II SA/Ol 62/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2009 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego - oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" Wójt Gminy G. odmówił przyznania S.P. świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że w 2007 r. członkowie rodziny wnioskodawczyni uzyskali dochód z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni 15,9906 ha przeliczeniowych (w tym wydzierżawione 13,5346 ha przeliczeniowych). Na podstawie art. 9 ust. 8 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 192, poz. 1378, ze zm.) ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wliczono obszary rolne oddane w dzierżawę, gdyż załączone do wniosku umowy dzierżawy nie spełniały warunków przewidzianych w punktach 1 – 3 tego artykułu. Wobec powyższego ustalono, że dochód rodziny wyniósł w 2007 r. 35.499,13 zł, zaś przeciętny dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wyniósł 986,09 zł, co przekracza ustawowe kryterium dochodowe w kwocie 725 zł. W złożonym odwołaniu reprezentująca córkę S.P., B.Z. podniosła, że zawarła umowy dzierżawy na 10 lat i potwierdziła je w Starostwie Powiatowym. Zarzuciła, że w jej sytuacji nie jest możliwe spełnienie wymogów ustawowych, określonych w art. 9 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stwierdziła, że nie istnieje prawna możliwość uzyskania renty w zamian za dzierżawę przez rolnika, który nie osiągnął wieku emerytalnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wywiódł z treści art. 2 pkt 4, art. 9 ust. 2 i ust. 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, że prawidłowo ustalono kwotę przeciętnego dochodu na osobę w rodzinie wnioskodawczyni. Wyjaśnił również, że zgodnie z ust. 8 art. 9 tej ustawy ustalając dochód rodziny uzyskiwany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego co do zasady wlicza się wszystkie grunty rolne oddane w dzierżawę. Wyjątki przewidziano w spornym art. 9 ust. 8 ustawy odsyłającym w pkt a do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2008 r. nr 50, poz. 291, ze zm.) wynika, że o oddaniu w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego można mówić tylko w przypadku, gdy wydzierżawiającym jest emeryt lub rencista. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. W stanie faktycznym sprawy nie były spełnione przesłanki warunkujące wyłączenie z powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego obszarów rolnych oddanych w dzierżawę. W złożonej skardze S.P., reprezentowana przez B.Z., zarzuciła, że przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wyłączają z kręgu osób uprawnionych do otrzymania świadczeń z funduszu alimentacyjnego samotnych rodziców będących właścicielami gruntów rolnych. Tylko sprzedaż posiadanego gospodarstwa rolnego warunkowałaby, w stanie faktycznym sprawy, skuteczne ubieganie się o to świadczenie. Takie rozwiązanie, zdaniem skarżącej, jest sprzeczne z Konstytucją. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Podniosło ponadto, że przepisy prawa, które miały zastosowanie w stanie faktycznym sprawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i organ administracji nie może odstąpić od ich zastosowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny sprawy nie jest kwestionowany. Skarżąca jest osobą pełnoletnią, uczącą się w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w E. Jej rodzina składa się z trzech osób, których jedynym źródłem utrzymania jest gospodarstwo rolne o powierzchni 15,9906 ha przeliczeniowych, przy czym na podstawie umów z dnia 1 lipca 2004 r. i z dnia 10 sierpnia 2004 r. B.Z. wydzierżawiła 13,5346 ha przeliczeniowych. Z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w E. z dnia 6 października 2008 r. wynika, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych była bezskuteczna. Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest zasadność uwzględnienia przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącej powierzchni gruntów rolnych oddanych w dzierżawę. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Świadczenia te przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł (ust. 2). W przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969, z późn. zm.), co wynika wprost z ust. 7 art. 9. Ustalając zaś dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, zgodnie z art. 9 ust. 8, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem: 1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego; 2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną; 3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Z cytowanych przepisów wynika domniemanie, że z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy faktycznie pracuje się w tym gospodarstwie, czy też zostało ono oddane w posiadanie zależne innej osobie (w dzierżawę lub w użytkowanie). Podkreślenia wymaga, że zakres wyłączeń od powyższej zasady ustawodawca wyczerpująco określił w ust. 8. Jedynie zatem w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w art. 9 ust. 8 pkt 1 - 3 przeniesienie posiadania gospodarstwa z właściciela na posiadacza zależnego powoduje, że dochód z gospodarstwa rolnego ustala się z pominięciem gruntów oddanych w dzierżawę. Skoro ten przepis ustanawia wyjątek od reguły – należy interpretować go ściśle. Wbrew twierdzeniom skarżącej nie można zarzucić organom obu instancji, że nieprawidłowo ustaliły treść normy prawnej zawartej w tym przepisie. Przeciwnie - treść spornego przepisu nie pozwala na inna jego wykładnię, niż dokonana przez organy administracji. (por. niepubl. wyrok NSA z dnia 15.12.2008 r. I OSK 50/08) Wyjaśnić również należy, że fakt oddania spornych gruntów rolnych w dzierżawę na podstawie umów pisemnych, zawartych na 10 lat i zgłoszonych do ewidencji gruntów i budynków, nie powoduje, że są to umowy, o których mowa w art. 9 ust. 8 pkt 1 powołanej wyżej ustawy. Umowa dzierżawy spełniająca te warunki musi być bowiem zawarta przez emeryta lub rencistę, co wynika z art. 28 ust. 1 i ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Stosownie bowiem do tych przepisów, umowa dzierżawy zawierana jest w celu wykazania, że działalność rolnicza ustała. Wydzierżawiającym jest więc zawsze emeryt lub rencista w rozumieniu przepisów tej ustawy, gdyż wypłata emerytury lub renty rolniczej ulega zawieszeniu, jeżeli emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą (art. 28 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Zawarcie natomiast przez emeryta lub rencistę umowy dzierżawy (spełniającej ustawowe warunki) pozwala na uznanie, iż rolnik zaprzestał tej działalności. Umowy dzierżawy gruntów rolnych, na które powołuje się skarżąca, nie zostały zawarte przez emeryta lub rencistę zaprzestającego prowadzenia działalności rolniczej. Nie może więc budzić wątpliwości, że te umowy nie spełniają ustawowego warunku, który pozwala -przy ustalaniu dochodu rodziny uzyskanego z gospodarstwa rolnego- na niewliczanie do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego obszarów rolnych oddanych w dzierżawę. Prawidłowo zatem odmówiono skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego, gdyż dochód jej rodziny, ustalony z uwzględnieniem liczby hektarów przeliczeniowych całego gospodarstwa rolnego, wyniósł 35.499,13 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe określone w art. 9 ust. 2 ustawy. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270, ze zm.), skargę należało oddalić.