VII SA/Wa 1901/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, , Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), Asesor WSA Paweł Groński, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2009 r. sprawy ze skargi P. " H." Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2008 r. znak [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w związku z nieprawidłowościami w reklamie suplementu diety I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej P. " H." Sp. z o.o. z siedzibą w S. kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. VII SA/Wa 1901/08 UZASADNIENIE Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z [...] lipca 2008 r, nr [...] działając na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 i art. 104 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225 z późn. zm.) w związku z art. 46 ww. ustawy oraz art. 2 pkt 32 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr.53, poz 533), art. 16 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. WE L 31 z dnia 01 lutego 2002 r.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, wymierzył firmie P. H. sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 3000 zl (trzy tysiące złotych). W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 39 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, suplementem jest środek spożywczy, którego celem jest uzupełnianie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, wprowadzany do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie, z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego. Art. 16 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r., jednoznacznie określa, iż "etykietowanie, reklama i prezentacja żywności, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsce wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd". Obowiązek ten nie został zdaniem organu dopełniony, gdyż informacja zawarta w reklamie preparatu, o którym mowa bezsprzecznie sugeruje działanie lecznicze: "Chcesz mieć ZDROWE STAWY", "Ponad 74% osób stosujących A. odczuło wyraźne zmniejszenie bólu stawów", "A. -ochrona stawów, odbudowa chrząstki stawowej". Organ podniósł też, iż nie zasługują na uwzględnienie argumenty strony, iż podane powyżej informacje znajdują swoje odzwierciedlenie w posiadanym przez spółkę materiale z przeprowadzonych badań. Decyzją z [...] września 2008 r, nr [...], Główny Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu odwołania P. H. Sp. z o.o. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy, wskazał, że w reklamie produktu "A." użyto sformułowań "Chcesz mieć ZDROWE STAWY', "Ponad 74% osób stosujących A. odczuło wyraźnie zmniejszenie bólu stawów", "A. — ochrona stawów, odbudowa chrząstki stawowej", czyli wskazano na właściwości produktów leczniczych, zgodnie z definicją wynikającą z art. 2 pkt 32 Prawa farmaceutycznego. Taka prezentacja produktu kwalifikowanego jako żywność - suplement diety jest bezsprzecznie zdaniem organu naruszeniem przepisów prawa żywnościowego. Przytoczone powyżej informacje na etykiecie i w reklamie potwierdzają spełnianie przez powyższy produkt właściwości "poprawienia lub modyfikacji fizjologicznych funkcji organizmu poprzez działanie farmakologiczne immunologiczne lub metaboliczne". Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło P. H. sp. z o.o. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lipca 2008 roku, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 103 ust. 1 pkt 1 oraz art. 46 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, a także art. 2 pkt 32 Ustawy z dnia 6 września 2001 roku Prawo farmaceutyczne (Dz. U. 2008 r, Nr 45, poz. 271) poprzez błędne przyjęcie, iż reklama produktu pod nazwą " A." sugeruje właściwości lecznicze produktu, tym samym nieprawidłowe zastosowanie art. 103. Ponadto naruszenie art. 138, 7, 8 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.). Skarżąca Spółka zarzuciła, że Główny Inspektor Sanitarny nie odniósł się do żadnego z zarzutów podnoszonych w odwołaniu, nie wyjaśnił z jakich powodów nie zasługują na uwzględnienie argumenty, iż podane w prezentacji informacje znajdują swoje odzwierciedlenie w materiale z przeprowadzonych badań. Żaden zaś z przepisów nie zabrania podawania informacji o wynikach z przeprowadzonych badań. Podniosła ponadto, że przywołany przez organ odwoławczy wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2005 r. dotyczy kwalifikacji produktu, a nie jego znakowania czy też prezentacji. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy wskazując na właściwości lecznicze suplementu ""A." nie wskazał żadnej jednostki chorobowej, której ten preparat miałby dotyczyć, a także nie wskazał na jakiekolwiek naruszenie przepisów ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu [art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)].W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej kontrolowanych decyzji organy obydwu instancji wskazały na naruszenie przez skarżącą Spółkę art. 103 § 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Przepis ten stanowi, że za nieprzestrzeganie wymagań w zakresie znakowania i reklamy środków spożywczych podmiot odpowiedzialny podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Organy nadzoru sanitarnego uznały, iż treść reklamy produktu A. będącego suplementem diety wypełnia przesłanki wynikające z w/w art. 103 § 1 pkt 1 Ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, bowiem sformułowanie "Chcesz mieć ZDROWE STAWY", " Ponad 74% osób stosujących A. odczuto wyraźne zmniejszenie bólu stawów", "A. - ochrona stawów, odbudowa chrząstki stawowej" może sugerować konsumentowi właściwości lecznicze oraz możliwości zapobiegania chorobom. Zgodnie zaś z treścią art. 46 ust. 1 cytowanej ustawy oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności: co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji, przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których nie posiada, przez sugerowanie, że środek spożywczy posiada szczególne właściwości, jeżeli wszystkie podobne środki spożywcze posiadają takie właściwości. Oznakowanie nie może przypisywać środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich właściwości. Przepis ten ma zastosowanie również do reklamy takich produktów, a także kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu prezentacji oraz otoczenia, w jakim są prezentowane. Organy podniosły iż w/w sformułowania zawarte w reklamie produktu wskazują, iż preparat "A." wypełnia znamiona definicji produktu leczniczego w rozumieniu Prawa farmaceutycznego. Jak wynika bowiem z art. 2 pkt 32 ustawy prawo farmaceutyczne produktem leczniczym - jest substancja lub mieszanina substancji, przedstawiana jako posiadająca właściwości zapobiegania lub leczenia chorób występujących u ludzi lub zwierząt lub podawana w celu postawienia diagnozy lub w celu przywrócenia, poprawienia lub modyfikacji fizjologicznych funkcji organizmu poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne. W ocenie Sądu argumentacji organu nie można uznać za trafną. Reklama produktu dotyczyła suplementu diety, a zatem substancji, zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 3 ust. 3 pkt 39 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, której "celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych". W ustawie nie określono natomiast zakresu zmian fizjologicznych w organizmie, który może być skutkiem zażywania suplementu, a przekroczenie którego oznaczałoby, iż suplement diety wykazuje działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne. Zatem ocena, czy w sprawie mamy do czynienia z suplementem diety, czy też preparatem leczniczym powinna być przeprowadzana w sposób szczególnie wnikliwy z uwzględnieniem , w razie potrzeby, opinii biegłego w danej dziedzinie. Analiza w niniejszej sprawie została natomiast dokonana przez organ w sposób pobieżny. Organ odwołał się do definicji ustawowych leku i suplementu diety, nie wyjaśniając w jakim zakresie jego rozważania odnoszą się do tego konkretnego przypadku. Wykazywanie, iż sformułowania zawarte w reklamie suplementu diety wskazują na lecznicze właściwości leku mają więc cechy dowolności. Organ nie wyjaśnił bowiem na czym polega różnica pomiędzy "poprawieniem lub modyfikacją fizjologicznych funkcji organizmu poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne", co mogłoby sugerować działanie lecznicze produktu, a "innym efektem fizjologicznym" jakim charakteryzują się suplementy diety. Wskazać ponadto należy, że opakowanie produktu A., którego forma graficzna była elementem kwestionowanej reklamy, było już przedmiotem oceny Głównego Inspektora Sanitarnego. W piśmie z 20 stycznia 2005 r. Główny Inspektor Sanitarny stwierdził, że w treści etykiety produktu załączonej do powiadomienia o zamiarze wprowadzenia do obrotu na terytorium Polski suplementu diety A., nie zawarto sformułowań, które byłyby niezgodne z przepisami prawa żywnościowego. Z posiadanych przez Sąd kserokopii reklamy produktu A. wynika, że zarówno sama reklama jak i w/w opakowanie zawiera sformułowania: "Ochrona stawów, odbudowa chrząstki stawowej". Jak wskazano wyżej etykieta ta została zaakceptowana przez Głównego Inspektora Sanitarnego, co oznacza, iż sformułowania na niej zawarte zostały poddane kontroli organu i zaakceptowane ze względu na ich zgodności z prawem, w szczególności z wymogami ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz. U. Nr 63, poz. 634 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie znakowania środków spożywczych i dozwolonych substancji dodatkowych (Dz. U. Nr 220, poz. 1856 z późn. zm.) i rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie suplementów diety (Dz. U. Nr 27, poz. 236). W ocenie Sądu sformułowania jakie zawarto w reklamie ."Jedyny przebadany na rynku", "Chcesz mieć ZDROWE STAWY", "ponad 74% osób stosujących A. odczuło wyraźnie zmniejszenie bólu stawów" wskazują jedynie na poparte badaniami wrażenia osób stosujących suplement diety w postaci zmniejszenia dolegliwości bólowych. Stwierdzić jednocześnie należy, iż żaden z przepisów prawa dotyczących reklamy suplementów diety nie zakazuje podawania informacji o wynikach przeprowadzonych badań, jak również żaden przepis nie zobowiązuje producenta do umieszczania w reklamie szczegółowych informacji o badaniach. Należy jednocześnie podkreślić, iż firma P. H. sp. z o.o. umieściła w reklamie adres strony internetowej, pod którym można znaleźć dokładną informację o badaniach przeprowadzonych w Klinice [...] W. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 i 80 k.p.a. co niewątpliwie miało wpływ na naruszenie art. 103 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Dlatego też działając na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w punkcie I wyroku. Na podstawie art. 152 w/w ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak wpkt II wyroku. Orzeczenie o kosztach znajduje podstawę w art. 200 powołanej wyżej ustawy.