II SA/Ol 942/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. R. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. R. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych postanawia odmówić przyznania L. R. prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z dnia 17 lutego 2009 r. (data nadania), złożonym na urzędowym formularzu, L. R. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu, wskazując wysokość miesięcznych wydatków na leczenie, dojazdy do pracy, naukę syna oraz utrzymanie mieszkania, powołał się na ciężką sytuację rodzinną. Podniósł, iż reszta środków pieniężnych przeznaczana jest "na życie". Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem. Do jego majątku należy mieszkanie, "[...]". Źródłem utrzymania 2-osobowej rodziny jest wynagrodzenie za pracę skarżącego w kwocie "[...]", czego potwierdzeniem jest załączony do wniosku odcinek wypłaty. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, strona powinna zatem przekonująco go uzasadnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i odchodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 powołanej ustawy), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Oświadczenie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. W niniejszej sprawie, pismem z dnia 24 lutego 2009 r., skarżący wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, które generalnie wyjaśnić miały wątpliwości co wysokości wydatków skarżącego, w szczególności w zakresie stosunkowo wysokich wydatków związanych ze studiami syna, w sytuacji, gdy ze strony internetowej szkoły, do której uczęszcza syn skarżącego wynika, iż studia dzienne w tej szkole są bezpłatne ("[...]") i stosunkowo niskich wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, co mogło oznaczać, że skarżący nie wykazał wszystkich swoich obciążeń z tego tytułu, a ponadto jednoznacznie wskazać wysokość netto wynagrodzenia skarżącego oraz rodzaj i wysokość stałych potrąceń z tego wynagrodzenia, jak również wysokość oszczędności zgromadzonych przez skarżącego w PKZP. W przedmiotowym piśmie zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie, skarżący złożył pismo procesowe z dnia 2 marca 2009 r. (data nadania), w którym oświadczył, iż zdecydował się uiścić wpis od skargi, gdyż nie posiada dokumentów potwierdzających wydatki, a ponadto ich skompletowanie o ile byłoby możliwe zabrałoby zbyt dużo czasu. Do pisma skarżący załączył jednocześnie dowód uiszczenia przedmiotowego wpisu. Zauważyć należy, iż w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy to w interesie strony leży podjęcie współpracy z Sądem w celu przedstawienia w sposób jak najbardziej pełny swojej sytuacji materialnej. Brak złożenia żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, a tym samym nieujawnienie przez stronę swojej sytuacji materialnej w pełnym zakresie, uniemożliwia co do zasady ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej strony i podjęcie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie, pomimo wezwania z dnia 24 lutego 2009 r. i zawartego w nim pouczenia o skutkach niezastosowania się do niego, skarżący nie przedłożył nawet części żądanych oświadczeń i posiadanych dokumentów źródłowych. Wobec braku ich złożenia nie jest natomiast możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy i ewentualnie w jakim zakresie skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Brak przedłożenia żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych uniemożliwia ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego i jego syna. Informacje na temat wysokości dochodu skarżącego, ponoszonych wydatków, jak również posiadanych oszczędności mają bowiem istotny wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na marginesie zauważyć natomiast należy, iż w terminie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżący uiścił wpis od skargi, którego opłacenie było na obecnym etapie sprawy jedynym wymogiem dla nadania jej dalszego biegu. Skoro natomiast skarżący uiścił ten wpis to niezależnie od powyższego przyjąć można, że mimo deklarowanej trudnej sytuacji materialnej jest jednak w stanie zdobyć środki pieniężne na pokrycie kosztów postępowania, w tym także tych, które mogą, lecz nie muszą pojawić się dopiero na dalszym jego etapie. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie wykazał, że istnieje podstawa uzasadniająca zwolnienie go od kosztów sądowych, czy to w całości, czy też w części. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.