I SA/Wa 31/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędziowie WSA Gabriela Nowak (spr.) asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2009 r. sprawy ze skargi Parafii [...] w R. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Parafii [...] w R., o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] września 1993 r. dotyczącej uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]" w R., w części odnoszącej się do działki nr [...] położonej w R. – utrzymał w mocy powołaną wyżej decyzję z dnia [...] maja 2008 r. Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] września 1993 r. nr [...] stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]" w R. prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu Skarbu Państwa położonego w R., oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, objętego księgą wieczystą KW Nr [...]. Powyższa decyzja wydana została na podstawie art. 2 ust. l -3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), art. 232-243 kc oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97), Pismem z dnia 4 września 2007 r., Parafia [...] w R., wniosła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...], z dnia [...] września 1993 r. w części odnoszącej się do działki [...]. Minister Infrastruktury decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] września 1993 r. w części odnoszącej się do działki [...]. Organ w uzasadnieniu decyzji podniósł, iż zgodnie z art. 2 ust. 1-3 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. ustawodawca uwłaszczył z dniem 5 grudnia 1990 r. państwowe i komunalne osoby prawne posiadające w zarządzie grunt stanowiący własność Skarbu Państwa lub gminy. Uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. Aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1976 r. Rep A [...], przy powołaniu się na art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, Parafia [...] w R. sprzedała Przedsiębiorstwu Państwowemu "[...]" w R. działkę nr [...]. Organ podniósł, mając na uwadze obowiązujący wówczas art. 128 kc., że działka nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, stanowiła własność Skarbu Państwa oraz istniało prawo zarządu jednostki uwłaszczonej wynikające bezpośrednio z aktu notarialnego. Minister Infrastruktury w świetle powyższego stwierdził, że dla terenu będącego przedmiotem niniejszego postępowania zaistniały przesłanki uwłaszczenia, o których mowa wart. 2 ust. 1-2 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. Organ podniósł, że o zwrot wywłaszczonej nieruchomości Parafia [...] w R. wystąpiła dopiero wnioskiem z dnia 3 września 2007 r., a więc już po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej. Zdaniem Ministra Infrastruktury skoro wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został złożony po dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, to tym samym w dniu uwłaszczenia, a także w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, nie toczyło się postępowanie o jej zwrot. Minister Infrastruktury wskazał, że przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości nie mają mocy wstecznej, a postępowanie o zwrot nieruchomości wszczyna się na wniosek zainteresowanych, a nie z urzędu. Tym samym nie naruszono praw osób trzecich, skoro roszczenia nie były zgłoszone. Biorąc powyższe pod uwagę Minister Infrastruktury stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, iż decyzja uwłaszczeniowa w części, odnoszącej się do działki 3958/2, jest obarczona wadą z art. 156 § l pkt 2 Kpa. Parafia [...] w R. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Infrastruktury decyzją nr [...] z dnia [...] października 2008 r., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2008 r. Minister Infrastruktury wskazał, że w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowy grunt stanowił własność Skarbu Państwa oraz istniało prawo zarządu jednostki uwłaszczonej. Prawo zarządu jednostki uwłaszczonej w odniesieniu do przedmiotowej działki wynikało z aktu notarialnego z dnia 30 grudnia 1976 r. Rep A Nr [...], (art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74). Minister Infrastruktury wskazał, ze stan taki istniał także w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, a wobec tego spełnione były przesłanki uwłaszczenia. W dniu wydania decyzji nie były też zgłoszone roszczenia osób trzecich. Minister Infrastruktury podkreślił, że Parafia [...] w R. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpiła dopiero pismem z dnia 3 września 2007 r., a więc znacznie później, niż wydano decyzję uwłaszczeniową. Organ wskazał, ze skoro w dniu 5 grudnia 1990 r., ani w dniu wydania wymienionej. decyzji uwłaszczeniowej nie toczyło się postępowanie o zwrot nieruchomości i nie były zgłoszone roszczenia osób trzecich, nie było przeszkód do stwierdzenia uwłaszczenia działką nr [...] Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]" i wydania stosownej decyzji uwłaszczeniowej. Organ podkreślił, że ani w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, ani w postępowaniu uwłaszczeniowym, nie mogą być badane przesłanki dotyczące zwrotu nieruchomości, należą one bowiem do postępowania o zwrot nieruchomości. Minister Infrastruktury podniósł, że brak jest podstaw do uznania, że decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, a w świetle akt sprawy nie stwierdzono też, aby mogły zaistnieć inne przesłanki, o których mowa w art. 156 § 1 Kpa dotyczącym sprawy stwierdzenia nieważności decyzji. Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2008 r. nr [...] oraz decyzję z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Parafia [...] w R. Skarżący zarzucał: - naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 78 § 1 kpa. poprzez nie przeprowadzenie wnioskowanych przez stronę odwołującą dowodów zawartych w piśmie z dnia 4 września 2007 r., tj. nie dokonanie oględzin i nie przeprowadzenie rozprawy w terenie oraz nie dopuszczenie dowodów z zeznań świadków J. S. oraz M.B., - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 159 § 1 kpa. poprzez nie rozpatrzenie i nie wydanie stosowanego orzeczenia wobec wniosku strony odwołującej zawartego w piśmie z dnia 4 września 2007 r. o wstrzymanie wykonania decyzji uwłaszczeniowej. Skarżący wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2008 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2008 r. nr [...]. Skarżący w uzasadnieniu skargi podnosił, ze dla stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej nie jest wymagane toczenie się postępowania o zwrot nieruchomości w chwili wydania przez wojewodę decyzji uwłaszczeniowej, a jedynie czy w chwili wydania decyzji uwłaszczeniowej zachodziły przesłanki do zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi lub jego następcom prawnym. Skarżący podniósł, ze w dniu wydawania decyzji uwłaszczeniowej przez Wojewodę [...] skarżącej przysługiwało prawo żądania zwrotu przedmiotowej nieruchomości, a na Wojewodzie [...] ciążył obowiązek zawiadomienia skarżącej o toczącym się postępowaniu w sprawie wydania decyzji uwłaszczeniowej, ze względu na istnienie przesłanek do zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Skarżąca wskazała, że nic nie stało na przeszkodzie by organ uwłaszczający ustalił, czy osobom trzecim przysługiwały roszczenia o zwrot uwłaszczonej nieruchomości, gdyż organ winien dbać także o to by nie naruszono praw osób trzecich. Zdaniem skarżącej organ uwłaszczający, jeżeli stwierdzi istnienie roszczenia o zwrot nieruchomości winien wydać decyzję odmawiającą przekształcenia prawa zarządu w prawo wieczystego użytkowania, zaś osoba uprawniona do zwrotu winna złożyć odrębny wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Skarżący podkreślił, że dla naruszenia praw osób trzecich istotny jest nie sam fakt ujawnienia roszczenia o zwrot nieruchomości (złożenie wniosku o zwrot nieruchomości), lecz istnienie roszczenia o zwrot w dniu 5 grudnia 1990 r. Minister Infrastruktury w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał, ze skarga nie jest trafna, gdyż w sprawie zaistniały przesłanki uwłaszczenia w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, a wniosek o zwrot nieruchomości złożony został dopiero w 2007 r., a więc po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (orzeczenia administracyjnego) jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji administracyjnej (orzeczenia administracyjnego) obarczonej ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. Skarżący zarzucał zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 156 § 1 pkt 2 kpa, naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 78 § 1 kpa. i art. 159 § 1 kpa. Zarzuty skargi odnoszą się w szczególności do tych rozważań organu, w których organ stwierdza, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 1993 r. nr [...] stwierdzająca nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]" w R. prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu Skarbu Państwa położonego w R., oznaczonego jako działka nr [...], nie narusza praw osób trzecich, mając na uwadze, że Parafia [...] w R. wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dopiero pismem z dnia 3 września 2007 r., a więc znacznie później, niż wydano decyzję uwłaszczeniową. Zdaniem skarżącej dla naruszenia praw osób trzecich istotny jest nie sam fakt ujawnienia roszczenia o zwrot nieruchomości (złożenie wniosku o zwrot nieruchomości), lecz istnienie roszczenia o zwrot w dniu 5 grudnia 1990 r. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów prowadzą do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i wskazują na bezzasadność skargi. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 stycznia 2000 r. III ZP 14/99 grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, nie stają się przedmiotem praw określonych w art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), jeżeli w tym dniu były zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - jednolity tekst: Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), a uprawniony złożył wniosek o zwrot nieruchomości. Oznacza to, że w razie złożenia przez byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości wniosku o jej zwrot po dniu 5 grudnia 1990 r. państwowa osoba prawna nabywa z mocy prawa użytkowanie wieczyste gruntów państwowych będących w dniu 5 grudnia 1990 r. w jej zarządzie. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 1993 r. stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]" w R. prawa użytkowania wieczystego niezabudowanej działki gruntu nr [...], Skarbu Państwa. Wniosek o zwrot przedmiotowej działki gruntu skarżący złożył w dniu 3 września 2007 r., a więc znacznie później, niż wydano decyzję uwłaszczeniową. Orzecznictwo sądowe wskazuje, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, musi zostać złożony najpóźniej przed wydaniem decyzji w przedmiocie uwłaszczenia. W przypadku, gdyby taki wniosek został zgłoszony to organ prowadzący postępowanie w przedmiocie uwłaszczenia powinien je zawiesić w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., do czasu zakończenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Jednakże w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zaistniała. Badając w postępowaniu nadzorczym zgodność decyzji uwłaszczeniowej z prawem Minister Infrastruktury nie mógł stwierdzić, że doszło do naruszenia i to rażącego klauzuli "nie narusza praw osób trzecich", gdyż postępowanie uwłaszczeniowe zostało zakończone przed zgłoszeniem wniosku o zwrot. Na podkreślenie zasługuje okoliczność, że sprawy o zwrot nieruchomości nie są prowadzone z urzędu, lecz na wniosek byłego właściciela, a więc w razie braku takiego wniosku nie można organowi prowadzącemu postępowanie uwłaszczeniowe zarzucić naruszenia prawa. Innymi słowy mówiąc, skoro roszczenia o zwrot nieruchomości nie zostały zgłoszone do czasu zakończenia postępowania uwłaszczeniowego, to uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. Należy również mieć na uwadze, że organ orzekający w sprawie uwłaszczenia nie miał obowiązku ustalenia w tym postępowaniu, czy znajdujący się w zarządzie wnioskodawcy uwłaszczenia grunt, który uprzednio został wywłaszczony, spełnia przesłanki do zwrotu na rzecz byłego właściciela. Sprawy dotyczące ewentualnej zbędności terenu są bowiem rozpatrywane w postępowaniu o zwrot nieruchomości, a nie w postępowaniu uwłaszczeniowym. Zarzuty skargi odnoszące się do nie zbadania przez organ przesłanek zwrotu nieruchomości są niezasadne Skarga w świetle powołanej uchwały jest nieuzasadniona. Sąd uznał, iż przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.