II GZ 106/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Kuba po rozpoznaniu w dniu 16 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt III SA/Po 534/08 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie o wysokości wpisu w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych i nałożenie sankcji postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z 25 lutego 2009 r. o sygn. akt III SA/Po 534/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. odmówił J. G. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie o wysokości wpisu, w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2008 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych i nałożenia sankcji. Sąd I instancji podał, że J. G. w dniu 18 grudnia 2008 r. wniósł zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, które zostało mu doręczone w dniu 24 listopada 2008 r., żądając jego uchylenia i przywrócenia terminu oraz wskazując, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z uiszczeniem wpisu od skargi. Zarządzeniem z dnia 22 stycznia 2009 r. skarżący został zobowiązany do wyjaśnienia, czy wnosi on o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, czy o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie o wysokości wpisu, a nadto sąd wezwał do wyjaśnienia przyczyn dla których czynności tej nie dopełnił w terminie. W treści pisma zaznaczono, że brak odpowiedzi w terminie 7 dni spowoduje rozpoznanie tego wniosku jako wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie o wysokości wpisu, na podstawie danych zawartych w piśmie "zażaleniu" z 18 grudnia 2008 r. Odpis zarządzenia został doręczony skarżącemu w dniu 27 stycznia 2009 r. i mimo upływu terminu 7 dni skarżący nie udzielił odpowiedzi na pismo. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie o wysokości wpisu wskazał, że skarżący w uzasadnieniu swojego wniosku powołał jedynie brak środków na uiszczenie wpisu od skargi. Sąd I instancji wyjaśnił, że brak środków finansowych nie mieści się w kategorii przeszkód, które uniemożliwiałyby zachowanie terminu do wniesienia środka odwoławczego. Wskazał ponadto, że w zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu, skarżący został pouczony o możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, jeżeli nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w całości lub w części, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jednak z prawa tego nie skorzystał. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie o wysokości wpisu. W zażaleniu na powyższe postanowienie J. G. opisał szeroko swoją trudną sytuację finansową. W dniu 28 sierpnia 2009 r. wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego, w którym podtrzymuje on zażalenie skarżącego w całości, a ponadto zarzuca Sądowi I instancji, że w zaskarżonym postanowieniu naruszono art. 243 § 1 w zw. z 254 § 1 p.p.s.a. przez rozpoznanie złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów postępowania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku, jako zażalenia na zarządzenie WSA w przedmiocie wysokości wpisu sądowego. Pełnomocnik wskazał, że z treści przedmiotowego pisma wynika jednoznacznie, że skarżący wskazuje na brak środków do pokrycia wpisu, a nie kwestionuje jego wysokości, co w zestawieniu z nieporadnością skarżącego, powinno być uznane za wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do powyższego. Nadto pełnomocnik wyjaśnił, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynikało z obawy skarżącego o własne życie i zdrowie, bowiem zagrożono mu, że jeżeli będzie podejmował działania zmierzające do uzyskania dopłat, może stać mu się krzywda. Do pisma pełnomocnika dołączone zostało oświadczenie J. G., w którym stwierdza on, że jego pismo z dnia 18 grudnia 2008 r., zatytułowane "zażalenie" należy potraktować jako wniosek o przywrócenie terminu oraz prośbę o zwolnienie od kosztów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązkiem strony jest dochowanie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym. Niewywiązanie się z tego obowiązku sprawia, że czynność podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna - art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. W sytuacji gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanawia o przywróceniu terminu, przy czym to strona zobowiązana jest uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak jej winy (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy procesowej). To zatem strona musi wykazać, że w czasie biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane działaniem strony i było od niej całkowicie niezależne. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie o wysokości wpisu. Prawidłowo oceniona została treść wniosku skarżącego z dnia 18 grudnia 2008 r., w piśmie tym nie wskazane zostały bowiem żadne okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. W szczególności podniesiony przez J. G. fakt, że nie jest on w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego od skargi nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy. Należy zauważyć, że Sąd I instancji nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń na okoliczność ewentualnego braku winy strony w uchybieniu terminu, ponieważ ciężar uprawdopodobnienia tego, spoczywa wyłącznie po stronie wnioskodawcy. Skoro strona nie przedstawiła żadnych okoliczności na uprawdopodobnienie braku winy, to Sąd I instancji nie dysponował materiałem, który uzasadniałby przywrócenie terminu, stąd też brak było podstaw do uwzględnienia wniosku. Rozważenia w tym miejscu wymaga także pismo pełnomocnika, w którym twierdzi on, że "zażalenie" skarżącego z dnia 18 grudnia 2008 r. należało potraktować jako wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do powyższego. Trzeba przyznać, że pismo z dnia 18 grudnia 2008 r. wzbudziło pewne wątpliwości Sądu, dlatego też wezwano J. G. do ich wyjaśnienia, jednakże skarżący nie podjął nawet próby wyjaśnienia swoich intencji. Pełnomocnik wskazuje, że skarżący uchybił terminowi ponieważ obawiał się o swoje życie i zdrowie w związku ze skierowaną do niego groźbą, ale skoro w dniu 18 grudnia 2008 r. skierował do sądu "zażalenie", to należy uznać, że w tym czasie groźba już ustała. Tym samym nic nie stało na przeszkodzie, aby odpowiedzieć na wezwanie do sprecyzowania pisma z dnia 18 grudnia 2009 r. Skarżący, będąc pouczonym o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania, nie podjął jednak nawet próby doprecyzowania swojego żądania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o przepis art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie jako nie mające uzasadnionych podstaw.