II OSK 738/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-03-13
Skład orzekający: Zygmunt Niewiadomski, Zofia Flasińska, Bożena Walentynowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w świetle przepisów ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, urodzenie się ojca skarżącego w 1912 r. w Warszawie i zamieszkiwanie tam do 1932 r. jest wystarczające do stwierdzenia nabycia przez niego obywatelstwa polskiego, a w konsekwencji nabycia obywatelstwa polskiego przez skarżącego przez urodzenie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, iż zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że ojciec skarżącego nabył obywatelstwo polskie na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego. Brak było dokumentów potwierdzających spełnienie przesłanek nabycia obywatelstwa, takich jak stałe zamieszkanie lub urodzenie na terytorium Polski, a także brak było dowodów na brak skorzystania z prawa wyboru obywatelstwa rosyjskiego lub ukraińskiego.Stan faktyczny
Skarżący M. P. domagał się stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego, wywodząc je z faktu urodzenia w 1943 r. ze związku małżeńskiego obywatela polskiego I. P. i E. G. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówiły stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego z powodu braku wystarczających dowodów na polskie obywatelstwo ojca skarżącego. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów ustawy o obywatelstwie polskim.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski Sędziowie sędzia NSA Zofia Flasińska /spr./ sędzia NSA Bożena Walentynowicz Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2370/07 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 11 lutego 2008 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2370/07) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2007 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2006 r. o odmowie stwierdzenia posiadania przez skarżącego obywatelstwa polskiego.
Sąd I instancji stwierdził, iż kwestia posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącego powinna być oceniana w świetle przepisów ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. R. P. nr 7, poz. 44 ze zm.), gdyż zdarzenia, z którymi wiązały się określone skutki prawne w zakresie obywatelstwa M. P. nastąpiły w okresie obowiązywania przepisów tej ustawy. Zgodnie z art. 4 pkt 1 tej ustawy obywatelstwo polskie nabywa się przez urodzenie, natomiast stosownie do art. 5 ustawy przez urodzenie dzieci ślubne nabywają obywatelstwo ojca. Sąd podał, iż z ustalonego przez organy administracji stanu faktycznego wynika, że w [...] 1937 r. rodzice skarżącego I. P. i E. G. zawarli związek małżeński. Skarżący urodził się na terenie późniejszego Państwa Izrael w miejscowości P. T. w [...] 1943 r. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie istotne było więc ustalenie, czy w dniu urodzenia wnioskodawcy jego ojciec był obywatelem polskim.
Sąd I instancji wskazał, iż z oświadczenia skarżącego wynika, że jego ojciec I. P. urodził się w [...] 1912 r. w W., skąd wyjechał w 1933 r. na pobyt stały do Izraela, uzyskując w [...] 1948 r. obywatelstwo izraelskie. Według jego wiedzy ojciec nie służył w armii izraelskiej ani w wojsku polskim, nie uzyskał zwolnienia z powszechnego obowiązku wojskowego, a w Izraelu nie piastował żadnej funkcji publicznej. Na poparcie tych faktów skarżący przedstawił następujące dowody: akt ślubu rodziców, zaświadczenie z Wojsk Obrony Izraela o obowiązkowej służbie rezerwowej odbytej przez jego ojca, poświadczenie posiadania obywatelstwa izraelskiego i akt zgonu I. P. oraz swój akt urodzenia i życiorys.
Zdaniem Sądu I instancji, organy orzekające w sprawie zasadnie przyjęły, że żaden w wyżej wskazanych dowodów jednoznacznie nie wskazuje na to, że ojciec skarżącego był obywatelem polskim. Stosownie bowiem do art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z 1920 r. prawo obywatelstwa polskiego służy każdej osobie, o ile nie jest obywatelem innego państwa, która jest osiedlona lub urodziła się na obszarze Państwa Polskiego. Z aktu ślubu rodziców skarżącego, zaświadczenia wojskowego, aktu zgonu I. P. i aktu urodzenia skarżącego w ogóle nie wynika, że I. P. miał jakikolwiek związek z Państwem Polskim w postaci osiedlenia lub urodzenia się na jego obszarze. W poświadczeniu posiadania obywatelstwa izraelskiego przez ojca skarżącego wydanego przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Izraela jako jego miejsce urodzenia podano Polskę i datę "[...] 1912". Sąd I instancji podkreślił, że moc dowodowa zagranicznych dokumentów urzędowych nie została uregulowana w k. p. a. W związku z tym należy przyjąć, że dokumenty te podlegają w pełni swobodnej ocenie dowodów dokonywanej przez organ orzekający, chyba że inaczej stanowią przepisy szczególne lub umowy międzynarodowe ("Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz.", B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C. H. Beck, 7 wydanie, Warszawa 2005 r., s. 399). Sąd stwierdził, że w związku z powyższym organ orzekający słusznie zauważył, że już samo zestawienie informacji zawartych w tym zaświadczeniu budzi wątpliwości co do wartości dowodowej tego dokumentu, ponieważ w [...] 1912 r. nie istniało Państwo Polskie.
Zdaniem Sądu, znajdujące się w aktach sprawy informacje ze strony internetowej Instytutu Yad Vashem dotyczące E. S. i H. S. wskazujące na to, że urodziły się one w W. odpowiednio w 1902 r. i w 1907 r. w żaden sposób nie są związane z przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym, gdyż nie dotyczą okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na ustalenie miejsca urodzenia lub osiedlenia się ojca skarżącego.
Sąd stwierdził, że samo oświadczenie skarżącego zawarte w życiorysie, że jego ojciec I. P. urodził się w 1912 r. w W. i mieszkał tam aż do swego wyjazdu z Polski w 1932 r. jest niewystarczające do pozytywnego załatwienia jego wniosku, gdyż nie zostało poparte żadnymi innymi dowodami. W toku postępowania administracyjnego nie odnaleziono bowiem w archiwach Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie, w Archiwum Państwowym w Białymstoku oraz Urzędzie m. st. Warszawy żadnych dokumentów potwierdzających te okoliczności, a dokumenty przedstawione przez skarżącego również tych faktów nie potwierdzają.
W ocenie Sądu I instancji, zasadnie organy administracji uznały, że brak jest dostatecznych dowodów dających podstawę do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego. Chociaż ocena dokonana przez organy nie została w pełni wyrażona w uzasadnieniach wydanych przez nie decyzji stosownie do art. 107 § 3 k. p. a., to jednak uchybienia te nie miały wpływu na wynik sprawy.
Sąd zaznaczył dodatkowo, że skarżący, będąc w przyszłości w posiadaniu stosownych dokumentów, będzie mógł wystąpić z nowym wnioskiem o stwierdzenie posiadania przez siebie obywatelstwa polskiego.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł M. P., opierając ją na podstawie naruszenia prawa materialnego polegającego na błędnej wykładni przepisów ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. R. P. nr 7, poz. 44 ze zm.).
Powołując się na tą podstawę kasacyjną, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz obu decyzji organów administracji rozpatrujących tą sprawę, jak również o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż organy orzekające w sprawie podjęły starania zmierzające do pozyskania z różnych źródeł dokumentów potwierdzających polskie obywatelstwo ojca skarżącego. Skoro starania te nie zakończyły się pozyskaniem jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego taki status ojca skarżącego, to obowiązkiem organów było odniesienie się do dowodów przedstawionych przez wnioskodawcę w postępowaniu administracyjnym i wskazanie dlaczego organy nie dały wiary skarżącemu, który konsekwentnie wskazywał, iż jego ojciec urodził się w [...] 1912 r. w W., gdzie zamieszkiwał do 1932 r. Strona skarżąca wskazała, iż zgodnie z art. 2 pkt 1 i 2 powołanej ustawy z chwilą ogłoszenia tej ustawy prawo obywatelstwa polskiego służyło każdej osobie bez różnicy płci, wieku, wyznania i narodowości, która jest osiedlona na obszarze Państwa Polskiego, o ile nie służy jej obywatelstwo innego państwa. Skoro ojciec skarżącego urodził się w 1912 r. w mieście W. i tam zamieszkiwał do 1932 r., to uzyskał on status obywatela polskiego w świetle powołanego przepisu.
Zdaniem skarżącego, nie może on ponosić negatywnych konsekwencji zaginięcia w Polsce dokumentów potwierdzających datę, miejsce urodzenia jego ojca i miejsce jego zamieszkania, a także dokumentów wprost potwierdzających jego obywatelstwo. W związku z treścią art. 75 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., a także koniecznością uwzględnienia słusznego interesu strony (art. 7 k.p.a.) organ obowiązany był do oceny wartości dowodowej przedłożonych przez niego dokumentów i wyrażenia tej oceny w uzasadnieniu decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Skarżący M. P. wywodzi swoje żądanie stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego z faktu nabycia tego obywatelstwa przez urodzenie ze związku małżeńskiego obywatela polskiego I. P. i E. G. Prawidłowe załatwienie tej sprawy przez organy administracji oraz dokonanie przez Sąd I instancji prawidłowej kontroli podjętych przez organy rozstrzygnięć wymagało więc w pierwszej kolejności ustalenia przepisów prawa materialnego, które obowiązywały w czasie, gdy – jak twierdzi skarżący - nastąpiły zdarzenia, których skutkiem było nabycie przez niego obywatelstwa polskiego. Rację ma Sąd I instancji, iż oceny, czy skarżący posiada obywatelstwo polskie należy dokonywać w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. R. P. nr 7, poz. 44 ze zm.), gdyż urodził się on w [...] 1943 r., a więc w okresie obowiązywania tej ustawy. Z wniosku skarżącego wynika, że nabycie przez niego obywatelstwa polskiego nastąpiło na zasadzie pochodzenia, a więc przez urodzenie ze związku małżeńskiego obywatela polskiego I. P. i E. G. Zasada ta została wyrażona w treści art. 4 pkt 1 i art. 5 powołanej ustawy. Zgodnie z art. 4 pkt 1 tej ustawy obywatelstwo polskie nabywa się przez urodzenie. Przez urodzenie dzieci ślubne nabywają obywatelstwo ojca, dzieci nieślubne – obywatelstwo matki (art. 5 zdanie pierwsze powołanej ustawy). W związku z tym, że skarżący pochodzi ze związku małżeńskiego, kwestią najistotniejszą w tej sprawie było więc ustalenie, czy jego ojciec w [...] 1943 r. był obywatelem polskim.
Ustalenie tej okoliczności wymagało przede wszystkim przeprowadzenia analizy przepisów prawnych, które regulowały kwestię nabycia obywatelstwa polskiego przez obywateli byłych państw zaborczych po utworzeniu Państwa Polskiego w 1918 r. Nabycie obywatelstwa polskiego przez określone kategorie ludności po odzyskaniu przez Polskę bytu państwowego następowało z mocy prawa w drodze tzw. generalnego uznania, które zostało uregulowane zarówno w przepisach prawa międzynarodowego, jak i w przepisach prawa krajowego. Traktat pokoju między głównymi Mocarstwami Sprzymierzonymi i Stowarzyszonymi a Polską, podpisany w Wersalu 28 czerwca 1919 r. (Dz. U. RP z 1920 r., Nr 110, poz. 728) jako tytuł do generalnego uznania obywatelstwa polskiego z mocy prawa dotychczasowych obywateli państw zaborczych ustanowił stałe zamieszkanie na terytorium Polski (art. 3) lub urodzenie się na tym terytorium (art. 4 i 6). Traktat ten wszedł w życie w dniu 10 stycznia 1920 r. Zgodnie z art. 3 zdanie pierwsze Traktatu Wersalskiego, Polska uznała za obywateli polskich, z samego prawa i bez żadnych formalności, tych obywateli niemieckich, austriackich i węgierskich lub rosyjskich, którzy w chwili uzyskania przez traktat mocy obowiązującej posiadali stałe zamieszkanie (domicilies) na terytorium uznanym lub które zostało uznane za część składową Polski, jednak z zastrzeżeniem wszelkich właściwych postanowień Traktatów pokoju z Niemcami lub Austrią co do osób, posiadających stałe zamieszkanie na tym terytorium po pewnej określonej dacie. W prawie krajowym instytucja generalnego uznania obywatelstwa polskiego obywateli byłych państw zaborczych uregulowana została w art. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego. Zgodnie z tym przepisem z chwilą ogłoszenia ustawy niniejszej prawo obywatelstwa polskiego służy każdej osobie bez różnicy płci, wieku, wyznania i narodowości, która jest osiedlona (pkt 1) albo urodziła się (pkt 2) na obszarze Państwa Polskiego, o ile jej nie służy obywatelstwo innego państwa.
Główną podstawą nabycia obywatelstwa polskiego z mocy prawa było więc stałe zamieszkanie (domicyl) na terytorium uznanym lub które zostało uznane za część składową Polski, czy też - jak określały to przepisy ustawy z 1920 r. – osiedlenie się na obszarze Państwa Polskiego. Za osiedlonego w Państwie Polskim w rozumieniu wskazanej ustawy był uważany ten kto był zapisany lub miał prawo być zapisanym do ksiąg stałej ludności b. Królestwa Polskiego (art. 2 pkt 1 lit. a), miał prawo swojszczyzny w jednej z gmin na obszarze Państwa Polskiego, stanowiącym poprzednio część składową Państwa Austriackiego lub Węgierskiego (art. 2 pkt 1 lit. b), miał już przed 1-ym stycznia 1908 r. z tytułu obywatelstwa niemieckiego stałe miejsce zamieszkania na obszarze Państwa Polskiego, stanowiącym poprzednio część składową Państwa Pruskiego (art. 2 pkt 1 lit. c), był zapisany do gminy miejskiej lub wiejskiej, albo do jednej z organizacji stanowych na ziemiach b. Cesarstwa Rosyjskiego, jakie wchodzą w skład Państwa Polskiego (art. 2 pkt 1 lit. d).
W niniejszej sprawie z twierdzeń skarżącego wynika, że jego ojciec urodził się w 1912 r. i zamieszkiwał w mieście W. Miasto to znajdowało się na ziemiach byłego zaboru rosyjskiego, znajdujących się poza granicami Królestwa Polskiego, a więc wchodzących bezpośrednio w skład Cesarstwa Rosyjskiego. Dla wykazania, że ojciec skarżącego nabył obywatelstwo polskie na podstawie przepisów ustawy z 1920 r. konieczne więc było ustalenie, czy spełniał on przesłankę określoną w art. 2 pkt 1 lit. d tej ustawy, a więc czy w dniu wejścia w życie tej ustawy (31 stycznia 1920 r.) był zapisany do gminy miejskiej lub wiejskiej, albo do jednej z organizacji stanowych na ziemiach b. Cesarstwa Rosyjskiego, jakie wchodzą w skład Państwa Polskiego (art. 2 pkt 1 lit. d), ewentualnie czy przesłankę tą spełniali jego rodzice. W doktrynie wskazuje się, że zwrot "zapisany do gminy miejskiej lub wiejskiej" oznaczał osoby zapisane do stanu obywateli miejskich lub wiejskich. Oprócz tego za osiedlone w Państwie Polskim w rozumieniu powołanego powyżej przepisu uważane być mogły osoby zapisane do stanu szlacheckiego (W. Ramus "Instytucje prawa o obywatelstwie polskim", Warszawa 1980, s. 70). Kwestię zapisu do poszczególnych stanów oceniać należało według przepisów obowiązujących w byłym Cesarstwie Rosyjskim, a więc odpowiednich przepisów "Zwodu Praw".
Ustalenie, że ojciec skarżącego spełniał przesłankę z art. 2 pkt 1 lit. d ustawy nie było jednak wystarczające dla przyjęcia, że w dacie urodzenia skarżącego posiadał on obywatelstwo polskie. Należy bowiem zauważyć, że przepisy Traktatu Wersalskiego przyznawały obywatelom polskim prawo wyboru (opcji) każdej innej przynależności państwowej dla nich dostępnej (art. 3 zdanie drugie Traktatu) na zasadach określonych w Traktatach zawartych z Niemcami, Austrią lub Rosją. Na mocy art. VI ust. 1 Traktatu pokoju między Polską a Rosją i Ukrainą, podpisanego w Rydze dnia 18 marca 1921 r. (Dz. U. RP Nr 49, poz. 300) wszystkie osoby, które ukończyły 18 lat i w chwili ratyfikacji tego traktatu (30 kwietnia 1921 r.) znajdowały się na obszarze Polski, a w dniu 1 sierpnia 1914 r. posiadały obywatelstwo byłego Imperium Rosyjskiego i m.in. były zapisane do gminy miejskiej lub wiejskiej albo jednej z organizacji stanowych byłego Imperium Rosyjskiego, jakie weszły w skład Polski, miały prawo zgłosić życzenie w przedmiocie opcji obywatelstwa rosyjskiego lub ukraińskiego. Wybór męża rozciągał się na żonę i dzieci do lat 18 (art. VI ust. 4 Traktatu).
Reasumując, wskazać należy, iż w przedmiotowej sprawie obowiązkiem organów administracji było ustalenie nie tylko tego, czy ojciec skarżącego (ewentualnie jego rodzice) spełniali przesłankę z art. 2 pkt 1 lit. d ustawy z 1920 r., lecz również dokonanie ustaleń, czy nie skorzystali oni z prawa wyboru obywatelstwa rosyjskiego lub ukraińskiego przysługującego im na mocy art. VI ust. 1 Traktatu Ryskiego. Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 kwietnia 2008 r. (II OSK 172/07, niepubl.).
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy zebrany w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy, a w szczególności dokumenty przedstawione przez wnioskodawcę dają podstawę do przyjęcia, że ojciec skarżącego I. P. był obywatelem polskim. Bezsporne jest, iż po przeprowadzeniu postępowania dowodowego organy rozpatrujące tą sprawę nie odnalazły żadnych dokumentów potwierdzających wprost fakt posiadania przez ojca skarżącego obywatelstwa polskiego. Dokumentów takich nie przedstawił też skarżący. W związku z tym, w niniejszym postępowaniu konieczne było dokonanie ustaleń faktycznych co do tego, czy ojciec skarżącego spełniał przesłanki warunkujące nabycie przez niego obywatelstwa polskiego określone we wskazanych powyżej przepisach prawa materialnego. Podstawową okolicznością, która wymagała ustalenia w tej sprawie była więc przede wszystkim data i miejsce urodzenia I. P. Jednym z dokumentów przedstawionych przez skarżącego, który zawiera te dane osobowe jego ojca jest potwierdzenie posiadania przez I. P. obywatelstwa izraelskiego wystawione w dniu 2 maja 2005 r. W dokumencie tym jako miejsce urodzenia ojca skarżącego podano Polskę, jako datę – [...] 1912 r. Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W celu stwierdzenia mocy dowodowej dokumentu urzędowego należy odróżnić część "zaświadczającą" od pozostałej części dokumentu oraz właściwy zakres zaświadczenia (J. Krajewski, Glosa do wyroku SN z 16 marca 1974 r., II CR 46/74, cyt. w "Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz". pod red. T. Erecińskiego, Warszawa 2004, t. I, str. 513). Reguła ta odnosi się zarówno do dokumentów polskich, jak i obcych dokumentów urzędowych. Złożone przez skarżącego poświadczenie posiadania obywatelstwa izraelskiego przez I. P. stanowi jedynie dowód tego, że ojciec skarżącego od [...] 1948 r. był obywatelem Izraela. Nie stanowi natomiast dowodu z dokumentu urzędowego na okoliczność miejsca i daty jego urodzenia. Zawarte w tym dokumencie dane dotyczące miejsca i daty urodzenia ojca skarżącego, których stwierdzenie nie wchodzi w zakres kompetencji organów izraelskich, podlegają ocenie nie na podstawie art. 76 § 1 k.p.a., ale na podstawie zasad ogólnych. Sąd I instancji słusznie wskazał, iż wartość dowodowa tego dokumentu w zakresie stwierdzenia w nim miejsca urodzenia ojca skarżącego jest wątpliwa, ponieważ w 1912 r. nie istniało jeszcze Państwo Polskie, a więc I. P. nie mógł urodzić się na jego terytorium.
Częściowo zasadny jest natomiast podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez organy administracji oraz Sąd I instancji art. 75 § 1 k.p.a. w zakresie dotyczącym ustalenia daty urodzenia ojca skarżącego. Przepis ten w zdaniu pierwszym stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W sprawie tej brak jakiegokolwiek dokumentu stwierdzającego urzędowo tą datę, natomiast w dwóch dokumentach przedstawionych przez skarżącego tj. w poświadczeniu posiadania obywatelstwa izraelskiego przez I. P. oraz akcie jego zgonu jako datę jego urodzenia wskazano [...] 1912 r. Wprawdzie – jak wskazano powyżej - poświadczenie posiadania obywatelstwa izraelskiego przez I. P. stanowi jedynie dowód z dokumentu urzędowego na to, że ojciec skarżącego od [...] 1948 r. był obywatelem Izraela, a akt zgonu – dowód urzędowy daty i miejsca zgonu ojca skarżącego, lecz pozostałe zawarte w tych dokumentach dane podlegają swobodnej ocenie dowodów, której w tym zakresie organy administracji - wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 80 k.p.a. - nie dokonały. Dodatkowo skarżący – na wezwanie organu I instancji - przedłożył akt ślubu swoich rodziców, z którego wynika, że zawarli oni związek małżeński w [...] 1937 r., a ojciec skarżącego w chwili zawarcia małżeństwa miał 25 lat. Z treści tego dokumentu wynika więc pośrednio, że urodził się on w 1912 r.
Naruszenie w tym zakresie wskazanych przepisów k.p.a. przez organy rozpatrujące tą sprawę oraz Sąd I instancji, dokonujący kontroli zaskarżonej decyzji nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, ponieważ data urodzenia ojca skarżącego jest w tej sprawie jedną z szeregu okoliczności, których ustalenie było konieczne do stwierdzenia czy w świetle obowiązujących wówczas przepisów ojciec skarżącego był obywatelem polskim. Ustalenie innych okoliczności faktycznych, które miały znaczenie dla stwierdzenia czy I. P. nabył obywatelstwo polskie na podstawie art. 2 pkt 1 lit. d ustawy z 1920 r. okazało się niemożliwe z uwagi na brak w archiwach Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie, w Archiwum Państwowym w Białymstoku oraz Urzędzie m. st. Warszawy jakichkolwiek dokumentów dotyczących I. P. Należy się zgodzić z Sądem I instancji, iż żadna z tych okoliczności nie wynika również z pozostałych dokumentów przedstawionych przez skarżącego (zaświadczenia z Wojsk Obrony Izraela o obowiązkowej służbie rezerwowej odbytej przez jego ojca, aktu urodzenia skarżącego, informacji ze strony internetowej Instytutu Yad Vashem dotyczących E. S. i H. S.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie uznał, że okoliczności faktyczne ustalone w tej sprawie nie dają podstawy do stwierdzenia, że skarżący M. P. jest obywatelem polskim. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie odnaleziono bowiem dokumentów pozwalających na ustalenie, że jego ojciec I. P. nabył obywatelstwo polskie na podstawie art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, a w konsekwencji, że w dacie urodzenia skarżącego jego ojciec był obywatelem polskim. Tym samym za nietrafny należy uznać podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia tego przepisu prawa materialnego.
Uznając, iż zaskarżony wyrok, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło