II GZ 122/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 27/09 w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2008 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego postanawia: oddalić zażalenie W przedmiotowej sprawie M. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Wniosek ten skarżący uzasadnił tym, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i nie ma środków na pokrycie kosztów sądowych. Pismem z dnia 19 lutego 2009 r. M. K. został wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) dalej zwanej p.p.s.a. do nadesłania dokumentów źródłowych ( wymienionych na karcie nr 18 akt sądowych), które wykazać miały jego sytuację majątkową. Pomimo upływu wyznaczonego terminu strona nie uzupełniła złożonego wniosku. W dniu 7 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wydał postanowienie odmawiające wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd zaznaczył, że to właśnie na wnioskodawcy ciąży obowiązek stosownego wykazania, iż jego trudna sytuacja materialna uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Skarżący w złożonym wniosku oprócz powołania się na konieczność spłaty kredytu bankowego i braku dochodów z tytułu prowadzonej działalności usługowej nie zawarł jakichkolwiek danych, które mogłyby odnosić się do jego sytuacji majątkowej. Pomimo wyraźnego wezwania nie przedstawił także żadnego dokumentu, który złą jak twierdzi wnioskodawca, sytuację materialną mógłby obrazować. Co więcej skarżący oświadczył, iż uzyskanie wszystkich niezbędnych dokumentów wiąże się dla niego z koniecznością uiszczenia obowiązkowych opłat, na które go nie stać. Według Sądu I instancji wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd I instancji rozstrzygnięcie to oparł o art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Na powyższe postanowienie skarżący dnia 20 kwietnia 2009 r. złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym powtórnie powołał się na swoją złą sytuację materialną i dołączył umowę kredytu inwestycyjnego, wskazując, że wymaga ona comiesięcznych wpłat rat kredytowych. Podkreślił też, że komornik egzekwuje wobec niego należności wynikające z wyroków sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika zatem, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawiania wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, której analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a. okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji nie mając wystarczających danych w złożonym wniosku wezwał skarżącego w trybie art. 255 p.p.s.a. do przesłania dokumentów lub podania informacji odnoszących się do jego sytuacji majątkowej i rodzinnej, mając przy tym na uwadze uregulowania zawarte w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Skarżący z tego obowiązku się nie wywiązał. W tej sytuacji trafnie przyjął Sąd I instancji, że skarżący uchylając się od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy nie wykazał wskazywanych we wniosku oraz w toku postępowania okoliczności, co w konsekwencji stanowiło przeszkodę do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. M. K. w zażaleniu powoływał się na swoją trudną sytuację materialną, wskazywał na obciążenie wynikające ze spłaty co miesiąc kredytu inwestycyjnego oraz prowadzenia egzekucji przez komornika, załączając do zażalenia kserokopię umowy kredytu inwestycyjnego dla posiadaczy rachunku bieżącego typu PARTNER. Naczelny Sąd Administracyjny korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. (por. R. Hauser "Postępowanie zażaleniowe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym" ZNSA 2005/2 - 3/str. 21) przeprowadził z urzędu dowód z kserokopii umowy kredytu inwestycyjnego dla posiadaczy rachunku bieżącego typu PARTNER. Przedmiotowa umowa kredytu inwestycyjnego wskazuje, iż skarżącemu został udzielony kredyt inwestycyjny w wysokości 150 000 zł na okres od 15.04.2008 r. do 01.03.2012 r., a wysokość miesięcznej raty spłaty kredytu wynosi 3333, 48 zł. W związku z tym należy zauważyć, że powszechnie znane są procedury bankowe otrzymywania kredytów, które cechują się dokładną weryfikacją danych dotyczących sytuacji majątkowej kredytobiorcy. Podstawą udzielenia skarżącemu kredytu inwestycyjnego była ocena jego zdolności zarobkowych. Powyższe dowodzi zatem, iż skarżący posiadał zdolność do zaciągania i regulowania zobowiązań. Skarżący w postępowaniu przed Sądem I instancji, ani też w postępowaniu zażaleniowym nie przedłożył jakichkolwiek innych dokumentów, których analiza skutkowałaby przyjęciem odmiennego stanowiska. Skarżący nie wyjaśnił, skąd uzyskuje środki na spłatę comiesięcznych rat kredytu, bądź też w jaki sposób uzyskuje środki na codzienne utrzymanie, co rzutuje negatywnie na wiarygodność jego wyjaśnień odnośnie sytuacji majątkowej i dochodowej. Powyższe oznacza, że skarżący nie udowodnił w sposób wystarczająco przekonujący, iż zasługuje na dofinansowanie z budżetu państwa. Poglądu tego nie podważa podnoszona w zażaleniu okoliczność (zresztą niczym nieudokumentowana) prowadzenia w stosunku do skarżącego egzekucji komorniczej. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarżący sam nie wykazał dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie prawa pomocy, ani też nie przedstawił dokumentów i informacji żądanych przez Sąd I instancji w trybie art. 255 p.p.s.a. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.