II OZ 564/09

Dnia 3 lipca 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt. VII SAB/Wa 71/08 o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. F. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt VII SAB/Wa 71/08 odmówił A. F. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na bezczynność Wojewody Mazowieckiego. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że skarżąca wnosząc o przyznanie prawa pomocy podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Otrzymała od rodziców w drodze darowizny (z zastrzeżeniem na ich rzecz dożywocia) dom w Szczecinie o powierzchni 160 m2, posiada kawalerkę w Warszawie (31 m2), zrealizowała ponadto dom w miejscowości J., co do którego deweloper odmawia przeniesienia na skarżącą prawa własności. A. F. utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 6223 zł brutto miesięcznie (3843 zł netto, po potrąceniu raty pożyczki). Comiesięcznych wydatki skarżącej obejmują m.in.: raty kredytów za kawalerkę i dom - 965 zł i 1670 zł, dodatkowe koszty kredytów - 279 zł, czynsz za kawalerkę ok. 300 zł, opłaty za gaz i prąd - ok. 110 zł, bilet komunikacji miejskiej 78 zł, koszty przejazdów pomiędzy Warszawą i Szczecinem ok. 150 zł, pożyczka w pracy 508 zł. We wniosku skarżąca podniosła ponadto, iż deweloper odmawia przeniesienia na nią własności nieruchomości, wobec czego zmuszona była skierować sprawę do sądu cywilnego, co jest dodatkowym obciążeniem finansowym. Na rachunku bankowym skarżąca posiada środki w kwocie 4183 zł (stan na dzień 11 marca 2009r.). W ocenie Sądu I. instancji, stan majątkowy skarżącej oraz jej dochody umożliwiają pokrycie kosztów sądowych oraz kosztów związanych z ustanowieniem adwokata. Wskazane koszty utrzymania ponoszone są powszechnie przez obywateli i przy ocenie możliwości finansowych nie mogą być wyjątkowo traktowane. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód. Instytucja prawa pomocy ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej czyli takich, których środki do życia są tak ograniczone, że nie wystarczają na zaspokojenie podstawowych świadczeń umożliwiających egzystencję. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca podniosła, że analiza Sądu I. instancji obejmuje jedynie aktywa skarżącej (głównie nieruchomości), a w jej ocenie należałoby również wziąć pod uwagę źródła finansowania oraz obciążenia nieruchomości. Sfinansowanie zakupu mieszkania w 100 % z kredytu powoduje, że zobowiązania wobec banku przewyższają wartość nieruchomości. Dom w J. nie stanowi własności skarżącej, która mimo to musi spłacać zobowiązania z tytułu kredytu na jego wybudowanie. Wobec tego wartość zobowiązań skarżącej przewyższa wartość jej zasobów majątkowych. Z uwagi na nadmierne obciążenia finansowe skarżąca ma zadłużenie z tytułu czynszu za kawalerkę w kwocie 1.256,83 zł oraz funduszu remontowego w kwocie 94,20 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powołanej dalej jako P.p.s.a., prawo pomocy osobie fizycznej może być przyznane w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże ona, ze nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, iż kryterium przesądzającym o przyznaniu bądź odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, a przyznanie prawa pomocy powinno ograniczać się do osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej czyli takich, których środki do życia są tak ograniczone, że nie wystarczają na zaspokojenie podstawowych świadczeń umożliwiających egzystencję. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo ocenił możliwości finansowe skarżącej. Należy podkreślić, że skarżąca powinna traktować koszty sądowe równorzędnie z innymi istotnymi wydatkami. Wskazana przez skarżącą we wniosku sytuacja pozwala sądzić, że jest ona w stanie samodzielnie ponieść koszty postępowania sądowego. Skarżąca uzyskuje bowiem stały miesięczny dochód w wysokości 6223 zł. brutto i posiada oszczędności w kwocie 4183 zł. W takiej sytuacji nie zachodziły podstawy do zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych jak i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w tym postępowaniu. A poza tym w myśl art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Sąd pierwszej instancji w postanowieniu z dnia 26 lutego 2009 r. wskazał skarżącej przyczyny odrzucenia jej skargi (niewyczerpanie toku instancji). Sąd wyjaśnił skarżącej jak ma postąpić, w sytuacji gdy organ w dalszym ciągu nie podejmie żadnych działań w sprawie, by móc w przyszłości wystąpić ze skargą na jego bezczynność. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.