II FSK 1797/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia WSA del. Beata Cieloch, , Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 maja 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 124/09 w sprawie ze skargi T. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 9 grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od T. T. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. II FSK 1797/09 Uzasadnienie 1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 maja 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie o sygnaturze akt I SA/Wr 124/09, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.,) dalej u.p.p.s.a., oddalił skargę T.T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 grudnia 2008 roku w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że zaskarżonym do Sądu postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 października 2008 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne zatrudnionych pracowników, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od czerwca do listopada 1997 r. Tytuły te wynikały z decyzji z dnia 16.07.2002 r. Nr [...] orzekającej o odpowiedzialności T.T. jako osoby trzeciej, wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością S. Pismem z dnia 29.09.2008 r. strona wystąpiła do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wyegzekwowania zaległości Spółki z o.o. S. z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne zatrudnionych pracowników, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od czerwca do listopada 1997 r., za które strona ponosi odpowiedzialność jako osoba trzecia na mocy decyzji [...], wskazując na przepis art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, iż możliwość przymusowego dochodzenia przedmiotowych należności ustała z końcem 2007 r. oraz kwestionując żądanie zapłaty odsetek za zwłokę liczonych po dniu wydania powołanej decyzji i opłaty dodatkowej oraz kosztów upomnienia, o których mowa w art. 24 ust. 2 ustawy. Organ egzekucyjny I instancji postanowieniem z dnia 17 października 2008 r. odmówił umorzenia postępowania. Organ II instancji utrzymując to postanowienie w mocy podniósł, iż o odpowiedzialności strony za powyższe zaległości wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi jako wspólnika spółki z o.o. S. orzekł decyzją z dnia 16 lipca 2002 r. Dyrektor Oddziału ZUS. Rozstrzygnięcie to stało się ostateczne i stanowiło podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych o nr [...]. Zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j. t. Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń... (Dz. U. Nr 241, poz. 2074) należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r. i do tej daty nie uległy przedawnieniu wg przepisów dotychczasowych, stosuje się dziesięcioletni okres przedawnienia. Wyjątki od powyższej zasady przewiduje przepis art. 24 ust. 5 - 5d ustawy. Organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie, przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej to jest strony zostało zawieszone od dnia 4 grudnia 2006 roku, dnia doręczenia stronie zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia z dnia 21 listopada 2006 r. nr [...]. Okres zawieszenia trwa nadal ze względu na toczące się postępowanie egzekucyjne. Przepis art. 24 ust. 4 ustawy nie oznacza, że przepis art. 24 ust. 5b ustawy nie ma zastosowania do przedawnienia należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. W ocenie organów bez znaczenia w sprawie pozostawał fakt uregulowania przez stronę nieopłaconych za okres od grudnia 1997 r. do marca 1998 r. składek, zasądzonych wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 13.07.2005 r. sygn. IC 180/05. Wystawione tytuły dotyczyły składek za okres od czerwca do listopada 1997 r. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w wyniku przeprowadzenia sądowej kontroli objętego skargą postanowienia ocenił, że nie narusza ono prawa. Sąd podniósł, że Decyzją Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lipca 2002 r. orzeczono o odpowiedzialności T.T. jako wspólnika spółki z o.o. S. za jej zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne zatrudnionych pracowników, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od czerwca do listopada 1997 r. Zadłużenie, z tytułu którego w przedmiotowej decyzji obciążono odpowiedzialnością skarżącego wynosiło: należność główna - 3.407,84 zł.; odsetki za zwłokę od tej należności - 6.641,00 zł. oraz koszty postępowania egzekucyjnego - 0,39 zł. plus dalsze odsetki należne od zobowiązań podatkowych, naliczane do dnia zapłaty włącznie. Zgodnie z treścią przepisu art. 24 ust. 5d ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.) "Przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana." Skoro zatem przedmiotowa decyzja została wydana w 2002 r., zgodnie z treścią zacytowanego przepisu do przedawnienia należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności T.T. winno dojść z upływem 5 lat od końca 2002 r., a więc z końcem 2007 roku. W ocenie Sądu, skarżący słusznie kwestionuje zastosowanie regulacji z art. 25 ust. 5b ustawy do jego odpowiedzialności orzeczonej decyzją ZUS z dnia 16 lipca 2002 r. Jednak zarówno organ egzekucyjny jak i skarżący przeoczyli, zdaniem Sądu, treść przepisu art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wg którego "Do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio: art. 12, art. 26, art. 29 § 1 i 2, art. 33, art. 33a, art. 33b, art. 51 § 1, art. 55, art. 59 § 1 pkt 1, 3, 4, 8 i 9, art. 60 § 1, art. 61 § 1, art. 62 § 1, 3-5, art. 72 § 1 pkt 1 i 4 i § 2, art. 73 § 1 pkt 1 i 5, art. 77b § 1 i 2, art. 91, art. 93, art. 93a-93c, art. 93e, art. 94, art. 97 § 1, art. 98 § 1 i 2 pkt 1, 2, 5 i 7, art. 100, art. 101, art. 105 § 1 i 2, art. 106 § 1 i 2, art. 107 § 1, 1a, i 2 pkt 2 i 4, art. 108 § 1 i 4, art. 110 § 1, § 2 pkt 2, § 3, art. 111 § 1-4 i 5 pkt 1, art. 112, art. 113, art. 114, art. 115, art. 116, art. 116a, art. 117, art. 118 § 1 i 2 oraz art. 119 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa." Natomiast według przepisu art. 118 § 2 Ordynacji podatkowej, mającego zastosowanie do przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, stosuje się odpowiednio przepis art. 70 § 2 pkt 1, § 3 i 4, z tym, że termin biegu przedawnienia po jego przerwaniu wynosi 3 lata. Natomiast z treści przepisu art. 70 § 4 wynika, że "Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny." Sąd jako okoliczność bezsporną uznał, że w dniu 4 grudnia 2006 r. doręczono skarżącemu zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia z dnia 21 listopada 2006 roku nr [...]. Z tym dniem więc nastąpiło wedle opinii Sądu przerwanie biegu terminu przedawnienia, który rozpoczął biec na nowo od dnia 5 grudnia 2006 r. Koniec biegu przedawnienia, które wynosi 3 lata, przypadnie na dzień 5 grudnia 2009 r. Przedawnienie odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej to jest wspólnika, wynikające z decyzji ZUS z dnia 16 lipca 2002 r. nastąpiło z dniem 5 grudnia 2009 r. Z tego względu, w ocenie Sądu, zarzut skargi dotyczący przedawnienia odpowiedzialności skarżącego, orzeczonej wskazaną decyzją z dnia 16 lipca 2002 r., nie zasługiwał na podzielenie. Zdaniem Sądu, na uwzględnienie nie zasługiwał także drugi zarzut skargi odnoszący się do zbiegu egzekwowanej należności z należnością, która była dochodzona przed sądem powszechnym. Żądanie pozwu zostało przez sąd uwzględnione w całości, a skarżący spełnił zasądzone świadczenie. 3. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący zaskarżył wskazany powyżej wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie art. 70 § 4 ustawy z dnia 39 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku Nr 8, poz. 60 ze zm.,) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wynikające z przyjęcia, że skarżący został zawiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Drugi wskazany w skardze kasacyjnej zarzut dotyczy uchybienia w zaskarżonym wyroku art. 134 § 1 u.p.p.s.a. Sąd nie rozpatrzył uchybienia organów egzekucyjnych polegającego na nieuwzględnieniu żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, którego przedmiotem jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Naruszenie art. 134 § 1 u.p.p.s.a. miało też polegać na tym, że organ administracji poprzez nieuwzględnienie żądania strony miał naruszyć zasadę praworządności oraz czynnego udziału strony w postępowaniu. Wskazując na powyższe zarzuty, autor skargi kasacyjnej domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania jak również zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 4. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę kasacyjną domagał się jej oddalenia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Argumentował, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów a zaskarżony wyrok nie narusza prawa. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera ani usprawiedliwionych podstaw ani uzasadnionych zarzutów, a zatem należało ją oddalić. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie przed sądem pierwszej instancji. Powinna spełniać wymogi formalne przewidziane dla każdego pisma w postępowaniu sądowym (art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 dalej jako u.p.p.s.a.), jak również wymogi materialne przewidziane dla tego pisma procesowego zawarte w art. 176 u.p.p.s.a. Wśród najważniejszych wymogów materialnych (konstrukcyjnych) skargi kasacyjnej wyróżnia się przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Braki w tym zakresie nie podlegają konwalidacji, czynią skargę kasacyjną nieskuteczną oraz uniemożliwiają dokonanie merytorycznej oceny tego środka zaskarżenia przez sąd kasacyjny. W myśl art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przez sąd I instancji przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przytoczenie właściwych podstaw kasacyjnych, wskazanie zarzutów oraz ich uzasadnienie jest najistotniejszym elementem skargi kasacyjnej, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów ani stawiania hipotez w zakresie przepisu stanowiącego podstawę skargi kasacyjnej. W myśl bowiem art. 183 § 1 u.p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu po uwagę jedynie nieważność postępowania. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie sytuacja ta nie ma jednak miejsca. Przechodząc do przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów należy powiedzieć, że nie spełniają one wymogów przewidzianych w art. 174 ani w art. 176 u.p.p.s.a. i jako nieskuteczne podlegają oddaleniu. Zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wynikające z przyjęcia, że skarżący został zawiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego, w istocie dotyczy kwestionowania ustaleń faktycznych rozpoznawanej sprawy. Tymczasem te, aby zostały uznane za podniesione skutecznie i tym samym rozpoznane merytorycznie, muszą dotyczyć naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania ujętych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w powiązaniu z odpowiednimi przepisami procedury stosowanej przez organy administracji. Dodatkowo uzasadnienie zarzutu naruszenia przez Sąd przepisu postępowania musi wskazywać w jaki sposób uchybienie to mogło w istot sposób wpłynąć na wynik sprawy. Obowiązek autora skargi kasacyjnej w tym zakresie wynika z art. 174 pkt 2 u.p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie obowiązek te nie został spełniony. Zarzut naruszenia art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej nie został więc podniesiony w sposób skuteczny, spełniający wymogi materialne skargi kasacyjnej. Z tej przyczyny należało go oddalić. W podobny sposób należy ocenić drugi ze wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów, dotyczący naruszenia przez Sąd art. 134 § 1 u.p.p.s.a. Nie został on bowiem sformułowany na tyle precyzyjnie, by sąd kasacyjny nie musiał domyślać się wytkniętych poprzez jego podniesienie wad prawnych zaskarżonego wyroku. Sposób w jaki autor skargi kasacyjnej umotywował zarzut naruszenia art. 134 § 1 u.p.p.s.a., nakazuje jedynie domniemywać, że intencją strony wnoszącej skargę kasacyjną było wskazanie na bezprawną w ocenie skarżącego odmowę przeprowadzenia wnioskowanego przez niego dowodu z przesłuchiwania strony na okoliczność treści pozwu ZUS. Brak bowiem wskazania w skardze kasacyjnej konkretnych przepisów jakie miałyby zostać przez Sąd naruszone w związku z tymi uchybieniami. Nie można też uznać za podniesiony skutecznie zarzut skargi kasacyjnej nieprzeprowadzenia określonych czynności w toku postępowania przed organami administracji jedynie poprzez wskazanie naruszenia przez sąd pierwszej instancji oddalający skargę na działania tych organów, art. 134 § 1 u.p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd pierwszej instancji rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami oraz wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza akt sprawy oraz zaskarżonego wyroku oraz jego uzasadnienia wskazuje, że przepis art. 134 § 1 nie został naruszony przez sąd pierwszej instancji, gdyż sąd ten rozpoznał skargę podatnika w granicach sprawy wyznaczonej treścią objętego skargą postanowienia. Natomiast wyrażona w art. 183 § 1 u.p.p.s.a. zasada rozpoznawania skargi kasacyjnej w granicach wskazanych w niej zarzutów, ich uzasadnienia oraz zgłoszonych wniosków, wyklucza działanie sądu kasacyjnego polegające na domyślaniu się intencji autora skargi kasacyjnej przy formułowaniu zarzutów oraz ich uzasadnienia, a następnie ich rozpoznawania. Z tej przyczyny, wskazany zarzut naruszenia art. 134 § 1 u.p.p.s.a., również jako podniesiony nieskutecznie, należało oddalić. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 u.p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).