II SA/Gl 1181/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia WSA Maria Taniewska- Banacka, Protokolant Referent Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2009 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania zapisów w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. obecnie skarżąca M. C. zwróciła się do Prezydenta Miasta Z. o sprostowanie zapisów w rejestrze ewidencji gruntów i budynków polegającym na: wpisaniu w jednostce rejestrowej [...] operatu ewidencji gruntów i budynków miasta Z. w miejsce działek [...] i [...] (dawniej działka [...]) działek [...] i [...] (dawniej działka [...]), gdzie jako właściciel figuruje F. K., natomiast w jednostce rejestrowej [...] operatu ewidencji gruntów i budynków miasta Z. w miejsce działek [...] i [...] (dawniej działka [...]) działek [...] i [...], gdzie jako właściciel figuruje M. C. W uzasadnieniu wniosku podniosła, iż działki [...] i [...] widniejące w ewidencji gruntów i budynków miasta Z. jako własność M.C. faktycznie są własnością F. K., natomiast działki [...] i [...] widniejące w ewidencji gruntów i budynków jako własność F. K. faktycznie są własnością M. C. Na poparcie podnoszonych twierdzeń skarżąca przedłożyła protokół graniczny i szkic polowy z [...] r. w języku [...] oraz wypis z księgi wieczystej nr [...]. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] r., nr [...] odmówił wprowadzenia wnioskowanych przez skarżącą zmian. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał na przepis art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) oraz art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027) i § 47 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż w[...] r. na mapie pierwotnej była uwidoczniona działka nr [...], która uległa podziałowi na działki [...] i [...]. W matrykule nr [...] obrębu [...] w katastrze pruskim jako właściciel działki [...] został wpisany F. K., natomiast w matrykule nr [...] właścicielem działki nr [...] był F. C.. W [...] r. w związku z poszerzeniem ulicy [...] ww. działki uległy kolejnemu podziałowi według którego działka [...] została podzielona na działki [...] i [...], a działkę [...] podzielono na działki [...] i [...]. Podział ten został uwidoczniony w matrykułach w zakresie przedmiotowym bez zmiany dotychczasowych właścicieli nieruchomości. W [...] roku podczas zakładania ewidencji gruntów dla obrębu [...]w, działkę [...] wpisano w jednostce rejestrowej nr [...] gdzie jako władającą ujawniono J. K. Działka [...] została wpisana w jednostce rejestrowej nr [...] gdzie jako właścicielkę wpisano J. C. Podział ww. działek z [...] r. (w związku z poszerzeniem ulicy [...]) został uwidoczniony w rejestrach gruntów w [...] r. W [...] r. przeniesiono wszelkie rejestry prowadzone dotychczas w formie papierowej do wersji informatycznej, do jednostki rejestrowej [...], w której jako właściciela wpisano J. C. Podobnie działki [...] i [...] figurujące dotychczas w jednostce rejestrowej [...] w formie informatycznej zostały przeniesione do jednostki rejestrowej [...] gdzie właścicielem jest F.K. Ponadto organ podniósł, iż M. C. w [...] r. nabyła aktem notarialnym Rep. A [...] z dnia [...] od J.Z. działki nr: [...] i [...]. Dla działek tych prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...], w której właścicielem jest M.. Również dla działek [...] i [...] jest prowadzona księga wieczysta, w której właścicielem jest F. K. Nadmienił, iż ewidencja gruntów i budynków jest zbiorem informacji o nieruchomościach pełniących funkcje informacyjno - techniczne. Zapisy dokonywane w ewidencji rejestrują jedynie stany prawne nieruchomości ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Tak więc to z dokumentów potwierdzających ustalenie stanu prawnego jednoznacznie powinno wynikać, jakie dane podmiotowe w odniesieniu do konkretnej, oznaczonej ewidencyjnie nieruchomości należy wpisać do ewidencji. Dodatkowo wskazał, iż zmiana wpisów żądana przez skarżącą w rzeczywistości skutkowałaby nie zmianą oznaczenia tej samej nieruchomości, lecz zamianą dwóch nieruchomości pomiędzy dwoma podmiotami ewidencji gruntów i budynków. To z kolei stanowiłoby ingerencję w zasięg prawa własności wynikających z obecnych wpisów w księgach wieczystych, gdy tymczasem organ prowadzący operat ewidencji gruntów i budynków nie jest uprawniony do podejmowania działań i rozstrzygania o zasięgu prawa własności. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zakwestionowała twierdzenia podnoszone przez organ I instancji. Nie zgodziła się w szczególności ze stanowiskiem organu, jakoby zmiana zapisów możliwa była jedynie na podstawie aktu notarialnego, potwierdzającego dokonanie wzajemnego przeniesienia prawa własności wymienionych działek. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Uzasadniając to rozstrzygnięcie podzielił twierdzenia podnoszone przez organ I instancji i dodatkowo wskazał, iż zmiany danych w ewidencji gruntów można dokonać w oparciu o dokumenty wyszczególnione w § 46 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a mianowicie prawomocne orzeczenie sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne, akty normatywne, opracowania geodezyjnie i kartograficzne przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające wykazy zmian danych ewidencyjnych, dokumentacja architektoniczno-budowlana, ewidencje publiczne prowadzone na podstawie innych przepisów. Podniósł, że organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie może w postępowaniu o zmianę danych zawartych w ewidencji samodzielnie ustalać i rozstrzygać o prawidłowości tytułów własności. Zwrócił uwagę na fakt, iż stan ujawniony w ewidencji gruntów i budynków jest zgodny ze stanem zapisanym w księdze wieczystej. W związku z tym organ I instancji słusznie odmówił wprowadzenia do operatu ewidencyjnego żądanych przez skarżącą zmian, które spowodowałyby zmianę zasięgu własności ww. nieruchomości oraz ingerencję organu w sferę stosunków cywilnoprawnych. Poza tym, organ I instancji prawidłowo poinformował strony o jednym z możliwych sposobów przeniesienia własności nieruchomości poprzez zawarcie umowy zamiany w formie aktu notarialnego, uznając przy tym za nieuprawniony do podejmowania działań i rozstrzygania o zasięgu prawa własności w postępowaniu administracyjnym. W skardze do Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa. Podniosła, iż przy załatwieniu sprawy nie uwzględniono złożonych przez nią wszystkich dowodów w szczególności dowodu z dokumentu Urzędu Katastralnego w R. z [...] r. sporządzonego w języku [...]. Uwidocznione w nim mapki wyraźnie określają, że działka o numerze [...] należała do F. C. Wskazała dodatkowo, iż "główny problem niniejszej sprawy polega na tym, iż zapisy w księdze wieczystej są obarczone błędem pochodzącym z błędnych zapisów dokonanych na mapkach geodezyjnych". Zarzuciła także brak konsekwencji i obiektywizmu w działaniu organów, wskazując m.in. na treść postanowienia organu odwoławczego z dnia [...] r. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie dotychczasowe stanowisko i uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione. Dodał, iż w przedmiotowej sprawie stan prawny ujawniony w księgach wieczystych jest odmienny od faktycznego stanu użytkowania nieruchomości. Jednak w zawartym w [...] r. akcie notarialnym przedmiotem przeniesienia w własności jest nieruchomość oznaczona numerami [...] i [...] zapisana w księdze wieczystej KW [...]. Zawarcie umowy w formie aktu notarialnego wiąże organ prowadzący operat ewidencji gruntów i budynków, albowiem akt notarialny kształtuje określony stan prawny podlegający ujawnieniu, a organ prowadzący operat ewidencyjny nie może w trybie zmian w ewidencji gruntów i budynków tego stanu zmienić. Nie może tez dokonywać oceny prawidłowości sporządzenia umów notarialnych. Odnośnie przedłożonej przez skarżącą kserokopii dokumentu w języku [...] z [...] r. w ocenie organu, nie stanowi ona dokumentu wymaganego przepisem § 46 ust. 2 ww. rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, albowiem nie zawiera m.in. danych dotyczących oznaczenia nieruchomości, a zatem nie może służyć jako dowód w sprawie. Na rozprawie w dniu 25 lutego 2009 r. skarżąca oświadczyła, iż byłaby gotowa dokonać zamiany działek w formie aktu notarialnego, jednakże jest to obecnie niemożliwe z uwagi na nieustalenie kręgu spadkobierców F. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę Sąd badał, czy zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującymi w dacie jej wydania przepisami prawa. Sąd badał również, czy stan faktyczny istniejący w dacie wydania zaskarżonego aktu dawał organowi podstawę do zastosowania odpowiednich przepisów prawa. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia ustawy z dnia 17 maja 1989 roku – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2005 roku, Nr 240, poz. 2027) oraz wydanego na podstawie tej ustawy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454). Badając zgodność zaskarżonej decyzji z tymi przepisami Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które mogłoby skutkować uchyleniem względnie stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu. Sąd nie dopatrzył się również takiego naruszenia przepisów prawa formalnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 22 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego osoby, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 tej ustawy (a więc m.in. właściciele nieruchomości) zgłaszając zmiany w operacie gruntów obowiązane są na żądanie organu dostarczyć niezbędne dokumenty do wprowadzenia tych zmian. O tym, jakie to mają być dokumenty stanowi szczegółowo § 46 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Z zestawienia tych przepisów wynika, że organ ewidencyjny nie jest władny do wprowadzenia zmian bez wymienionych dokumentów, ani też na podstawie innych dokumentów, niż wymienione w powołanym przepisie. Żadnego z wymienionych w tym przepisie dokumentów skarżąca nie przedłożyła, a to oznacza, że brak było podstaw do uwzględnienia jej wniosku. Taka regulacja prawna ma służyć ochronie praw podmiotowych, a także ochronie porządku prawnego związanego z obrotem i gospodarowaniem nieruchomościami. Istotą ewidencji jest ujawnienie istniejącego stanu prawnego i faktycznego nieruchomości, nie zaś ustalanie tego stanu. Poprzez wprowadzenie zmian podmiotowych na podstawie dokonanej we własnym zakresie weryfikacji wcześniejszych dokumentów organ pierwszej instancji przekroczyłby swoje kompetencje, albowiem dokonałby ustalenia stanu prawnego. Tymczasem ustalenie tego stanu w sytuacjach spornych należy do właściwości sądów powszechnych, a nie do organu ewidencyjnego. Zauważyć przyjdzie, że podnoszone przez skarżącą okoliczności związane z faktycznym władaniem nieruchomością są wiarygodne i w istocie wymagają uregulowania prawnego. Nie sposób jednak w postępowaniu administracyjnym doprowadzić na podstawie obecnie obowiązujących przepisów prawa do takiej zmiany w ewidencji gruntów, która odzwierciedlałaby postulowany przez skarżącą stan faktyczny. W ocenie Sądu niezbędne jest w tym zakresie dokonanie stosownej czynności cywilnoprawnej (np. tak jak sugerowały w toku postępowania organy – zawarcie umowy zamiany) względnie przeprowadzenie postępowania przed sądem powszechnym, zmierzającego bądź to do uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece – Dz.U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.), bądź też do ustalenia prawa w trybie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego. Prawomocne orzeczenie sądu w takiej sprawie stanowiłoby podstawę do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Z przytoczonych wyżej rozważań i przyczyn skarga nie mogła zostać uwzględniona przez Sąd i jako taka podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).