II GSK 919/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-10-27
Skład orzekający: Edward Kierejczyk, Renata Detka, Andrzej Kuba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchybienie 14-dniowego terminu na złożenie oświadczenia o wykonaniu zalesienia, liczonego od dnia poinformowania nadleśniczego, ale przed upływem ostatecznego terminu do złożenia tego oświadczenia (31 maja), skutkuje odmową przyznania płatności na zalesianie, zwłaszcza gdy opóźnienie wynika z nieterminowego wydania zaświadczenia przez nadleśniczego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że 14-dniowy termin na złożenie oświadczenia o wykonaniu zalesienia, liczony od dnia poinformowania nadleśniczego, jest terminem porządkowym (instrukcyjnym), którego naruszenie nie skutkuje odmową przyznania płatności, jeśli oświadczenie zostało złożone przed ostatecznym terminem (31 maja). Sąd podkreślił, że nie można przerzucać na producenta rolnego negatywnych konsekwencji nieterminowego działania organów administracji (nadleśniczego), co naruszałoby zasady konstytucyjne i zasady k.p.a.Stan faktyczny
Producent rolny złożył wniosek o przyznanie płatności na zalesianie. Oświadczenie o wykonaniu zalesienia wraz z zaświadczeniem nadleśniczego wpłynęło z opóźnieniem, ponieważ nadleśniczy wydał zaświadczenie po upływie 7 dni od otrzymania informacji od producenta. Organ odmówił przyznania płatności z powodu uchybienia 14-dniowego terminu na złożenie oświadczenia. WSA uchylił decyzję, uznając, że 14-dniowy termin jest instrukcyjny, a jego naruszenie nie skutkuje odmową, jeśli oświadczenie złożono przed 31 maja. NSA rozpoznał skargę kasacyjną organu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk Sędzia del. WSA Renata Detka (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 27 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 17 marca 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 1561/08 w sprawie ze skargi H. R. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności na zalesianie 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz H. R. kwotę 120 zł (słownie: sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 marca 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 1561/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., po rozpoznaniu sprawy ze skargi H. R. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w C. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności na zalesianie, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Ze stanu faktycznego sprawy ustalonego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu 11 lipca 2006 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2006. Oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR w M. w dniu 28 maja 2007 r. wraz z zaświadczeniem nadleśniczego o zalesieniu z dnia 8 maja 2007 r.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. zawiadomił skarżącego, że
w postępowaniu wszczętym w/w wnioskiem wydana zostanie decyzja odmowna, ze względu na uchybienie terminowi przedłożenia oświadczenia wynikającego z § 9 ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych, objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 187, poz. 1929 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. W odpowiedzi skarżący wniósł o przywrócenie terminu, podnosząc, że nadleśniczy wydając zaświadczenie dnia 8 maja 2007 r. przekroczył 7-dniowy termin wynikający z art. 217 k.p.a., a ponadto zaświadczenie to zostało do niego wysłane pocztą, co uniemożliwiło wcześniejsze złożenie oświadczenia do Biura Powiatowego ARiMR.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. postanowieniem z dnia
[...] października 2007 r. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o wykonaniu zalesienia, gdyż nie przedstawił okoliczności usprawiedliwiających uchybienie terminu. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C., wydanym w wyniku wniesionego przez skarżącego zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
WSA w G. wyrokiem z dnia 15 lipca 2008 r. sygn. akt III SA/GI 119/08 stwierdził nieważność zarówno postanowienia Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] listopada 2007 r., jak i poprzedzającego je postanowienia Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. Sąd stwierdził, że Kierownik Biura Powiatowego powinien na wstępie wyjaśnić, czy wniosek o dopłatę z tytułu zalesiania wpłynął od uprawnionej osoby, a wiec osoby mającej legitymację czynną do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie dopłat z tytułu zalesiania. Sąd wskazał, że dopiero po skutecznym wszczęciu postępowania administracyjnego właściwy miejscowo organ administracji publicznej może przeprowadzić postępowanie w sprawie. Przed wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie toczy się jedynie postępowanie faktyczne, które nie może być zakończone decyzją administracyjną. W dniu [...] grudnia 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wydał postanowienie odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia.
Dnia [...] stycznia 2008r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wydał decyzję o odmowie przyznania H. R. płatności na zalesienie,
a rozpatrując sprawę na skutek wniesionego przez skarżącego odwołania, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. decyzją z dnia [...] października 2008 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej powołano art. 104 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), zwanej dalej ustawą, oraz powoływane już wyżej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. W uzasadnieniu organ stwierdził, że ustawodawca nie zróżnicował następstw niedochowania 14 dniowego terminu i przekroczenia terminu 31 maja danego roku, w którym zalesienie wykonano wiosną, albo roku następującego po roku, w którym zalesienie wykonano jesienią.
W skardze na powyższą decyzję do WSA w G., skarżący wniósł o uchylenie decyzji II instancji i zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 35, art. 36, art. 77 § 1, art. 86, art. 107 § 3 i art. 136 k.p.a. oraz § 9 ust. 2 i § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR
w C. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1
lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że została wydana w wyniku dokonania błędnej wykładni
§ 9 ust. 2 i § 10 ust. 1 rozporządzenia oraz bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w wystarczającym zakresie. Sąd przywołał treść powyższych przepisów i stwierdził, że uchybienie terminu określonego w § 9 ust. 2 powoduje skutek w postaci odmowy przyznania płatności na zalesienie, zgodnie z § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia. Z akt sprawy wynika, że wniosek o wydanie zaświadczenia przez Nadleśniczego
o potwierdzeniu wykonania zalesienia wpłynął do Nadleśnictwa Ł. dnia 27 kwietnia 2007 r. Zaświadczenie Nadleśniczego o zalesieniu na podstawie § 9 ust. 1 rozporządzenia wydane zostało natomiast dnia 8 maja 2007 r. Niewątpliwe jest zatem, że Nadleśniczy przekroczył 7 dniowy termin na wydanie zaświadczenia, o którym mowa w art. 217 Kpa, co powoduje, że od wpływu do nadleśnictwa informacji skarżącego
o wykonaniu zalesienia do dnia wydania zaświadczenia przez Nadleśniczego, upłynęło 11 dni. Ponadto skarżący twierdzi, że zaświadczenie zostało wysłane pocztą.
Powołując się na dotkliwe dla wnioskodawcy konsekwencje naruszenia terminu 14 dni Sąd przyjął, że przepis § 10 ust. 1 rozporządzenia znajduje zastosowanie jedynie w przypadku uchybienia terminowi ostatecznemu do złożenia oświadczenia
o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia, a zatem niezłożenia tego oświadczenia do dnia 31 maja. Powołując się na pogląd wyrażony w orzecznictwie Sąd stwierdził, że termin 14-dniowy jest jedynie terminem dyscyplinującym stronę i jego uchybienie, w sytuacji gdy wnioskodawca nie przekroczył terminu ostatecznego, nie może skutkować wydaniem decyzji o odmowie przyznania świadczenia. W ocenie Sądu I instancji, przyjęcie stanowiska prezentowanego przez organ powoduje, że
w przypadku zalesienia wykonanego jesienią zastrzeżenie terminu "nie później do dnia 31 maja roku następującego po roku, w którym zalesienie wykonano jesienią" byłoby niepotrzebne, co narusza zasady wykładni językowej. Ponadto w § 10 ust. 1 omawianego rozporządzenia mowa jest o terminie, a nie o terminach, co uzasadnia odniesienie następstwa niedochowania terminu do dnia 31 maja danego roku.
Interpretując powyższe przepisy należy mieć na uwadze okoliczność, że wnioskodawca mimo dołożenia należytych starań może nie mieć wpływu na zachowanie 14-dniowego terminu. Ów termin nie biegnie bowiem od daty otrzymania zaświadczenia wydanego przez nadleśniczego, ale od daty zawiadomienia przez wnioskodawcę nadleśniczego o założeniu uprawy leśnej. W związku z tym, zachowanie przez producenta rolnego 14-dniowego terminu do złożenia oświadczenia wraz
z zaświadczeniem możliwe jest tylko wówczas, gdy przed upływem tego terminu otrzyma on zaświadczenie wydane przez nadleśniczego. W konsekwencji zachowanie tego terminu jest uzależnione od szybkości i sprawności działania organu. Odmowa przyznania płatności wnioskodawcy spowodowana spóźnieniem w działaniu organu jest równoznaczna z przerzucaniem na wnioskodawcę negatywnych konsekwencji błędnego działania organu. Przyjęcie takiego rozwiązania naruszałoby zasady konstytucyjne (art. 2 i art. 32 Konstytucji RP). Brak możliwości przerzucania na stronę ujemnych konsekwencji działania organu, znajduje ponadto swoje źródło w art. 8 k.p.a., statuującym zasadę zaufania obywateli do organów państwa oraz w art. 9 k.p.a., stanowiącym podstawę dla powiązanej z zasadą zaufania zasady informowania oraz czuwania organu nad tym, aby strony i inni uczestnicy postępowania nie ponieśli szkody z powodu nieznajomości prawa.
W związku z powyższym organ winien był wyjaśnić, jaki wpływ na niedochowanie przez skarżącego terminu miało wydanie zaświadczenia przez Nadleśniczego w dniu
8 maja 2007 r., a zatem 11 dni po wpływie do Nadleśnictwa informacji skarżącego
o wykonaniu zalesienia. Organ powinien w tym celu przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, zgodnie z art. 7 i 77 Kpa, m.in. zwracając się do tego organu
o przekazanie stosownych informacji, dotyczących sposobu i daty przekazania przesyłki skarżącemu. Jeżeli chodzi o dobór metod, które pozwoliłyby na uzyskanie środków dowodowych przez organ, to należy zaznaczyć, że aktualność zachowuje art. 75 § 1 Kpa stanowiący, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
Zgodnie z art. 141 §1 pkt 4 p.p.s.a. Sąd wskazał, że przy ponownym orzekaniu
w sprawie, interpretacja organu po wyjaśnieniu tej kwestii powinna być dokonana
w przedstawionym wyżej kierunku, tj. uznania, iż dochowanie terminu 31 maja 2007 r. jest wystarczające dla uznania, że termin nie został przekroczony.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C., domagając się jego uchylenia w całości
i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie jego uchylenia w całości i rozpoznania skargi.
Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni § 9 i § 10 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r.
W uzasadnieniu powyższych zarzutów organ nie zgodził się z dokonaną przez Sąd I instancji wykładnią tych przepisów w bezspornym stanie faktycznym sprawy. Zdaniem organu, terminy określone w tych przepisach należy obliczać przy zastosowaniu art. 57–60 k.p.a. Złożenie oświadczenia do dnia 31 maja danego roku, lecz po upływie 14 dni, należy uznać za przekroczenie terminu do złożenia oświadczenia o wykonaniu zalesienia. W świetle § 9 ust. 2 rozporządzenia "za niezachowanie terminu uważa się zarówno naruszenie terminu 14 dni jako terminu głównego i determinującego fakt potwierdzenia wykonania zalesienia, natomiast termin określony datą po 31 maja danego roku stanowi dodatkowy termin ostateczny umożliwiający rozliczenie płatności". Potraktowanie przez Sąd I instancji 14-dniowego terminu do złożenia oświadczenia za termin instrukcyjny znajduje uzasadnienie w tym, że w przeciwnym wypadku przepis § 9 ust.2 pkt 2 należałoby uznać za zbyteczny. Wadliwość wykładni Sądu polega na tym, że skutki prawne niezłożenia oświadczenia wywiódł z jednego z możliwych stanów faktycznych, a nie z systemowej analizy procesu zalesienia. Oświadczenie o wykonaniu zalesienia składa się zawsze w ciągu 14 dni od poinformowania nadleśniczego
o założeniu uprawy leśnej, zatem jeżeli nadleśniczy zostanie poinformowany w terminie późniejszym niż w terminie 7 dni od dnia założenia uprawy, termin do złożenia oświadczenia kierownikowi BP ulega odpowiedniemu przesunięciu w czasie. Jeżeli przyjąć, że po założeniu uprawy leśnej jesienią, producent rolny powiadomi o tym fakcie nadleśniczego nie w ciągu 7 dni, ale dopiero 20 maja roku następnego (niezależnie od przyczyn takiego opóźnienia), to 14-dniowy termin do złożenia oświadczenia
o wykonaniu zalesienia wypadałby 3 czerwca. W tej sytuacji ograniczenie w postaci 31 maja jak najbardziej znajduje zastosowanie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną H. R. wniósł o jej oddalenie oraz
o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, co wyznacza mu zakres badania legalności zaskarżonego orzeczenia.
W sprawie nie kwestionowano stanu faktycznego przyjętego za podstawę wyroku Sądu I instancji, a tylko naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 9 i 10 ust. 1 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. Przepisy te mają następujące brzmienie:
"§ 9. 1. Producent rolny, w terminie 7 dni od dnia założenia uprawy leśnej, informuje o tym fakcie na piśmie nadleśniczego, właściwego ze względu na miejsce położenia działek rolnych, na których została założona ta uprawa.
2. Producent rolny, w terminie 14 dni od dnia złożenia informacji, o której mowa
w ust. 1, jednakże nie później niż do dnia 31 maja:
1) roku, w którym zalesienie wykonano wiosną, albo
2) roku następującego po roku, w którym zalesienie wykonano jesienią
– składa kierownikowi biura powiatowego Agencji oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia, do którego dołącza zaświadczenie nadleśniczego potwierdzające ten fakt.
§ 10. 1. W przypadku gdy producent rolny nie złożył w terminie oświadczenia,
o którym mowa w § 9 ust. 2, kierownik biura powiatowego Agencji, w formie decyzji, odmawia przyznania płatności na zalesianie."
Sąd I instancji przyjął, że przepis § 10 ust. 1 znajduje zastosowanie tylko w razie niezłożenia wymaganego oświadczenia do dnia 31 maja, tym bardziej, gdy – jak w tej sprawie – skarżący z winy nadleśniczego nie mógł uczynić tego wcześniej. Z kolei zdaniem organu, zarówno naruszenie 14-dniowego terminu do złożenia oświadczenia liczonego od poinformowania nadleśniczego o założeniu uprawy leśnej, jak i głównego terminu określonego dniem 31 maja, uniemożliwia rozliczenie płatności na zalesienie.
W doktrynie i orzecznictwie spory o prawną identyfikację terminów należą do często spotykanych i trudnych do eliminowania. Wśród licznych możliwych klasyfikacji najwięcej rozbieżności budzi podział terminów na materialne i procesowe, nie zawsze jednakowo rozumiany w piśmiennictwie i przy tworzeniu prawa. Za termin materialny uważa się okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach materialnego stosunku administracyjnoprawnego. W razie uchybienia tego terminu, z braku przedmiotu postępowania nie może być ono wszczęte, a już wszczęte podlega umorzeniu. Terminem procesowym jest natomiast okres do dokonania czynności procesowej przez strony lub uczestników postępowania, a jego uchybienie powoduje nieskuteczność takiej czynności. Różnica między nimi sprowadza się więc do odmiennych skutków ich uchybienia, co jednak nie jest łatwe przy braku rozdziału regulacji materialnej i procesowej w aktach prawnych dotyczących obu tych dziedzin (tak np. B. Adamiak i J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. BECK, Warszawa 2008, s. 336 i n.).
W przeciwieństwie do terminu procesowego, przywrócenie terminu prawa materialnego jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin (uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 14 października 1996 r. sygn. akt OPK 19/96 – ONSA 1997/2/56).
W praktyce legislacyjnej pojawia się tendencja do zamieszczania w aktach prawnych przepisów, że wskazane nimi terminy nie podlegają przywróceniu. Przykładami mogą być art. 18 ust. 3, art. 21 ust. 8 i art. 22 ust. 9 dodane po nowelizacji ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.), kolejno dotyczące terminów składania wniosków o przyznanie płatności rolnikowi, przejmującemu gospodarstwo i spadkobiercy. W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 17 lutego 2010 r. wprowadzającej te zmiany podano, że terminy dokonania wymienionych czynności należy traktować jako terminy materialne, w których może nastąpić ukształtowanie praw i obowiązków jednostki w postępowaniu administracyjnym (Sejm RP VI Kadencji, Nr druku: 2759). Potwierdzenie w ten sposób nieprzywracalności terminów materialnych, będącej jedną z ich cech, sprzyja jednolitości orzecznictwa przy stosowaniu unormowań rodzajowo do tych podobnych, choć nie wyczerpuje zarysowanej ich istoty w postaci ograniczonej w czasie możliwości kształtowania sytuacji prawnej strony stosunku administracyjnoprawnego.
W rozporządzeniu z dnia 11 sierpnia 2004 r. wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. również określono terminy składania wniosku o przyznanie płatności producentowi rolnemu, przejmującemu jego działki rolne i spadkobiercy (§ 6 ust. 3, § 11 ust. 1 pkt 1 i § 11a ust. 4), które są uznawane za terminy materialne, mimo braku przepisów o ich nieprzywracaniu. Ograniczając dalej wywody do rozpoznawanej w tej sprawie sytuacji producenta rolnego, jego wniosek złożony – na udostępnionym przez Agencję formularzu – w terminie od dnia 1 czerwca do dnia 15 lipca danego roku, wszczyna postępowanie administracyjne. Następnie kierownik biura powiatowego Agencji weryfikuje ten wniosek w terminie 60 dni i zależnie do ustaleń co do spełnienia wymogów określonych w § 3 odmawia w formie decyzji przyznania płatności na zalesienie lub wydaje postanowienie o spełnieniu tych warunków (§ 7). Po uzyskaniu postanowienia producent rolny wykonuje zalesienie w terminie określonym w planie zalesienia, jednakże nie później niż w okresie sadzenia przypadającym na wiosnę roku następującego po roku wydania postanowienia (§ 8 ust. 1) oraz w terminie 7 dni od założenia uprawy leśnej informuje o tym fakcie nadleśniczego (§ 9 ust. 1). Ostatnią jego czynnością jest złożenie kierownikowi biura powiatowego Agencji oświadczenia
o wykonaniu zalesienia w terminie 14 dni od poinformowania nadleśniczego o założeniu uprawy leśnej, ale nie później niż do dnia 31 maja roku, w którym zalesienie wykonano wiosną lub następnego roku, gdy je wykonano jesienią.
Dokonując oceny charakteru prawnego wymienionych terminów należy uwzględnić cele, jakie one realizują, w powiązaniu z pomocą finansową na zalesianie gruntów objętą planem rozwoju obszarów wiejskich, wysokością ustalonych w planie środków na zalesianie gruntów, kolejnością udzielania płatności i okresami sadzenia drzew i krzewów (§ 1 i 8 ust. 1). Chodzi o to, aby środki przewidziane w rocznych planach zalesienia były wykorzystane w wynikających z warunków przyrodniczych cyklach gospodarczych, z jednoczesnym zapewnieniem racjonalnej kolejności przyznawania tej pomocy finansowej. Można więc przyjąć, że cechy terminu materialnego ma określony w § 9 ust. 2 dla producenta rolnego obowiązek złożenia "jednakże nie później niż do dnia 31 maja" kierownikowi biura powiatowego Agencji oświadczenia o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia. Posłużono się tu bowiem konwencją przyjmowaną w terminach materialnych jako datą graniczną, po której wygasa przedmiot stosunku administracyjnoprawnego, co powoduje konieczność zakończenia postępowania decyzją o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego (art. 105 § 1 k.p.a.). Chodzi tu o racjonalne gospodarowanie środkami na zalesienie gruntów w ramach ustalonych rygorów obowiązującego planu rozwoju obszarów wiejskich. Również w wyroku z dnia 9 stycznia 2008 r. sygn. akt II GSK 303/07 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że w § 9 ust. 2 rozporządzenia
z dnia 11 sierpnia 2004 r. posłużono się terminem materialnym. Potwierdzeniem wspomnianej rozbieżności co do elementów terminu materialnego przyjmowanych
w doktrynie i przy tworzeniu prawa, jest unormowanie w § 10 ust. 1 tego rozporządzenia skutku uchybienia omawianego terminu w postaci dokonanej w formie decyzji odmowy przyznania płatności, zamiast umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. W tej sytuacji można ewentualnie w omawianych unormowaniach dostrzegać cechy zawitego terminu procesowego, który w rozpoznawanej sprawie nie został przez skarżącego uchybiony.
Przy ubieganiu się producenta rolnego o przyznanie płatności na zalesienie gruntów, określone dla niego terminy dokonywania poszczególnych czynności pomiędzy złożeniem wniosku o przyznanie płatności a złożeniem oświadczenia dla kierownika biura powiatowego Agencji o wykonaniu zalesienia, są terminami porządkowymi (instrukcyjnymi), których naruszenie w postępowaniu administracyjnym pierwszej instancji nie ma wpływu na przyznanie płatności. To od producenta rolnego zależy, kiedy po zalesieniu (zwłaszcza jesienią) uzyska tę płatność po uprzednim dokonaniu wymaganych czynności informacyjnych. W motywach zaskarżonego wyroku ukazano, w jakich okolicznościach i dlaczego nie można obciążać producenta rolnego skutkami nieterminowego wydania i niepotwierdzonego doręczenia mu zaświadczenia nadleśniczego, tj. organu naruszającego obowiązki określone w art. 217 § 3 i art. 39 k.p.a. Z argumentacją tą należy się zgodzić.
Z powyższych względów skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 i 204 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), orzekł jak
w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło