5 ustawy z dnia 15 lutego 2007 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 48, poz. 320). Pomijając w tym miejscu treść ust. 1, co będzie przedmiotem rozważań w dalszej części uzasadnienia, wskazać należy na przepis ust. 2 w myśl którego osoby, które do dnia 1 stycznia 2008 r. otrzymały dyplom uzyskania tytułu zawodowego w zawodzie pracownik socjalny, mogą wykonywać zawód pracownika socjalnego, zaś w myśl ust. 3, osoby, które przed dniem 1 stycznia 2008 r. ukończyły lub kontynuowały studia wyższe o specjalności praca socjalna na jednym z kierunków: pedagogika, politologia, polityka społeczna, psychologia, socjologia lub nauki o rodzinie, po uzyskaniu dyplomu ukończenia tych studiów mogą wykonywać zawód pracownika socjalnego. W rozpoznawanej zaś sprawie wymieniona nie uzyskała tytułu zawodowego w zawodzie pracownika socjalnego (ust.2), ani też nie ukończyła studiów wyższych w rozumieniu ustawy o szkolnictwie wyższym z dnia 12 września 1990 r., jak również o specjalności: praca socjalna na jednym z wymienionych w przepisie kierunków (ust. 3). Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że A. W. nie posiada uprawnień do wykonywania zawodu pracownika socjalnego na podstawie przejściowego przepisu cytowanej już wyżej ustawy o pomocy społecznej. W myśl bowiem art. 156 ust. 1, osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy były zatrudnione na stanowisku pracownika socjalnego na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują uprawnienia do wykonywania zawodu. Natomiast wymieniona nie była w tym czasie zatrudniona na powyższym stanowisku, ani też nie spełnia przesłanek z ust. 1a, bowiem ukończyła przed 1 maja 2004 r. wyższe studia zawodowe, a nie studia wyższe, jak również był to kierunek pedagogiki specjalnej, a nie pedagogiki, psychologii, politologii, politologii i nauk społecznych lub socjologii. Zatem w tej sytuacji wymaga rozważenia i co było podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, czy A. W. posiada uprawnienia do wykonywania zawodu pracownika socjalnego na podstawie art. 5 ust. 1 wspomnianej już wyżej ustawy z dnia 15 lutego 2007 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z jego brzmieniem, osoby, które przed dniem 1 stycznia 2007 r. otrzymały dyplom wyższej szkoły zawodowej o specjalności praca socjalna, mogą wykonywać zawód pracownika socjalnego. Rzecznik Praw Obywatelskich nie kwestionuje ustaleń organu, a co Sąd w pełni akceptuje, że A. W. ukończyła studia prowadzone na podstawie cytowanej już wyżej ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.). Poddaje natomiast w wątpliwość językową wykładnię owego przepisu i wywodzi w konsekwencji, że dla prawidłowego zrozumienia tego przepisu ma znaczenie nie tyle charakter podmiotu wydającego dyplom, co treść owego dyplomu. Dokonując zatem analizy powyższego zarzutu i odnosząc się do tej argumentacji (co do treści dyplomu) w pierwszej kolejności zauważyć jednak należy, że wnioskodawczyni nie uzyskała dyplomu o "specjalności praca socjalna", lecz w swej treści o ukończeniu studiów "na kierunku pedagogika specjalna w zakresie pracy socjalnej". Po drugie zaś i przede wszystkim, wymieniona nie otrzymała dyplomu "wyższej szkoły zawodowej", o której mowa w ustawie z dnia 26 czerwca 1997 r. o wyższych szkołach zawodowych (Dz. U. Nr 96, poz. 590 ze zm.), lecz dyplom ukończenia wyższych studiów zawodowych na kierunku pedagogika specjalna w zakresie praca socjalna, o których mowa w ustawie z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.). Stąd też wykładnia leksykalna przepisu art. 5 ust. 1 cytowanej już wyżej ustawy jest jednoznaczna, bowiem w sposób niebudzący żadnych wątpliwości stanowi się w nim o "wyższej szkole zawodowej", a nie o "wyższych studiach zawodowych", które niewątpliwie prowadzono na podstawie ustawy o szkolnictwie wyższym. Stanowisko judykatury i poglądy doktryny w tym względzie są w zasadzie jednoznaczne oraz ugruntowane i sprowadzają się do tezy, że podstawową i zawsze mającą pierwszeństwo wykładni, jest wykładnia językowa i wówczas – zgodnie z zasadą clara non sunt interpretanda – nie ma potrzeby sięgania po inne, pozajęzykowe metody wykładni. Natomiast jeżeli dyrektywy wykładni językowej nie pozwalają z tekstu przepisu wyinterpretować jednoznacznej treści normy, to wtedy dopiero należy odwołać się do wykładni funkcjonalnej lub celowościowej. Innymi słowy mówiąc, gdy ściśle literalne interpretowanie przepisu jest jednoznaczne, to odwoływanie się do pozostałych wykładni może mieć uzasadnienie jedynie w sytuacji zniekształcenia albo wypaczenia treści przepisu, bądź też gdy wyniku tej wykładni, nie da się zaakceptować ze względu na konsekwencje o charakterze systemowym. Taka zaś sytuacja nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie, bowiem absolwenci wyższych studiów prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, posiadają również – co już wyżej wykazano – uprawnienia do wykonywania zawodu pracownika socjalnego. Reasumując, nie ma w powyższej sprawie – w przeciwieństwie do zarzutu Rzecznika Praw Obywatelskich – dyskryminacji pracownika migrującego, bowiem na terenie Rzeczypospolitej Polskiej osoby o wykształceniu takim, jak A. W., nie posiadają uprawnienia do wykonywania zawodu pracownika socjalnego. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło