I SA/Go 26/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Asesor WSA Alina Rzepecka Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Baczuń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2009 r. sprawy ze skargi D.D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru oddala skargę. Pani D.D. wniosła skargę na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...]. W sprawie został prawidłowo ustalony następujący stan faktyczny. W dniu [...].04.2005 r. Pani D.D. zgłosiła do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu zakupiony w szwajcarskiej firmie [...] samochód osobowy marki [...], rok produkcji 1997, o pojemności silnika 2.963 cm3. Jako wartość celną importowanego pojazdu zadeklarowała kwotę 300.00CHF - zgodnie z dołączonym do zgłoszenia celnego rachunkiem sprzedaży. Przy piśmie z dnia [...].02.2006 r. Ministerstwo Finansów przekazało wynik weryfikacji dokumentów transakcyjnych przedkładanych w imporcie pojazdów samochodowych ze Szwajcarii do Polski (pismo szwajcarskiej administracji celnej z dnia [...].02.2006r.) W piśmie tym szwajcarska administracja celna jako jedną z nieistniejących firm wskazała na firmę [...]. W związku z powyższym nie mogła więc sprawdzić przedstawionego do odprawy celnej dokumentu transakcyjnego. W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...].06.2007 r. organ celny l instancji wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie ustalenia wartości celnej importowanego pojazdu oraz określenia prawidłowej kwoty zobowiązania podatkowego z tytułu importu pojazdu. Po zakończeniu postępowania decyzją z dnia [...].10.2007 r. Naczelnik Urzędu Celnego ponownie określił wartość celną importowanego pojazdu na kwotę 11.249,20 zł metodą "ostatniej szansy", przyjmując za cenę wyjściową wartość określoną przez powołanego w tym celu biegłego rzeczoznawcę samochodowego (opinia z dnia [...].09.2007r.) oraz dokonał ponownego wymiaru zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz w podatku akcyzowym z tytułu importu. Od niniejszej decyzji złożono odwołanie. Dyrektor Izby Celnej , po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...].01.2008 r. uchylił w całości decyzję organu l instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ. Jako podstawę uchylenia wskazano na konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie szerszym niż uzupełniający. Błędnie bowiem organ l instancji dokonując określenia wartości celnej, jako punkt wyjścia do dalszych obliczeń przyjął wartość samochodu [...] wg notowań na rynku polskim. Takie postępowanie stanowiło naruszenie art. 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Przy ponownym prowadzeniu postępowania Naczelnik Urzędu Celnego skorzystał z opinii uzupełniającej z dnia [...].01.2008 r. i decyzją z dnia [...].03.2008 r. ponownie określił wartość celną towaru oraz zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym oraz w podatku od towarów i usług z tytułu importu. Również od niniejszej decyzji złożono odwołanie. Dyrektor Izby Celnej po rozpoznaniu odwołania i przeprowadzeniu dowodu z uzupełniającej opinii biegłego decyzją z dnia [...].11.2008 r. uchylił zaskarżona decyzję w części podstawy prawnej oraz w zakresie wartości celnej, kwoty długu celnego i zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. Pełnomocnik Pani D.D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucił organowi celnemu rażące naruszenie: 1. prawa materialnego, a mianowicie art. 29 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego oraz art. 181 a rozporządzenia ustanawiającego przepisy wykonawcze do WKC z uwagi na nieuzasadnione kwestionowanie wartości celnej towaru uwidocznionej na rachunku, w sytuacji kiedy rachunek ten jest jedynym dokumentem stwierdzającym wartość celną towaru, a ustalenia strony szwajcarskiej w zakresie odnalezienia przedsiębiorstwa eksportera są lakoniczne i nie dające upoważnienia do kwestionowania rachunku, 2. rażące naruszenie zasad ustalania wartości celnej w szczególności poprzez zastosowanie w niniejszej sprawie art. 31 ust. 1 WKC i to w sposób niewłaściwy, bowiem opierając się na wycenie samochodu zupełnie innej marki i typu, a zatem zupełnie odstającej od realiów sprawy, 3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 90 Traktatu ustanawiającego Unię Europejską w zw. z art. 3 i art. 18 umowy z 1972 r. zawartej pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarcza a Konfederacją Szwajcarską (D. Urz UE L 300) w związku z art. 30(y ust. 7 i ust. 1 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską- z uwagi na uznani iż po dacie wejścia Polski do Unii Europejskiej istnieje obowiązek zapłaty podatku akcyzowego od sprowadzanych ze Szwajcarii samochodów osobowych, podczas gdy ze Szwajcarii jako kraju stowarzyszonego z UE na podstawie ww. umowy, na samochody osobowe nie ciąży akcyza w wysokości jak dla innych krajów pozawspólnotowych i w danym stanie została ona pobrana nienależnie, 4. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. treści art. 122 oraz 187 Ordynacji podatkowej z uwagi na zebranie materiału dowodowego niezgodnego z jego treścią, tj. w sposób wszechstronny i wyczerpujący, nie przeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego, polegające m.in. na odstąpieniu od zweryfikowania dokumentu rachunku przedstawionego przez eksportera ze Szwajcarii, z pominięciem w orzeczeniu wskazanych uszkodzeń pojazdu, które miały wpływ na wartość nabycia pojazdu. W udzielonej odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Ustosunkowując się do najistotniejszego zarzutu dotyczącego bezpodstawnego zdaniem skarżącej, przyjęcia że podana przez nią w zgłoszeniu celnym wartość celna była zaniżona, jak również niezasadnym przyjęciu przez organy że firma [...] nie istniała w dacie transakcji zakupu auta. Należy podnieść, że na gruncie regulacji rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L Nr 302 z 19 października 1992 r. ze zm. - WKC), rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L Nr 253 z 11 października 1993 r. ze zm. - RWKC) oraz ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. Nr 68, póz. 622) organy celne są uprawnione do kwestionowania wiarygodności dokumentów transakcyjnych (rachunku, faktury) załączonych do zgłoszenia celnego, nie tylko pod względem formalnym lecz także pod względem materialnym, tj. co do ceny towaru. Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w przypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność lub dokładność informacji czy dokumentów służących do określenia wartości celnej , które dołącza się do zgłoszenia celnego. Skarżąca zarzuciła w tej mierze jednostronną i wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz stwierdzenie nieistnienia firmy [...] na podstawie informacji szwajcarskich organów celnych których ustalenia jej zdaniem nie są pewne ani też jednoznaczne. Należy jednak wskazać , że na podstawie art. 78 ust. 2 WKC organy celne po zwolnieniu towarów mogą w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu przystąpić do kontroli dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozu i wywozu towarów objętych zgłoszeniem. W razie, gdy z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują niezbędne działanie w celu uregulowania sytuacji biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują (art. 78 ust. 3 WKC). Organ celny ma zatem uprawnienie do kontroli dokumentów i danych załączonych do zgłoszenia, przy czym w postępowaniu weryfikacyjnym, jak wskazano powyżej, może być badana nie tylko autentyczność formalna przedłożonego dowodu zakupu, tzn. czy nie został on sfałszowany , ale także jego autentyczność materialna , co do ceny towaru . Sąd w pełni podziela stanowisko organów celnych zaprezentowane w decyzjach obu instancji , iż organy te miały podstawę do zakwestionowania wskazanej przez skarżącą wartości celnej towaru. W dniu [...] kwietnia 2005 r. zgłosiła ona do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu używany samochód osobowy marki [...] o poj. silnika 2963 cm3, rok produkcji 1997, z załączonego do zgłoszenia rachunku wynikało, że nabyła ten samochód za kwotę 300 CHF. W przypadku samochodów sprowadzanych ze Szwajcarii, wątpliwości organów celnych co do załączanych do zgłoszenia celnego dokumentów zakupu (faktury, rachunku) dotyczyły wielu spraw - nie tylko tej rozpoznawanej obecnie - i to zarówno co do firm występujących w roli sprzedawców samochodów, jak również co do ceny transakcyjnej zakupionych pojazdów. Takim też trybem dokonano weryfikacji rachunku z dnia [...] kwietnia 2005 r. W odpowiedzi na zapytanie polskich organów celnych, szwajcarska Administracja celna w piśmie z dnia [...] lutego 2006 r. przekazała jednoznaczną informację odnośnie firmy [...]. W postępowaniu wyjaśniającym strona szwajcarska ustaliła, że wyżej wymieniona znalazła się w grupie firm, które nie istnieją lub nie udało się ich odnaleźć. W piśmie z dnia [...] września 2006 r. szwajcarskiej administracji celnej ( k. 75akt adm.) podano "tryb" postępowania wyjaśniającego , podnosząc że organy celne Szwajcarii korzystają m.in. z banów danych , a informację o nieodnalezieniu firmy należy traktować jako nieznalezienie żadnych wskazówek w bankach danych ani też pod podanymi adresami , że taka firma kiedykolwiek istniała. W tej sytuacji nie można uznać za zasadny zarzut skarżącej, że w jego przypadku został popełniony błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcia, że firma [...] nie istniała w dacie dokonywanego przez niego zakupu. W świetle bowiem przytoczonej wyżej informacji, uzyskanej ze źródeł możliwie najbardziej kompetentnych, polskie organy celne miały pełne prawo przyjąć, że mimo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wątpliwości, o których mowa w art. 118a RWKC nadal istnieją. Skoro szwajcarskie władze nie były w stanie potwierdzić istnienia na ich rynku firmy zbywcy figurującego na dokumencie dotyczącym transakcji, przedstawionym przy zgłoszeniu celnym spornego pojazdu, uprawniony i logiczny był wniosek, że także kwota zakupu podana w sporządzonej w ten sposób dokumentacji , nie odzwierciedlała rzeczywistej ceny (wartości) transakcyjnej. Dokument sporządzony przez szwajcarskie organy celne w ramach dokonanej przez ten organ weryfikacji zasadnie przy tym został oceniony przez organy celne jako dowód potwierdzający występowanie w sprawie uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności ceny transakcyjnej w rozumieniu art. 181a RWKC. Na mocy art. 86 ustawy Prawo celne - organ celny przyjmuje jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego lub inne uprawnione podmioty państwa obcego, Takie uregulowanie stwarza możliwość oparcia ustaleń w postępowaniu na dokumentach pochodzących z obcego państwa. Przepis ten nie stanowi podstaw do uznania tego rodzaju dowodów jako uprzywilejowanych dla oceny stanu faktycznego sprawy i dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej i nie nadaje im szczególnej mocy dowodowej w odniesieniu do pozostałych środków dowodowych przewidzianych w krajowym porządku prawnym. Niemniej wskazać trzeba , iż pisma z dnia [...] września 2006r. jako dokumenty sporządzone przez organy władzy publicznej, a niewątpliwie taką władzą jest administracja celna Szwajcarii, należy uznać za dokumenty urzędowe. Dokument urzędowy jest sporządzonym w formie pisemnej środkiem dowodowym, którego moc dowodowa może być obalona w wyniku podjęcia akcji polegającej na przeprowadzeniu dowodu przeciwko jego treści - domniemanie zgodności z prawdą tego dokumentu jest domniemaniem wzruszalnym. Jednak organ celny, tak długo jako owo domniemanie istnieje, jest związany dokumentem urzędowym, co oznacza, że obowiązany jest uznać za udowodnione to, co wynika z jego treści, jeżeli nie ma innych dowodów, które podważałyby jego wiarygodność. Reasumując, organy celne, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, miały podstawy do odstąpienia od wartości transakcyjnej, jako wartości celnej i wykorzystania do jej ustalenia zastępczych metod, o których mowa w art. 30 i art. 31 WKC. W zaskarżonej decyzji organ celny szczegółowo wyjaśnił zasady takiego ustalania w odniesieniu do używanych pojazdów samochodowych. Wskazać trzeba za organem odwoławczym, że metody przewidziane w wymienionych powyżej przepisach mają odpowiednią kolejność. Zgodnie bowiem z treścią art. 30 ust. 1 WKC, jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie art. 29 tego Kodeksu, ustala się ją stosując zasadniczo kolejność przewidzianą w ust. 2 lit. a, b, c, i d. Jeżeli natomiast i w ten sposób nie można ustalić wartości celnej, w rachubę wchodzi metoda tzw. ostatniej szansy, regulowana przepisem art. 31 WKC. Według art. 30 ust. 2, wartością celną ustalaną na podstawie tego przepisu jest: • wartość transakcyjna identycznych towarów sprzedanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna; • wartość transakcyjna podobnych towarów sprzedanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna; • wartość oparta na cenie jednostkowej, po jakiej towary przywożone lub towary identyczne bądź podobne sprzedawane są we Wspólnocie w największych zbiorczych ilościach osobom niepowiązanym ze sprzedawcami; • wartość kalkulowana, która jest sumą trzech elementów wymienionych w dalszej części tego przepisu. Z kolei zgodnie z treścią art. 30 ust. 3 WKC , dodatkowe warunki i reguły stosowania ust. 2 tego Kodeksu określane są zgodnie z procedurą Komitetu (Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej WTO). W ocenie Sądu, uwzględniwszy postanowienia art. 30 WKC oraz wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej określone w studium 1.1 "Postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych", organy celne właściwie przyjęły, iż żadna z metod wskazanych w art. 30 ust. 2 WKC nie może zostać zastosowana w rozpatrywanym przypadku. W szczególności organy celne trafnie uznały, że zastosowanie metod ustalania wartości w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych (art. 30 ust. 2 lit. a i b WKC) sprzedanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym lub zbliżonym czasie, co towary, dla których ustalana jest wartość celna jest niczym nieuzasadnione. Niemożliwe jest bowiem znalezienie pojazdów samochodowych o identycznym lub podobnym stopniu zużycia. Nawet samochody podobnie użytkowane, z podobnym przebiegiem, mają różny stopień zużycia, co dodatkowo przemawia za odrzuceniem tych metod jako właściwych do ustalania wartości pojazdów używanych. Organy celne zasadnie też przyjęły, iż kolejna metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 30 ust. 2 lit.c WKC) może znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadku importu dla celów handlowych. Dotyczy bowiem towarów masowych, sprzedawanych we Wspólnocie w największych ilościach i stanie w jakim są towary, dla których ustalana jest wartość celna. Prawidłowo też zostało wskazane, iż Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej WTO wypowiedział się również przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę wartości kalkulowanej. Metoda ta ( art. 30 ust. 2 lit.d WKC) może mieć zastosowanie do tych towarów, które są wytwarzane w stanie, w którym zostały zgłoszone do odprawy celnej i dlatego zwykle nie jest możliwe zastosowanie tej metody w sytuacji importu towarów używanych, skoro w takim stanie nie są one wytwarzane. W konsekwencji należy przyznać rację twierdzeniom organów obu instancji o potrzebie wykorzystania w sprawie metody tzw, ostatniej szansy, której zasady zostały określone w art. 31 WKC. Wartość celna jest wówczas ustalana na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami: porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.; artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.; rozdziału 3 WKC . W art. 31 ust. 2 WKC wskazano przy tym kryteria niedozwolone przy posługiwaniu się metodą ostatniej szansy, a wśród nich ceny towarów na rynku wewnętrznym kraju wywozu. Z tego powodu , dane dotyczące rynku szwajcarskiego, nie mogły być wykorzystane. Biorąc pod uwagę ostatnie wyłączenie należało podzielić stanowisko organów celnych, które zleciły rzeczoznawcy opracowanie stosownej opinii, z uwzględnieniem cen na rynkach innych krajów, nie będących krajem wywozu (Szwajcaria) oraz krajami Wspólnoty lub w oparciu o ceny samochodów wyprodukowanych w innych krajach , które są dostępne na rynku polskim, z wykorzystaniem też dostępnych danych oraz uwzględnieniem konkretnego stanu technicznego (dane ze szwajcarskiego dokumentu identyfikacyjnego), istniejącego w chwili sprowadzenia go do Polski, czyli na obszar Wspólnoty. Należy przy tym zauważyć , że choć biegły wykorzystał dane dotyczące podobnych pojazdów , to jest samochodu TOYOTA Sienna, TOYOTA Previa, Ford Windstar, Plymuth Voyager jako pojazdu tego samego rodzaju i podrodzaju, o niemalże identycznych parametrach trakcyjno-technicznych, wyprodukowanego w Japonii (kraj spoza Wspólnoty), to nie istniała możliwość zastosowania metody wymienionej w art. 30 ust. 2 lit.b WKC w miejsce metody ostatniej szansy, bowiem zgodnie z przytoczonym przepisem wartość celna ustalana wskazaną tam metodą odpowiada wprost wartości transakcyjnej podobnych towarów. Natomiast w rozpoznawanym przypadku wartość transakcyjna podobnych towarów jest jedynie daną wyjściową, na podstawie której następuje dopiero ustalanie wartości celnej według metody ostatniej szansy. Różnicę potwierdza także sama opinia opracowana przez rzeczoznawcę dla potrzeb niniejszej sprawy, w której biegły dokonał określonych odliczeń, korygując wartość bazową łącznie o 14%. Otrzymaną w ten sposób kwotę 2.600 zł, stanowiącą wartość brutto, pomniejszono dodatkowo o podatek VAT, podatek akcyzowy oraz cło. Zdaniem Sądu w sposób prawidłowy ustalono wartość celną importowanego samochodu, od której w prawidłowej wysokości obliczono podatek VAT, podatek akcyzowy oraz cło. Także nie można było, uwzględnić podniesionego zarzutu o naruszeniu przez organ odwoławczy art. 16 Protokołu 3 do umowy zawartej pomiędzy EWG a Konfederacją Szwajcarską, poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie dopełnił określonych tą umową obowiązków, które dokumentowały wspólnotowe "pochodzenie" importowanego towaru. Przypomnieć należy, że skarżąca jako dowód pochodzenia towaru uprawniający do preferencyjnego pochodzenia importowanego towaru przedstawiła deklarację na fakturze wystawionej przez [...]. W trakcie prowadzonego postępowania zakwestionowano istnienie sprzedawcy. Oznacza to, że prawdziwość całego dokumentu nie tylko w części dotyczącej wskazanej ceny sprzedaży ale również dotyczącej preferencyjnego pochodzenia towaru została skutecznie zakwestionowana. Okolicznością bezsporną jest, że skarżąca nie przedstawiła żadnego innego dokumentu, w świetle którego sporny pojazd mógłby być zaliczony, jako "produkt pochodzący" ze Szwajcarii w rozumieniu Protokołu 3. Podkreślenia wymaga, że braku tego nie może sanować powoływanie się na inne dokumenty, w tym także, które potwierdzają zarejestrowanie samochodu przez uprawnione do tego władze szwajcarskie. Fakt zarejestrowania samochodu w Szwajcarii nie jest tożsamy z wykazaniem jego "pochodzenia" z tego kraju (lub ze wspólnoty) w rozumieniu Protokołu 3. W skardze podniesiono, że organ powinien zastosować regulację art. 3 ust. 1 ustawy o zwrocie nadpłaty w podatku akcyzowym zapłaconym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego albo importu samochodu osobowego. (Dz. U. z 2008 r. , nr 118 poz. 745). Zarzut ten nie mógł być także uwzględniony albowiem zgodnie z treścią ar. 9 wyżej wskazanej ustawy , jej przepisy stosuje się również do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy , dotyczących stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym zapłaconych z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego albo importu samochodu osobowego dokonanego w okresie od dnia [...] listopada 2006 r., na podstawie ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym. Sprawa rozpoznana przed sądem dotyczyła ustalenia wartości celnej importowanego samochodu a nie nadpłaty w podatku akcyzowym powstałym na skutek importu samochodu osobowego. Ponadto z art. 9 cytowanej ustawy wynika jednoznacznie, że przepisy tej ustawy należy stosować do postępowań "dotyczących stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym zapłaconym z tytułu nabycia..." a skarżąca ma ustaloną zaległość a nie nadpłatę. Nadpłata dopiero wystąpi gdy wyliczone należności zostaną zapłacone, przed ich zapłatą, nie wystąpi nadpłata tylko zaległość. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało oddalić. ( - ) Alina Rzepecka ( - ) Jacek Niedzielski ( - ) Dariusz Skupień