I FZ 301/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Syndyka Masy Upadłości O. sp. z o. o. w J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt III SA/Wa 3236/08 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości O. sp. z o. o. w J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 19 września 2008 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 17 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 3236/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Syndykowi Masy Upadłości O. sp. z o.o. w J. w upadłości przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 19 września 2008 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że strona złożyła wniosek o zwolnienie jej z kosztów sądowych w odpowiedzi na wezwanie o uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 7121 zł. Nadesłany przez stronę wyciąg bankowy przedstawiający stan na 30 stycznia 2009 r. wskazywał saldo dodatnie w kwocie 13586,98 zł, a więc przekraczającej wysokość wymagalnych w sprawie kosztów sądowych. Ponadto WSA zauważył, że na rachunku były wpływy z tytułu prowadzonej egzekucji, a spółka w okresie dwóch ostatnich lat, mimo iż wykazywała stratę, ponosiła wydatki, a więc dysponowała środkami na ten cel. Sąd pierwszej instancji dokonał analizy przedstawionych zeznań podatkowych CIT-8 oraz bilansu spółki z 31 grudnia 2008 r., podkreślając, że obciążające spółkę zobowiązania nie oznaczają, iż nie dysponuje ona kwotą wystarczającą do zapłaty wpisu sądowego. Za bez znaczenia w sprawie WSA uznał okoliczność, że spółka znajduje się w upadłości, której celem jest likwidacja i zakończenie jej działalności. Strona posiada bowiem środki pieniężne w wysokości przekraczającej wysokość wpisu od skargi oraz majątek obrotowy, a zobowiązania spółki nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu wpisu od skargi, co oznacza, że obowiązek spłaty zobowiązań kontrahentom nie wyklucza partycypowania spółki w kosztach postępowania. W zażaleniu na powyższe postanowienie Syndyk wniósł o jego uchylenie i zarzucił mu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez wadliwe przyjęcie, że sytuacja majątkowa strony pozwala na uiszczenie całości kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie strony WSA nie wziął pod uwagę faktu, że spółka wykazała w ostatnich latach straty, jest zadłużona i ciążą na niej zobowiązania podatkowe. Zdaniem strony nie jest możliwe przeznaczenie zasobów należących do masy upadłości na zapłatę wpisu sądowego przed uprzednim zaspokojeniem istniejących i wymagalnych roszczeń publicznoprawnych, które przewyższają kwotę dostępnych środków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Trzeba w tym miejscu podkreślić bowiem, iż zgodnie z art. 243 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać sąd o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu administracyjnego pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka nie wykazała, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., a ocena tej sytuacji dokonana przez Sąd pierwszej instancji była słuszna. Skoro bowiem środki na rachunku bankowym strony przewyższają kwotę wymaganego wpisu, to trudno uznać, aby strona dowiodła braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, tym bardziej, że wpłaty na rachunek bankowy środków pieniężnych z tytułu prowadzonej egzekucji dowodzi skuteczności egzekucji należności spółki. Należy wskazać, że również na etapie zażalenia strona nie wskazała na żadne okoliczności lub dokumenty, które uzasadniałyby pozytywne dla niej rozpoznanie wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych. Nie jest bowiem zasadne twierdzenie strony, że WSA nie wziął pod uwagę stanu jej zadłużenia i ponoszonych strat, skoro Sąd ten, dokonując analizy przedstawionych przez stronę dokumentów, wyjaśnił, że zobowiązania spółki nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami sądowymi. Powyższe okoliczności, jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, nie uzasadniają rozstrzygnięcia ponad wszelką wątpliwość, iż strona spełnia warunki wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zatem zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i nie narusza prawa. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, należało na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.