VI SA/Wa 2202/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2009 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę Firma F. Spółka z o.o. w W., reprezentowana przez rzecznika patentowego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2008 r. unieważniającą udzielone na jej rzecz prawo ochronne na znak towarowy "PRISMA worki na miarę" R-170567. Prawo ochronne na zgłoszony przez Spółkę F. dnia 7 listopada 2002 r. słowno-graficzny znak towarowy "PRISMA worki na miarę" udzielone zostało decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] grudnia 2005 r., a informacja o rejestracji zamieszczona została w Wiadomościach Urzędu Patentowego Nr 8 z dnia 31 sierpnia 2006 r. Zarejestrowany znak przeznaczony został do oznaczania towarów w klasie 16 - termokurczliwych worków barierowych do pakowania produktów spożywczych. Wobec rejestracji zgłoszony został 28 lutego 2007 r. sprzeciw przez firmę T. S.A. w S. W sprzeciwie podniesiono, iż składająca go Spółka szwajcarska uprawniona jest z rejestracji znaków towarowych: - słownego tetra prisma R-139557, chronionego w Polsce z pierwszeństwem od dnia 8 października 1996 r. i przeznaczonego do oznaczania maszyn pakujących i napełniających; opakowań i materiałów do opakowań wykonanych z papieru lub papieru pokrytego tworzywem sztucznym w klasie 7 i 16 oraz - słownego TETRA PRISMA nr 503979, chronionego w trybie Znaku Towarowego Wspólnoty od dnia 1 maja 2004r. przeznaczonego do oznaczania maszyn pakujących i napełniających; opakowań i materiałów do opakowań wykonanych z papieru lub papieru pokrytego tworzywem sztucznym w klasie 7 i 16. Rejestracja wspólnotowa przywołana została przez składającą sprzeciw informacyjnie, a sprzeciw zgłoszony został ze względu na posiadaną w Polsce rejestrację znaku R-139557, co pełnomocnik spółki podkreślił na rozprawie przed Urzędem Patentowym. Udzielona ochrona dla słowno-graficznego znaku towarowego "PRISMA worki na miarę" przeznaczonego do oznaczania termokurczliwych worków barierowych do pakowania produktów spożywczych, dokonana została z naruszeniem art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (pwp.). Zdaniem składającej sprzeciw, znaki tetra prisma R-139557 i "PRISMA worki na miarę" przeznaczone są do oznaczania towarów tego samego rodzaju w klasie 16 i są myląco podobne. Powołując się na stanowisko Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym (decyzja [...] z dnia [...] lipca 1992 r. [...]) i na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 28 marca 2002 r. sygn. akt II SA 2778/01), Spółka T. wskazała, że oceny podobieństwa dokonuje się przy uwzględnieniu ogólnego wrażenia jakie porównywane oznaczenia wywierają na odbiorcę, dla którego znaczenie decydujące mają zbieżne elementy porównywanych oznaczeń. Porównywane na płaszczyznach wizualnej i fonetycznej znaki wykazują bezsporne podobieństwo. Znak dwuczłonowy tetra prisma zawiera pierwszy charakterystyczny element tetra oraz element fantazyjny prisma – posiadający silne znamiona odróżniające. Elementem odróżniającym słowno–graficzny znak sporny jest wyraz PRISMA, co wynika z rozmiaru czcionki jaką wyraz został zapisany oraz sposobu usytuowania na tle pozostałych elementów znaku. Właśnie ten wyraz zapisany stylizowanymi literami i znajdujący się w centralnej części znaku zostanie zapamiętany przez przeciętnego odbiorcę. Znak sporny może zatem powodować u przeciętnego odbiorcy wrażenie, że jest kolejnym znakiem składającej sprzeciw, a towary nim oznaczone pochodzą z jej przedsiębiorstwa, co zaprzecza podstawowej funkcji znaku identyfikowania towaru oznaczonego chronionym znakiem jako pochodzącego od określonego przedsiębiorcy. Pełnomocnik uprawnionej spółki F. wniósł o oddalenie sprzeciwu, argumentując, iż nie można mówić o podobieństwie znaków w sytuacji, gdy są one przeznaczone do oznaczania innych towarów, a taka sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie. Opakowania i materiały do opakowań wykonanych z papieru lub z papieru pokrytego tworzywem sztucznym nie są identyczne ani nawet podobne do termokurczliwych worków barierowych do pakowania produktów spożywczych z uwagi na wykonanie z innych surowców oraz z uwagi na inne przeznaczenie oraz warunki obrotu gospodarczego. Termokurczliwe worki służą do pakowania próżniowego produktów spożywczych, dobierane są na miarę i ukształtowane odpowiednio do danego produktu, przyjmując jego kształt. Co do podobieństwa znaków z uwagi na użyty w nich wyraz "prisma" , to prawo do znaku przysługuje firmie do pełnego brzmienia tego znaku, a nie wybiórczo do jednego wyrazu, w zależności od potrzeb. Znak uprawnionego charakteryzuje inne brzmienie, ponadto nie można go dzielić na części w zależności od sytuacji. Oryginalny krój liter i zastrzeżona niebieska i jasnoniebieska kolorystyka dodatkowo wyróżnia znak Spółki F. i pozostaje w pamięci nabywców. Wreszcie nie jest bez znaczenia, że sam znak w części opisowej wskazuje na oznaczany towar. Na rozprawie przed Urzędem Patentowym, uprawniona Spółka, przyznając, iż składająca sprzeciw firma T. jest znanym producentem opakowań kartonowych, podkreśliła, że podstawowym elementem przeciwstawionego znaku jest słowo "tetra", zaś podobieństwo towarów dla oznaczania których przeznaczone są znaki nie występuje. Dodatkowo wskazano, iż inny jest dla produktów opatrzonych przeciwstawionymi znakami rynek zbytu, bowiem opakowania termokurczliwe oznaczone znakiem spornym sprzedawane są dla zakładów produkujących artykuły spożywcze, nie zaś dla klienta detalicznego jak w przypadku towarów opatrzonych znakiem składającej sprzeciw. Powyższe prowadzi do przekonania, że wykluczona jest możliwość wprowadzenia w błąd odbiorców. Urząd Patentowy RP na podstawie art. 246 i 247 ust. 2 oraz art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp., decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. unieważnił prawo ochronne na znak "PRISMA worki na miarę" R-170567. Zdaniem organu wniesiony sprzeciw należało uznać za uzasadniony ze względu na podniesione w nim okoliczności. Przywołując treść przepisu art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp. i dokonując analizy poszczególnych elementów branych pod uwagę przy badaniu podobieństwa znaków, organ stwierdził, że znaki przeciwstawione są podobne w takim stopniu, który powoduje niebezpieczeństwo wprowadzenia odbiorców w błąd poprzez skojarzenie obu oznaczeń i towarów nimi oznaczonych. Urząd zauważył, iż porównywane znaki przeznaczone zostały do oznaczania podobnych towarów, których funkcją jest umożliwienie producentom żywności pakowania jej w celu utrzymania świeżości produktów spożywczych i ułatwienie wprowadzania do obrotu. W większości przypadków punktami dystrybucji opakowań są hurtownie zaopatrujące koncerny spożywcze, sieci handlowe, a także drobnych wytwórców lokalnych. Nabywanie opakowań w obu przypadkach jest podobne i odbywa się w drodze składanych długoterminowych zamówień lub realizowane jest w zależności od potrzeb. Powyższe prowadzi do wniosku, że porównywane towary jako dostępne w tych samych miejscach skierowane będą dla tego samego kręgu odbiorców. Organ stwierdził, że wykaz towarów zastrzeżony dla przeciwstawionego znaku nie zamyka drogi składającemu sprzeciw do produkowania termokurczliwych worków barierowych do pakowania produktów spożywczych, tym bardziej, że posiada on odpowiednie maszyny do takiej produkcji. Za pozbawione podstaw uznał organ stanowisko uprawnionego, że analiza podobieństwa znaków powinna ograniczać się do aktualnego, rzeczywistego stanu, nie zaś stanu przyszłego, a więc możliwości stosowania przez Spółkę szwajcarską swego znaku w przyszłości dla innych towarów, które wynikają z wykazu towarów. Organ podzielił pogląd wnoszącego sprzeciw, że oznaczenia porównywane są podobne. Oceniając je jako całość z jednoczesnym zwróceniem uwagi na proporcje w sile odróżniającej poszczególnych elementów użytych w znakach, Urząd Patentowy uznał zbieżny element przeciwstawionych znaków wyraz "prisma" za dominujący. W skardze do sądu uprawniona ze spornego znaku Spółka F. domagała się uchylenia decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co przejawiło się w błędnym przyjęciu istnienia podobieństwa znaków towarowych oraz błędnym przyjęciu podobieństwa towarów. Zarzucono również naruszenie prawa procesowego tj. art. 7, 8, 77, 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na błędnie ustalonym i ocenionym stanie faktycznym. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej podniósł, iż Urząd Patentowy nie dokonał analizy podobieństwa znaków w sposób przyjęty w doktrynie i orzecznictwie i oceny dokonał wybiórczo; pominął różne warunki obrotu gospodarczego, inne przeznaczenie towarów i inne źródła pochodzenia towarów opatrywanych przeciwstawionymi znakami. Nadto, skarżąca spółka nie zgodziła się ze stwierdzeniem organu, że wykaz towarów oznaczonych znakiem towarowym Tetra Prisma został ujęty na tyle szeroko, że nie zamyka składającemu sprzeciw, posiadającemu maszyny do produkcji worków termokurczliwych do pakowania produktów spożywczych, możliwości produkowania takich, tym bardziej że skarżąca tego nie zakwestionowała. Skarżąca nie przypomina sobie, aby w postępowaniu strony przedstawiały swoje stanowisko na powyższy temat, a dodatkowo uznanie powyższego twierdzenia jako argumentu do unieważnienia prawa ochronnego świadczy o stronniczości i posługiwania się niesprawdzonymi danymi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, uznając sformułowane w skardze zarzuty za nietrafne. Uczestnik postępowania – Spółka szwajcarska wniosła o oddalenie skargi, podkreślając, iż produkowane przez nią i oznaczane znakiem przeciwstawionym opakowania dostępne są na rynku hurtowym, a krąg odbiorców nie może być inny, niż producenci towarów żywnościowych, co oznacza, że krąg odbiorców towarów oznaczonych przeciwstawionymi znakami jest tożsamy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Badając zaskarżoną decyzję we wskazany wyżej sposób, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja prawa nie narusza, a zatem skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Przedmiotem skargi jest decyzja unieważniająca prawo ochronne na słowno-graficzny znak towarowy "PRISMA worki na miarę" udzielone na rzecz skarżącej Spółki z pierwszeństwem od dnia 7 listopada 2002 r. Zarejestrowany znak przeznaczony został do oznaczania towarów w klasie 16 klasyfikacji nicejskiej – termokurczliwych worków barierowych do pakowania produktów spożywczych. Urząd Patentowy zaskarżoną decyzją uznał, że rejestracja została dokonana z naruszeniem przepisu art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508 ze zm.) – dalej pwp. według brzmienia tej ustawy z dnia zgłoszenia znaku do ochrony. Zgodnie z tym przepisem nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego zarejestrowanego lub zgłoszonego do rejestracji (o ile znak ten zostanie zarejestrowany) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli jego używanie spowodować może wśród części odbiorców błąd polegający w szczególności na skojarzeniu między znakami. Celem przepisu jest uniemożliwienie kolizji z prawami ochronnymi do znaków towarowych identycznych lub podobnych udzielonymi z wcześniejszym pierwszeństwem, a przeszkoda udzielenia prawa ochronnego zachodzi w razie łącznego spełnienia dwóch przesłanek tzn. 1) gdy badane znaki • są identyczne i służą do oznaczania towarów podobnych lub • są podobne i służą do oznaczania towarów identycznych lub • są podobne i służą do oznaczania podobnych towarów oraz 2) gdy we wskazanych wyżej sytuacjach używanie znaków może powodować u odbiorców towarów tymi znakami oznaczonych błąd polegający, jak to określił ustawodawca, "w szczególności na skojarzeniu między znakami" (tak samo - Urszula Promińska w "Prawo własności przemysłowej" praca zb. pod red. U. Promińskiej Warszawa 2004, Difin). Badanie podobieństwa znaków towarowych rozpocząć należy od rozstrzygnięcia kwestii wstępnej, a mianowicie od dokonania oceny czy towary lub usługi, oznaczaniu których służyć ma znak towarowy są identyczne lub podobne. Wykluczenie tej przesłanki, w razie zarzutu naruszenia przy udzieleniu prawa ochronnego art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp., czyni dalsze badanie podobieństwa znaku niezasadnym. W przedmiotowej sprawie Urząd Patentowy ocenił, iż towary, dla oznaczania których przeznaczone zostały przeciwstawione sobie znaki, są podobne. Taki wniosek organu jest w ocenie Sądu całkowicie uzasadniony. Zarówno przecież towary składającej sprzeciw spółki [...] – opakowania i materiały do opakowań wykonane z papieru lub papieru pokrytego tworzywem sztucznym, oznaczone przeciwstawionym znakiem Tetra Prisma R-139557, jak też towar skarżącej - termokurczliwe worki barierowe do pakowania produktów spożywczych, dla oznaczania których przeznaczony został znak sporny "PRISMA worki na miarę" R-170567 stanowią grupę towarową opakowań i przeznaczone są do pakowania żywności. W ocenie Sądu, niezależnie od tego jak realizuje się w praktyce sposób pakowania, a więc niezależnie od tego, czy opakowanie jest zamykane próżniowo, czy też nie, odbiorca towaru będzie poszukiwał opakowania produktu spożywczego, a nie bliżej nieokreślonego produktu spożywczego opakowanego w towar oznaczony znakiem towarowym. Wynika to z oczywistego faktu woli nabywania towaru, którego przeznaczeniem jest zamknięcie i chronienie określonego produktu - w interesującym przypadku - produktu żywnościowego. Dodać trzeba, że możliwe jest, aby opakowania przybierały, po ich wykorzystaniu, różną postać i kształty. Nie zmieni to ich charakteru i przeznaczenia. Dlatego pozbawiona znaczenia jest argumentacja skarżącej, że jej opakowania – worki termokurczliwe przybierają z chwilą pakowania formę pakowanego produktu, bowiem odbiorca towaru oznaczonego spornym znakiem nabywa ten właśnie towar (worek termokurczliwy) w celu późniejszego dopiero jego wykorzystania, a więc przed zmianą kształtu spowodowaną zamknięciem w nim produktu. Podkreślany przez skarżącą fakt, iż opakowania skarżącej mają inny, niż opakowania wnioskującej Spółki, wygląd i postać, a więc że nie są identyczne, nie wpływa na prawidłowo dokonaną przez organ ocenę, iż obydwa towary są podobne. Wreszcie stwierdzić należy, że porównywane towary mogą być dostępne w tych samych miejscach zbytu, a więc w punktach dystrybucji opakowań. Niezależnie od tego, czy będą to zaopatrujące koncerny spożywcze hurtownie, czy mniejsze placówki handlu hurtowego kierujące swoją ofertę do większych czy mniejszych lokalnych producentów żywności, towary oznaczone porównywanymi znakami mogą spotkać się w jednym miejscu obrotu takimi towarami. Składająca sprzeciw spółka, podobnie jak skarżąca, również sprzedaje swój towar na rynku bezpośredniego odbiorcy tzn. producenta żywności. Krąg odbiorców towarów skarżącej i wnioskodawcy jest więc tożsamy i będą to zawsze odbiorcy opakowań żywności – albo bezpośredni producenci albo hurtownie zaopatrujące producentów. Przeprowadzony przez organ w tym względzie w zaskarżonej decyzji wywód dokonany został, zdaniem Sądu, w sposób kompleksowy i przekonujący, a wyprowadzony wniosek co do tożsamego miejsca zbytu towarów i tożsamego kręgu odbiorców należy uznać za prawidłowy. Ustalenie podobieństwa towarów oznaczonych przeciwstawionymi znakami prowadzi do konieczności zbadania podobieństwa samych znaków – znaku spornego" PRISMA worki na miarę" chronionego od dnia 7 listopada 2002 r. i znaku przeciwstawionego Tetra Prisma chronionego w Polsce od 8 października 1996 r. Za prawidłowe należy uznać stanowisko organu, że znaki powinny być oceniane jako całość ze zwróceniem uwagi na elementy zbieżne, ponieważ to one decydować będą o podobieństwie znaków. Niewątpliwie zbieżnym elementem obu znaków jest wyraz Prisma, który stanowi człon fantazyjny tych znaków z istotną wszakże dla stwierdzenia ewentualnego podobieństwa uwagą. Słowo Prisma, ze względu na jego usytuowanie w wielowyrazowym znaku (umieszczone nad pozostałymi wyrazami) i jego zapis graficzny (drukowane duże litery), jest wiodącym i dominującym elementem znaku spornego, podczas gdy znak przeciwstawiony zbudowany jest tylko z dwóch wyrazów, z których pierwszy – Tetra, kojarzony z nazwą firmy składającej sprzeciw - tworzy pełny znak dopiero z drugim wyrazem Prisma. Oba wyrazy w znaku sprzeciwiającej się mają równoprawną, silną pozycję. Pominięcie w znaku wnioskującej o unieważnienie Spółki słowa Prisma i pozostawienie słowa Tetra, sprawi, iż będziemy mieli do czynienia tylko ze skróconą nazwą tej spółki. Można zatem powiedzieć, że słowo Prisma postawione przy wyrazie Tetra wręcz identyfikuje znak towarowy szwajcarskiej firmy. W tej sytuacji posłużenie się przez skarżącego w jego znaku towarowym słowem Prisma i jego wyeksponowanie, mimo uzupełnienia znaku o inne elementy słowne o charakterze informacyjnym oraz o elementy kolorystyczne, będzie prowadziło do konstatacji, iż znaki są podobne. Podobieństwo przeciwstawionych znaków wynika z faktu, iż wiodący, dominujący element znaku spornego i element silnie identyfikujący dwuwyrazowy znak wnioskującej Spółki są tożsame. W przedmiotowej sprawie, gdy znaki przeznaczone są do oznaczania towarów podobnych, możliwość błędu odbiorcy towaru co do producenta jest realna i musi prowadzić do wniosku, iż znaki nie mogą koegzystować na jednym rynku. Reasumując, znak towarowy, który wypełniają dwa fantazyjne i rozpoznawalne ( zapadające w pamięć odbiorców ) wyrazy, należy uznać za znak o dużej sile odróżniającej, którego rejestracja zgodnie z art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo własności przemysłowej, jest przeszkodą dla udzielenia prawa ochronnego na później zgłoszony znak dla identycznych, bądź tylko podobnych towarów, jeżeli znak ten wykorzystuje i eksponuje jeden z charakterystycznych elementów znaku wcześniejszego. Mając powyższe na uwadze Sąd nie podzielił przekonania skarżącej co do naruszenia przez Urząd Patentowy prawa materialnego tj. art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp.; dokonana przez organ analiza podobieństwa towarów oraz znaków została dokonana wszechstronnie i prawidłowo bez naruszenia przepisów procesowych. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej także p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.