II GSK 909/09

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-02-24

Skład orzekający: Janusz Drachal, Małgorzata Korycińska, Andrzej Kuba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji administracyjnej może być wydana z powodu wad proceduralnych, które stanowią podstawę do wznowienia postępowania?
Ratio decidendi
Wady proceduralne, które stanowią podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 k.p.a.), nie mogą być traktowane jako podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (art. 156 § 1 k.p.a.). Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu eliminację decyzji obarczonych wadami materialnymi, a nie proceduralnymi, które powinny być rozpatrywane w trybie wznowienia postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. K.-O. od wyroku WSA w G., który oddalił jej skargę na decyzję SKO w K. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta K. z 1997 r. w sprawie zmiany zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej. Skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności decyzji z 1997 r. z powodu rażącego naruszenia prawa, wskazując na wady proceduralne związane z analizą umów spółek i zmianami w zezwoleniu. WSA oddalił skargę, a NSA rozpoznał skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędziowie NSA Małgorzata Korycińska Andrzej Kuba (spr.) Protokolant Marlena Chmielewska po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K.-O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 9 marca 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 106/08 w sprawie ze skargi A. K.-O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zmiany zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagranicznych przedsiębiorców oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z dnia 9 marca 2009 r., sygn. akt III SA/GL 106/08 oddalił skargę A. K.–O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zmiany zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez przedsiębiorców zagranicznych. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1988 r. zezwolił A. K. – O., obywatelowi polskiemu na stałe zamieszkującemu w Republice Federalnej Niemiec, na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości pod firmą P. Z. "C." w Polsce. Pełnomocnikiem przedsiębiorcy został H. D. Następnie, po rozpoznaniu wniosku A. K.-O. i w oparciu o dołączoną do wniosku umowę spółki cywilnej z dnia 21 marca 1990 r. decyzją z dnia [...] września 1990 r. Wojewoda [...] zmienił zakres udzielonego zezwolenia w ten sposób, iż zezwolił na wspólne prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości w ramach P. Z. "C." A. K.-O. i H. O. Decyzji tej nie wprowadzono do obrotu. Kolejną decyzją z dnia [...] maja 1992 r. Wojewoda [...], po rozpoznaniu wniosku pełnomocnika H. D., ponownie dokonał zmiany zakresu udzielonego zezwolenia i jako podmiot prowadzący ujawnił A. K.-O. i S. D.. Jako pełnomocnika działającego w imieniu właścicieli przedsiębiorstwa ujawnił H. D. Nieważnośc tej decyzji stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z 27 kwietnia 2004 r. Następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 1994 r., po rozpoznaniu wniosku A. K.-O, Prezydent Miasta K. odmówił wykreślenia H. D. jako pełnomocnika. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji Minister Przekształceń Własnościowych decyzją z dnia [...] lipca 1994 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W kwietniu 1994 r. H. O. i S. D. złożyli wniosek o dokonanie zmiany decyzji z dnia [...] grudnia 1988 r. poprzez ujawnienie ich jako podmiotów wspólnie prowadzących P. Z. "C." oraz H. D. jako pełnomocnika. Do wniosku dołączyli uwierzytelnione przez niemieckiego notariusza oświadczenie A. K.-O. o zrzeczeniu się przez niego wszelkich praw do P. Z. "C." i przeniesieniu ich na żonę H. O. oraz umowę spółki cywilnej zawartej pomiędzy H. O. i S. D. 7 kwietnia 1994 r. Kolejną decyzją z dnia [...] kwietnia 1994 r. Prezydent Miasta K., uznając oświadczenie A. K.-O. za nieskuteczne odmówił dokonania zmian w zezwoleniu. Po rozpoznaniu kolejnego wniosku S. D. i H. O. (K.) Prezydent K. decyzją z dnia [...] września 1996 r. zmienił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1988 r. w ten sposób, że wykreślił z zezwolenia A. K.-O., a w jego miejsce wpisał H. K. oraz jako pełnomocnika działającego w imieniu P. Z. "C." H. D. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 1996 r. utrzymał tą decyzję w mocy. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 lutego 1998 r. sygn. akt II SA/Ka 1762/96 uchylił zarówno decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 1996 r. jak i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1996 r. Uznał, iż organy administracji nie dokonały materialnej kontroli danych zgłoszonych we wniosku o zmianę zezwolenia, w szczególności nie rozstrzygnęły lub nie doprowadziły do usunięcia niepewności co do rzeczywistego składu spółki cywilnej, która miała prowadzić P. Z. "C". Przed wydaniem powyższego wyroku decyzją z dnia [...] listopada 1996 r. Prezydent Miasta K., po rozpatrzeniu wniosku S. D. z dnia 7 listopada 1996 r. zmienił zakres udzielonego decyzją z dnia [...] grudnia 1988 r. zezwolenia w ten sposób, że zezwolił S. D. na wspólne prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości z H. K. Decyzję wydano w oparciu o dołączoną do wniosku umowę spółki cywilnej zawartą przez H. K. (p.v. O.) i S. D. 7 kwietnia 1994 r. Następnie S. D. złożył 30 grudnia 1996 r. wniosek o wykreślenie z zezwolenia H. K. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] stycznia 1997 r. zezwolił S. D. na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pod firmą: P. Z. "C." S. D. Wnioskiem z dnia 15 kwietnia 1998 r. A. K.-O. zwrócił się do Prezydenta Miasta K. o wznowienie na podstawie art. 145 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej k.p.a.) postępowań administracyjnych zakończonych decyzjami ostatecznymi Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 1997 r., [...] listopada 1996 r., [...] kwietnia 1994 r. oraz decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2000 r. wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Prezydent Miasta K. wznowił postępowanie w sprawach zakończonych ww. decyzjami ostatecznymi. Ustalił, że organ I instancji ponownie rozpatrzy sprawę. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. wydaną na podstawie art. 145 i art. 151 k.p.a. Prezydent Miasta K.: - odmówił uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. zezwalającej A. K.-O. i S. D. na wspólne prowadzenie P. Z. "C." i na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 1 k.p.a. stwierdził jej wydanie z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a, - odmówił uchylenia decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 1994 r. nr w sprawie odmowy wykreślenia pełnomocnika w osobie H. D. i na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 1 k.p.a. stwierdził jej wydanie z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a., - uchylił decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 1996 r. i decyzję tego samego organu z dnia [...] stycznia 1997 r., i na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. umorzył postępowanie w tych sprawach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. uchyliło decyzję z dnia [...] lutego 2001 r. w części dotyczącej uchylenia decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 1996 r. i decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 1997 r. i umarzającej postępowania w tych sprawach i przekazał w tej części sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2004 r., sygn. akt II SA/Ka 2410/01, Wojewódzki Sad Administracyjny w G. oddalił skargę A. K.-O. na decyzję kasacyjną SKO z dnia [...] czerwca 2001 r., uznając, iż decyzja Kolegium jest zgodna z prawem. Wykonując ten wyrok ostatecznie Prezydent K. decyzją z dnia [...] marca 2006 r., stwierdził w oparciu o art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., wydanie decyzji z dnia [...] stycznia 1997 r. z naruszeniem prawa oraz stwierdził, iż nie można jej uchylić z uwagi na upływ pięcioletniego terminu od doręczenia tej decyzji (art. 146 § 1 k.p.a. ). Decyzja ta została utrzymana w mocy przez SKO w K. decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Wnioskiem z dnia 19 marca 2007 r. A. K.-O. wystąpił do SKO w K. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta K. z dnia [...] stycznia 1997 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zarzucając, iż decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, tj.: art. 6, art.7, art. 77 k.p.a., w szczególności poprzez brak należytej analizy umów spółek, w tym umowy z dnia 7 kwietnia 1994 r. i ich wzajemnej zależności i nieuwzględnienie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1990 r., SKO w K. decyzją z dnia [...] maja 2007 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta K. z dnia [...] stycznia 1997 r. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy SKO w K. decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. utrzymało w mocy decyzję tego organu z dnia [...] maja 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. rozpoznając skargę A. K.-O. podniósł, że istota sporu między stronami postępowania sprowadza się do tego czy decyzja Prezydenta K. z dnia [...] stycznia 1997 r., jest dotknięta wada nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. czy została wydana z rażącym naruszeniem prawa - przepisów prawa wskazanych przez skarżącego. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego co do zasadności odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 1997 r., z uwagi na brak wystąpienia nie tylko przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., tj. przesłanki "rażącego naruszenia prawa", na którą wskazywał skarżący w swoich wnioskach, ale także co wykazało szczegółowo Kolegium w swoich decyzjach wydanych w obu instancjach, na brak którejkolwiek z pozostałych przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Sąd wskazał, że w dacie wydania decyzji z dnia [...] stycznia 1997 r. zasady dokonywania zmian zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagranicznych przedsiębiorców regulowało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 czerwca 1989 r. w sprawie warunków wydawania zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne (Dz. U. Nr 40, poz. 217; dalej rozporządzenie RM z dnia 17 czerwca 1989 r.). Sąd podzielił pogląd Kolegium, iż w przedmiotowej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia art. 6, art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak analizy umów spółek zawartych przez osoby, które prowadziły działalność na podstawie zezwolenia z dnia [...] grudnia 1988 r. (cyt. s. 3 decyzji pierwszoinstancyjnej) "Skutkiem decyzji z [...] stycznia 1997 r. było bowiem zezwolenie na prowadzenie działalności na podstawie zezwolenia z dnia [...] grudnia 1988 r. tylko przez S. D. Zatem z istoty rzeczy nie było w tym przypadku niejasności z kim S. D. wspólnie ma prowadzić działalność na podstawie zezwolenia z dnia [...] grudnia 1988 r., a w konsekwencji konieczności badania przedmiotowych umów. Natomiast odrębną kwestią jest przysługiwanie S. D. legitymacji do wnioskowania o dokonanie zmiany w zezwoleniu z dnia [...] grudnia 1988 r., co w odniesieniu do decyzji z dnia [...] stycznia 1997 r. wynikało z wcześniejszej decyzji wydanej dnia [...] listopada 1996 r. przez (...) Prezydenta Miasta K. W tej ostatniej bowiem figurował S. D. i H. K., a jej eliminacja z obrotu prawnego stanowi o wadzie wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., co zresztą zostało już stwierdzone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 27 kwietnia 2004 r. w odniesieniu do wyeliminowania z obrotu prawnego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 1998 r. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1996 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1996 r." Nadto w decyzji drugoinstancyjnej z dnia [...] listopada 2007 r. Kolegium podkreśliło, iż nie można zasadnie twierdzić, że dokonując weryfikacji decyzji z [...] stycznia 1997 r. należy mieć na uwadze wskazania zawarte w wyroku WSA w G. z dnia 27 kwietnia 2004 r., ponieważ stan faktyczny, na tle którego został wydany ten wyrok dotyczył problematyki sporu między A. K.-O. a S.D. i H. K. (p.v. O.) co do składu osobowego wspólników prowadzących P. Z. ".". Pomiędzy adresatami decyzji z dnia [...] stycznia 1997 r. nie występował spór co do praw do P. Z. "C.". Zatem, zdaniem Sądu, rozpatrywanie wszystkich poprzednich umów i zezwoleń w sytuacji braku sporu pomiędzy adresatami decyzji z dnia [...] stycznia 1997 r. nie może być uznane za rażące naruszenie art. 6, 7, 77 § 1 k.p.a. Odnośnie zarzutu nieuwzględnienia przez organ wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] stycznia 2006 r. Sąd podkreślił, że przesądzenie przez sąd powszechny składu osobowego spółki prowadzącej P. Z. "C." nie oznacza, że decyzje które uwzględniały inny skład osobowy spółki niż określony przez sąd powszechny są obarczone wadą nieważnościową. Wada tego rodzaju w tych decyzjach ma charakter wznowieniowy, a zatem nie może stanowić podstawy stwierdzenia nieważności. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielił ten pogląd SKO i uznał zarzut skarżącego za niezasadny. Sąd zaznaczył, że przy ocenie legalności każdej decyzji należy brać pod uwagę stan prawny i faktyczny istniejący w dacie wydania decyzji. Zatem nie bierze się pod uwagę zdarzeń zaszłych po tej dacie, w przedmiotowej sprawie po dacie [...] stycznia 1997 r. Nie można wady wznowieniowej, którą niewątpliwie jest obarczone postępowanie poprzedzające wydanie decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 1997 r. z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. "przekształcać" w wadę nieważnościową z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Od tego wyroku A. K.-O. wniósł skargę kasacyjną, w której na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. zarzucił : 1. naruszenie przepisów postępowania tj. art.3 § 1 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz § 5 ust. 4 w zw. z § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia RM z dnia 17 czerwca 1989 r. polegające na tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oddalił skargę pomimo naruszenia przez organ administracji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz § 5 ust. 4 w zw. z § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia. Naruszenie ww. przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do wydania orzeczenia niekorzystnego dla strony skarżącej. Sąd I instancji nieprawidłowo uznał, iż wniosek o wykreślenie H. K. z zezwolenia stanowiący podstawę wydania decyzji Prezydenta K. z dnia [...] stycznia 1997 r. nie musiał zostać podpisany przez nią. Prawidłowa kontrola legalności organu administracji w następstwie uwzględnienia skargi doprowadziłaby w istocie do wydania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. wyroku uchylającego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2007 r. i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania; 2. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a, art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 6, art. 7, art. 77, art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. polegające na nieprawidłowo przeprowadzonej kontroli rozstrzygnięcia organu administracji co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do wydania orzeczenia niekorzystnego dla strony skarżącej. Sąd bowiem w zupełności powielił niezasadną argumentację przyjętą w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2007 r., iż brak było konieczności przeanalizowania przez Prezydenta Miasta K. przy wydawaniu decyzji z dnia [...] stycznia 1997 r. – umów spółek cywilnych na prowadzenie tego samego przedsiębiorstwa zagranicznego (P. Z. "C." zarejestrowanego w Sadzie Rejonowym w K. pod numerem [...]) zawartych odpowiednio przez skarżącego z H. K., skarżącego ze S. D. oraz S. D. i H. K. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił rozbudowaną argumentację na poparcie ww. zarzutów. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sad Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi. Przechodząc do rozpoznania zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej należy przypomnieć, że decyzja, którą kontrolował Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., została wydana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej. Zakres tej kontroli wyznaczają przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. W przepisie tym chodzi o takie kwalifikowane wady prawne, które sprawiają, że decyzja ostateczna powinna, na zasadzie wyjątku od zasady trwałości takich decyzji, zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. W trybie stwierdzenia nieważności nie może więc mieć miejsca taka jak w postępowaniu odwoławczym kontrola decyzji. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest zatem ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty. Postępowanie to nie może przeradzać się w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo wszystkie zarzuty strony. U podstaw rozpoznawanej sprawy sądowadministracyjnej znajduje się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2007 r. utrzymująca w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2007 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta K. z [...] stycznia 1997 r. w sprawie zmiany zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagranicznych przedsiębiorców. Zadaniem Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie było zatem przeprowadzenie sądowej kontroli legalności decyzji z dnia [...] listopada 2007 r., w zakresie w jakim odnosiła się ona do zarzutu nieważności decyzji Prezydenta K. z dnia [...] stycznia 1997 r., z powodu wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a dokładniej w zdaniu drugim tego przepisu, które dotyczy wady polegającej na wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Na takiej bowiem podstawie prawnej stwierdzenia nieważności opierał się skarżący we wniosku z dnia 19 marca 2007 r. Wskazać należy, że Kodeks postępowania administracyjnego mówi oddzielnie "o naruszeniu prawa" i oddzielnie "o rażącym naruszeniu prawa". Jeżeli chodzi o "naruszenie prawa", to przyjmuje się, że może ono polegać na błędnej wykładni lub nienależytym zastosowaniu prawa. Podkreślenia wymaga, że nie każde "naruszenie prawa" wywołuje skutki prawne. Mając na względzie, że "rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną ("rażące") formę "naruszenia prawa", uznać należy, że utożsamianie tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa" jest oczywiście niesłuszne. W związku z tym dla uznania, iż wystąpiło kwalifikowane naruszenie prawa, nie wystarczy samo ustalenie faktu jakiegokolwiek "naruszenia prawa", lecz konieczne jest stwierdzenie i wykazanie, iż miało ono charakter rażący. Pojęcie "rażące naruszenie prawa" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. podlega ścisłej wykładni. Uwzględnienie wskazań wynikających z takiej wykładni, a także wniosków wyprowadzonych z wykładni gramatycznej uzasadnia tezę, iż rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia prawa powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 373/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się w istocie do podważenia ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydania decyzji Prezydenta K. z dnia [...] stycznia 1997 r., o stwierdzenie nieważności której strona skarżąca wnosiła. Kwestie dotyczące składu osobowego spółki cywilnej, konkretnych osób uprawnionych do złożenia wniosku o zmianę zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagranicznych przedsiębiorców, czy w konsekwencji dotyczące tego kto miał obowiązek podpisać wniosek o zmianę zezwolenia, a więc prowadzące do wydania decyzji Prezydenta K. z dnia [...] stycznia 1997 r., zezwalającej S. D. na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości na terytorium RP pod firmą P. Z. "C." S. D., były już przedmiotem oceny, dokonanej zarówno przez organy, jak i Sąd. Postępowanie w przedmiocie tej decyzji zostało wznowione z powodu wystąpienia przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. W rezultacie Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. w wyroku z dnia 27 kwietnia 2004 r. podzielił pogląd organów obu instancji, iż "uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 lutego 1998 r. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1996 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1996 r. wykreślającej z zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości udzielonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1988 r. A. K.-O. i wpisującej w jego miejsce, jako współwłaściciela wspólnie ze S. D. P. Z. "C." H. K., a więc decyzji poprzedzających rozpoznanie wniosków H. K. i S. D. o dokonanie kolejnych zmian w zezwoleniu i rozstrzygnięcie ich decyzjami z dnia [...] listopada 1996 r. i [...] stycznia 1997 r. miało wpływ na wynik postępowań zakończonych tymi decyzjami. Uchylenie przez sąd decyzji wcześniejszej powoduje stan taki, jakby ona nie istniała w dacie wydania na jej podstawie decyzji późniejszej. Rozpatrując zatem następne wnioski o dokonanie kolejnych zmian organ I instancji winien był ten fakt uwzględnić w postępowaniu wznowieniowym". Należy przypomnieć, że ostatecznie Prezydent Katowic decyzją z dnia [...] marca 2006 r. opierając się o art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. stwierdził, że decyzja z dnia [...] stycznia 1997 r. została wydana z naruszeniem prawa. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją SKO w K. z dnia [...] lipca 2006 r. Należy w związku z tym przypomnieć, że można znaleźć pewne wspólne elementy instytucji stwierdzenia nieważności decyzji oraz instytucji wznowienia postępowania: występuje tu wadliwość istotna, enumeratywne wyliczenie przesłanek, działanie także w trybie nadzoru. Istnieją też jednak zasadnicze różnice, z których podstawową jest rodzaj wady - tkwiącej w samej decyzji. W wyniku tego następuje więc nie wzruszalność, a nieważność decyzji. Z kolei wznowienie postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy w celu sprawdzenia, czy jakaś z wad postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. Można więc zauważyć, że wady powodujące wznowienie to w zasadzie wady proceduralne, a powodujące stwierdzenie nieważności – materialne (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.). Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., mogą stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności, jeżeli organ wydający decyzję o istnieniu przynajmniej jednej z nich wiedział, powinien wiedzieć lub mógł się łatwo dowiedzieć. Natomiast przesłanki stanowiące podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 k.p.a.) z natury swej są takie, które istniały w dacie wydania decyzji ale nie były znane organowi i zostały ujawnione po wydaniu decyzji bądź takie, które powstały po wydaniu decyzji. Przyczyny wznowienia postępowania nie mogą być zatem przyczynami stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok SN z dnia 17 grudnia 1993 r., III ARN 50/93, wyrok NSA z dnia 1 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1624/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Odnosząc te rozważania o charakterze ogólnym do okoliczności rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna nie mogła być skuteczna, gdyż nie uwzględniała powyższych uwarunkowań. Zarzuty skargi kasacyjnej wskazywały w istocie na podstawy wznowienia postępowania, a autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że Sąd pierwszej instancji błędnie oddalił skargę na decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło