II FZ 422/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA : Bogusław Dauter (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 lipca 2009 r. sygn. akt I SA/Kr 1234/08 oddalające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi C. w Z. na indywidualna interpretację Burmistrza Miasta Z. z dnia 11 lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie 1. Postanowieniem z 10 lipca 2009 r., I SA/Kr 1234/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek C. w Z. (dalej: strona) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 12 marca 2009 r. oddalającego skargę strony na indywidualną interpretację Burmistrza Miasta Z. z 11 lutego 2008 r., nr [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości. 2. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że 15 czerwca 2009r. pełnomocnik strony skierował do sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z samą skargą kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał wprawdzie 12 czerwca 2009 r., jednakże dzień ten został ustanowiony w zakładzie pracy strony skarżącej jako wolny od pracy w zamian za 15 sierpnia 2009 r., co zostało udokumentowane kopią decyzji Dyrektora Naczelnego C. z 28 maja 2009 r. w sprawie wyznaczenia dnia wolnego od pracy. Jednocześnie sam pełnomocnik od 6 czerwca 2009r. do 13 czerwca 2009r. przebywał za granicą i na tę okoliczność przedstawił kopię internetowej rezerwacji na bilet lotniczy. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie sąd powołując się na treść art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wskazał, że przedstawione przez pełnomocnika okoliczności nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik nie wykazał bowiem, że strona i on osobiście dołożyli należytej staranności, aby skutecznie i w ustawowym terminie dopełnić wymaganych czynności. Wskazane we wniosku okoliczności są związane czasowo z samym końcem biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Tymczasem odpis orzeczenia z uzasadnieniem został doręczony stronie skarżącej 12 maja 2009 r. Już zatem w połowie maja powinien on być świadoma upływu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie w dniu 12 czerwca 2009r. Podkreślono przy tym, że przywołane w uzasadnieniu wniosku okoliczności nie mają charakteru wyjątkowego i nieprzewidywalnego. Z dołączonej do wniosku kopii rezerwacji wynikało, że została ona dokonana najpóźniej w dniu 16 maja 2009r. (na ten dzień datowana jest wygenerowana automatycznie odpowiedź z centrum rezerwacji), natomiast informacja o 12 czerwca 2009 r. jako dniu wolnym od pracy powinna być znana pracownikom strony skarżącej na długo przed 12 czerwca 2009r., skoro decyzja w tej sprawie została podjęta 28 maja 2009 r. Trudno również zdaniem sądu pierwszej instancji przypuszczać, że informacja o wolnym od pracy dniu nie była znana pełnomocnikowi strony skarżącej. Wszystkie te okoliczności wskazywały jednoznacznie, że daleko przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej po stronie skarżącego jak również pełnomocnika powinna być świadomość o okolicznościach (święto Bożego Ciała, dzień wolny od pracy), które będą miały wpływ na bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Jako oczywiste przyjęto, że przy dochowaniu należytej staranności i podjęcia zawczasu odpowiednich działań możliwe było zachowanie ustawowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie sądu okoliczność, że ostatni dzień do złożenia skargi kasacyjnej przypadł akurat na dzień wolny od pracy, ustanowiony w drodze wewnętrznej decyzji kierownika zakładu pracy, nie była przeszkodą niemożliwą do przezwyciężenia. Za taką nie można też w ocenie sądu uznać przebywanie pełnomocnika strony skarżącej na urlopie za granicą od 6 czerwca do 13 czerwca 2009r. w sytuacji, gdy odpis wyroku z uzasadnieniem strona skarżąca otrzymała już 12 maja 2009 r. Radca prawny, który jako profesjonalny pełnomocnik strony skarżącej udaje się na urlop w okresie, w którym biegnie termin procesowy, nie zapewniając dla ochrony interesów reprezentowanego podmiotu właściwego biegu sprawy, którą prowadził m.in. poprzez udzielenie stosownych wskazówek i zaleceń co do konieczności dokonania określonych czynności w celu zachowania terminu, niewątpliwie dopuścił się niedbalstwa. Pełnomocnik nie wykazał, że wiedząc o planowanym urlopie, przedsięwziął jakiekolwiek działania zmierzające do wcześniejszego nadania przesyłki zawierającej skargę, co nie pozwala przyjąć braku winy po jego stronie. To na radcy prawnym spoczywa bowiem obowiązek podjęcia takich działań, które zapewniłyby w trakcie jego urlopu prawidłową ochronę interesów nie tylko swoich, ale nade wszystko interesów reprezentowanego podmiotu. 3. W zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucono naruszenie przepisów postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez błędną interpretację, a w rezultacie tego błędne zastosowanie art. 87 § 2 p.p.s.a. W związku z tym wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Krakowie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu pełnomocnik między innymi zarzucił, że są sformułował nieznane warunki: obowiązek wykazania podjęcia nadzwyczajnych, ale nie skutecznych działań w celu przezwyciężenia przeszkody, faktyczna nagłość przeszkody jako wyraz braku winy, nakaz dokonania czynności procesowej przez upływem ustawowego terminu przewidzianego na jej wykonanie. Podtrzymano argumentację zawartą we wniosku i ponadto podniesiono, że restrykcyjna wykładnia przepisów dotyczących przywrócenia terminu, dokonana przez sąd pierwszej instancji pozostaje w sprzeczności z postulatami formułowanymi w literaturze. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że jak wynika z treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z treści zaś art. 87 § 2 wynika, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie uprawdopodabniające okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi, które to okoliczności stanowią zasadniczą przesłankę przywrócenia terminu. Zarówno orzecznictwo, jak i piśmiennictwo są zgodne, że uprawdopodobnienie istnienia tej przesłanki (braku winy) jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z 4 czerwca 2002 r., II SA/Kr 1977/00, niepubl.). W piśmiennictwie pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do: postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, wyniku tego postępowania bądź wreszcie do zastępczego środka dowodowego. Z tego powodu poszczególni autorzy określają uprawdopodobnienie jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (M. Iżykowski, Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, "Nowe Prawo" 1980, nr 3, s. 75). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. Najogólniej rzecz ujmując, brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku maksymalnej w danych warunkach staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Natomiast do sądu należy ocena, czy uprawdopodobnienie braku winy nastąpiło czy nie. Sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na brak winy w uchybieniu terminu. Podstawą tej oceny powinien być obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że w niniejszej sprawie autor wniosku jako okoliczności uzasadniające brak winy wskazuje, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał 12 czerwca 2009 r., to jest w dzień ustanowiony w zakładzie pracy strony jako wolny od pracy w zamian za 15 sierpnia 2009 r. Jednocześnie sam pełnomocnik od 6 czerwca 2009r. do 13 czerwca 2009 r. przebywał za granicą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie sąd pierwszej instancji w świetle okoliczności przedstawionych przez pełnomocnika nie przywrócił terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie można bowiem w ocenie sądu przyjąć, że zaistniała okoliczność miała charakter wyjątkowy i nie przewidywalny. Jak wynika bowiem z akt sprawy 16 maja 2009 r. (dzień automatycznie generowanej odpowiedzi z centrum rezerwacji) pełnomocnik dokonał rezerwacji biletu lotniczego do Istambułu - wylot 6 czerwca 2009 r., przylot do Warszawy - 13 czerwca 2009 r. Natomiast decyzją z 28 maja 2005 r. numer 20/2009 r. Dyrektor Naczelnego C. wyznaczył dzień 12 czerwca 2009 r. dniem wolnym od pracy w zamian za przypadający w sobotę dzień 15 sierpnia 2009 r. Będąc pełnomocnikiem profesjonalnym wiedział on o tym, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 30 dni i ostatni dzień terminu wypadnie na dzień wolny od pracy w jego zakładzie pracy. Nie można jednak, tak jakby chciał tego pełnomocnik strony, przyjmować, że ustalony wewnętrznym zarządzeniem dzień wolny od pracy w danym zakładzie wywołuje takie same skutki jak ustawowo wolny dzień od pracy. Zgodnie bowiem z ustawą z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. Nr 4 poz. 28, ze zm.) dniami wolnymi od pracy są:1 stycznia - Nowy Rok, pierwszy dzień Wielkiej Nocy, drugi dzień Wielkiej Nocy, 1 maja - Święto Państwowe, 3 maja - Święto Narodowe Trzeciego Maja, pierwszy dzień Zielonych Świątek, dzień Bożego Ciała, 15 sierpnia - Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny, 1 listopada - Wszystkich Świętych, 11 listopada - Narodowe Święto Niepodległości, 25 grudnia - pierwszy dzień Bożego Narodzenia, 26 grudnia - drugi dzień Bożego Narodzenia oraz niedziele. Orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmuje, że to, iż znaczna część pracodawców, w tym również urzędy, traktują jakiś dzień, w drodze indywidualnych decyzji, jako wolny od pracy, nie daje podstaw do przyjęcia, że dzień ten był dniem ustawowo wolnym od pracy. Zarządzenia natomiast kierowników różnych jednostek organizacyjnych mają charakter przepisów wewnętrznych i obowiązują tylko w tych jednostkach (por. wyrok NSA z 2 września 1999 r., SA/Sz 1498/98, LEX nr 38994, wyrok z 4 października 2006 r., II GSK 153/06, LEX nr 276715). W tej sytuacji w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie sąd pierwszej instancji przyjął, że okoliczność, iż ostatni dzień terminu na wniesienie skargi kasacyjnej przypadał na dzień wolny od pracy, ustanowiony w drodze wewnętrznej decyzji kierownika zakładu pracy, nie była przeszkodą niemożliwą do przezwyciężenia. Podkreślić przy tym należy, co słusznie zauważył sąd pierwszej instancji, że radca prawny, który jako profesjonalny pełnomocnik strony skarżącej udaje się na urlop w okresie, w którym biegnie termin procesowy, nie zapewniając dla ochrony interesów reprezentowanego podmiotu właściwego biegu sprawy, którą prowadził m.in. poprzez udzielenie stosownych wskazówek i zaleceń co do konieczności dokonania określonych czynności w celu zachowania terminu, niewątpliwie dopuścił się niedbalstwa. Od profesjonalnego pełnomocnika należy bowiem wymagać zachowania najwyższych mierników staranności w prowadzeniu spraw swojego mocodawcy. Poza tym treść wniesionego zażalenia nie podważa stanowiska sądu, że pełnomocnik nie wykazał, iż wiedząc o planowanym urlopie, przedsięwziął jakiekolwiek działania zmierzające do wcześniejszego nadania przesyłki zawierającej skargę kasacyjną. Odnosząc się do powołanego w zażaleniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2005 r., FZ 645/04, Sąd podziela zaprezentowane tam stanowisko, jednakże nie ma ono w niniejszej sprawie zastosowania. Będąc bowiem poza granicami kraju pełnomocnik mógł złożyć skargę kasacyjną w placówce konsularnej i tym samym wnieść ją w przewidzianym do tego terminie. Zgodnie bowiem z art. 83 § 1 p.p.s.a. oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub w polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Ani w zażaleniu ani też we wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik nie wskazuje na podjęcie jakichkolwiek czynności zmierzających do wniesienia skargi kasacyjnej w okresie od 6 do 13 czerwca 2009 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sam fakt pobytu poza granicami kraju nie zwalnia profesjonalnego pełnomocnika z obowiązku dochowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W konsekwencji uznać należy, że prawidłowo sąd pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie nie zachodzi przesłanka do przywrócenia terminu. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.