II GSK 519/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Kazimierz Brzeziński (spr.) Sędzia NSA Stanisław Gronowski Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 marca 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 2015/08 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 2015/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę J. W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2008 r., nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., Nr [...], stwierdził, że J. W. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 24 czerwca 2005 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia [...] maja 2008 r., Nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując w uzasadnieniu, że należy rozważyć dowody i wyjaśnienia J. W., iż w spornym okresie nie prowadził on pozarolniczej działalności gospodarczej. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia po ponownej analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., Nr [...] stwierdził, że J. W. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 24 czerwca 2005 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że skoro J. W. w powyższym okresie figurował w ewidencji działalności gospodarczej, to istnieje domniemanie, że w tym okresie prowadził działalność gospodarczą. W ocenie organu, na ubezpieczonym spoczywał ciężar obalenia domniemania, że nie prowadził on działalności gospodarczej w tym okresie, a na organie administracji - obowiązek przeprowadzenia dowodu z twierdzeń i pism składanych przez ubezpieczonego oraz całościowa ocena wiarygodności i mocy dowodowej materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Organ nie dał wiary twierdzeniom J. W., że w powołanym okresie nie prowadził on działalności gospodarczej. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia [...] października 2008 r., Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, w uzasadnieniu podając, że pismem z dnia 11 lipca 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych O/B. Inspektorat w Ł. poinformował organ I instancji, iż nie wdrożył postępowania kontrolnego w stosunku do J. W., ponieważ nie jest on czynnym płatnikiem składek w rozumieniu art. 86 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), dalej: u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przedstawił kopie zeznań podatkowych J. W. za lata 2004 - 2005, z których wynika, iż złożył on zeznania podatkowe PIT-36 za rok 2004 i 2005, a także PIT/B - Informacja o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym, wykazując przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 0,00 zł i określając rodzaj działalności w 2004 r. – Biuro Projektów "E.", a w 2005 r. – usługi remontowo- budowlane. Zdaniem Prezesa NFZ organ I instancji zasadnie uznał, że fakt podlegania przez skarżącego ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia, nie wyłącza podlegania w tym samym okresie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Prezes NFZ stwierdził, że analiza materiału dowodowego nie daje podstaw do uznania, iż J. W. nie prowadził pozarolniczej działalności gospodarczej w spornym okresie oraz że nie zachodzą podstawy do obalenia domniemania, że działalność ta była prowadzona. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę na powyższą decyzję wskazał, że osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd I instancji powołał się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06, zgodnie z którym zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Określenie przez samego przedsiębiorcę we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej daty podjęcia tej działalności oznacza istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Nie chodzi więc o niedopuszczalność korygowania czasookresu prowadzenia działalności gospodarczej wynikającego z wpisu do ewidencji, lecz o powiązanie takiej czynności z wynikami postępowania dowodowego. Sąd podzielił pogląd organu, że z działalnością gospodarczą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, czy to z powodu braku płynności finansowej, czy też na przykład z powodu choroby przedsiębiorcy i niemożności zastąpienia go przez współpracownika (pracownika firmy). Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, zdaniem Sądu I instancji, że J. W. pozostawał w gotowości do wykonywania działalności gospodarczej. Sąd uznał, że przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej nie są równoznaczne z okresowym zaprzestaniem jej prowadzenia, w szczególności nieuprawnionym jest pogląd, że działalność gospodarcza wykonywana jest wyłącznie wówczas, gdy przedsiębiorca świadczy usługę. Prowadzenie działalności gospodarczej polega zarówno na stworzeniu odpowiednich warunków do jej wykonywania, oczekiwaniu na zamówienia, jak i na faktycznym jej wykonywaniu. Sąd wyjaśnił, że posiadanie przez skarżącego statusu pracownika, nie wyłączyło podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji. Nie jest przy tym istotne, czy uzyskiwane są przychody z tej działalności. Obowiązujące przepisy prawne nie przewidują pojęcia "zawieszenia" prowadzenia działalności gospodarczej, polegającego na faktycznym zaprzestaniu jej prowadzenia bez wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. W konkluzji Sąd I instancji wskazał, że w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), dalej: ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej, osoba fizyczna prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą od dnia jej zarejestrowania do dnia jej wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej. J. W. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 7e ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), dalej: p.d.g., w zw. z art. 109 ust. 1 i ust. 4, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, art. 8 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.) oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.), dalej: ustawa o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, polegające na przyjęciu, że niezawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez osobę fizyczną jest wystarczającym dowodem w sprawie ustalenia, że J. W. prowadził działalność gospodarczą, a w konsekwencji podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W uzasadnieniu J. W. podał, że zakończył prowadzenie działalności gospodarczej w dniu 31 grudnia 1999 r. i od tej daty nie przyjmował żadnych zleceń. Zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej wynikało z faktu, że został zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Skarżący podał, że decyzję o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jako osoba fizyczna podjął w związku z tym, iż zarejestrował spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, której był i jest udziałowcem, w której objął stanowisko prezesa zarządu. Skarżący wyjaśnił, że składał dokumenty świadczące o tym, iż w ocenianym okresie rozliczał się wspólnie z małżonką, a ze składanych do Urzędu Skarbowego dokumentów nie wynika, żeby posiadał on dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej poza rokiem 1999. W ocenie skarżącego Sąd dysponując sprzecznymi dokumentami nie wyjaśnił rozbieżności i dał jedynie wiarę dowodom dostarczonym przez instytucje. Skarżący wyjaśnił, że uzyskał telefoniczną informację od pracownika Urzędu Skarbowego w Ł., że w ocenianym okresie, poza rokiem 1999, nie składał formularza rozliczeniowego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i w związku z tym utwierdził się w przekonaniu, że po roku 1999 nie podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Skarżący przyznał, że prowadził działalność od 1 stycznia do 31 grudnia 1999 r. i okres ten, jako bezsporny, nie powinien być przedmiotem postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Autor skargi kasacyjnej oparł skargę na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zarzucając, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że niezawiadomienie przez J. W. o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej stanowi wystarczającą podstawę do przyjęcia, że prowadził on działalność gospodarczą i podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 24 czerwca 2005 r. Przystępując do oceny powyższego zarzutu należy na wstępie zauważyć, że Sąd I instancji nie zajął w motywach wydanego wyroku tak sformułowanego stanowiska. Sąd ten powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt II GSK 179/06 stwierdził bowiem, że zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia legalnej działalności gospodarczej i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Dopiero określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności wpisanej do ewidencji powodowało istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Sąd stwierdził, że domniemanie to może być obalone przez przedsiębiorcę przez uprawdopodobnienie daty faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Na podstawie analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd I instancji podzielił stanowisko orzekających w sprawie organów, że w objętym sporem okresie skarżący nie zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej i objęty był obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu działalności pozarolniczej oraz że posiadanie przez skarżącego statusu pracownika nie wyłączało podlegania temu ubezpieczeniu. W przedstawionych motywach Sąd I instancji nie twierdził zatem, jak zarzuca się w skardze kasacyjnej, że niezawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej stanowi wystarczającą podstawę do przyjęcia, że skarżący prowadził działalność gospodarczą. Sąd ocenił na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, że skarżący nie wykazał, że faktycznie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej przed wykreśleniem wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (24.06.2005 r.). Skarżący podniósł w skardze kasacyjnej, że od początku postępowania informował "...stosowne instytucje, iż mimo że nie wyrejestrował działalności zgodnie z obowiązującymi przepisami, to faktycznie prowadzenie działalności zakończył z dniem 31 grudnia 1999 r." Od tej daty nie przyjmował żadnych zleceń, ponieważ został zatrudniony na podstawie umowy o pracę w zarejestrowanej przez siebie spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, w której posiada udziały i jest zatrudniony na stanowisku prezesa zarządu. Ponadto skarżący podniósł, że składał dokumenty świadczące o tym, że w spornym okresie rozliczał się wspólnie z małżonką oraz że w składanych zeznaniach podatkowych nie wykazywał pozycji świadczącej, że osiągał dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej poza rokiem 1999. Skarżący zarzucił, że Sąd I instancji nie wyjaśnił sprzeczności pomiędzy treścią przedstawionych przez niego wyjaśnień i dowodów a treścią dokumentów dostarczonych przez instytucje, dając wiarę tym ostatnim dowodom. Treść powyższych zarzutów wskazuje w sposób jednoznaczny, że skarżący podważa ustalenia faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonego wyroku, czyniąc to na podstawie sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego. Tak sformułowana podstawa kasacyjna nie może być jednak uznana za usprawiedliwioną, ponieważ skarga kasacyjna, której jedyną podstawą jest naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) nie może doprowadzić do podważenia ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wyroku (por. wyrok NSA z 21 lutego 2005 r. sygn. akt GSK 1045/04, LEX nr 187142). W świetle tych ustaleń, w spornym okresie, skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą i podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Dokonana w skardze kasacyjnej odmienna ocena dowodów i wyprowadzone na jej podstawie własne wnioski co do stanu faktycznego sprawy w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej bez wskazania przepisów postępowania, które naruszone zostały przez orzekające w sprawie organy i Sąd I instancji i bez wykazania, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, nie stanowi usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej w rozumieniu art. 174 i 176 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 31 marca 2004 r. sygn. akt OSK 59/04, ONSA/WSA 2004/1/10). Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego wyroku uznał, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut wydania tego wyroku z naruszeniem wymienionych w petitum skargi przepisów prawa materialnego nie jest uzasadniony. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.