IV SA/Gl 693/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Referent Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2009 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 90 poz. 575 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził u W. S. chorobę zawodową - obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem. W uzasadnieniu decyzji przedstawił przebieg kariery zawodowej W. S. i stwierdził, że po przeanalizowaniu całości dokumentacji stwierdzono u niego chorobę zawodową. W szczególności zwrócono uwagę na fakt, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. w oparciu o przedłożone mu dokumenty dotyczące przebiegu kariery zawodowej oraz przeprowadzone badania stwierdził w orzeczeniu z dnia [...] r. brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W dalszej części uzasadnienia przedstawiono działania podejmowane przez stronę tego postępowania, a zmierzające do wykazania, iż w trakcie pracy zawodowej był narażony na hałas. Z kolei Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. po przeprowadzeniu badań i oceny narażenia na hałas rozpoznał u niego chorobę zawodową - obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem. Należy dostrzec, że organ pierwszej instancji zwracał się do odwoławczej placówki medycznej o wyjaśnienie czy stwierdzony u strony niedosłuch odbiorczy o lokalizacji ślimakowej jest typowy dla negatywnych skutków działania hałasu, a nie czynników infekcyjnych w obrębie górnych dróg oddechowych. W następstwie uzyskanych opinii podjęta została przedmiotowa decyzja. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Spółka A w J., który uznał ją za nieprawidłową. Zarzucając jej naruszenie przepisów proceduralnych przez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności zaniechania wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy zeznaniami świadków; zaniechanie oceny narażenia zawodowego w związku z wykonywaniem pracy przez W.S. w Przedsiębiorstwie A w S. oraz błędne przyjęcie, że wykonywana przez stronę praca w [...] była świadczona w warunkach stwarzających ryzyko powstania uszkodzenia słuchu. W motywach odwołania wskazano, że orzeczenie lekarskie odwoławczej placówki medycznej sporządzone zostało w oparciu o niepełną, jak również zawierającą nieścisłości dokumentację dotyczącą okresów narażenia na hałas. W szczególności zakwestionowano zakwalifikowanie do pracy w narażeniu na hałas okres zatrudnienia w [...], jak również podniesiono, że praca w tym zakładzie nie mogła spowodować uszkodzenia słuchu, gdyż praca prowadzona była na urządzeniach wyłączonych z ruchu i nieemitujących hałasu. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób pozwalający na podjęcie decyzji okoliczności związanych z chorobą W. S. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji miał dokonać analizy dochodzenia epidemiologicznego i ustalić zakłady pracy, w których istniały przesłanki narażeniowe do stwierdzenia choroby zawodowej w całym okresie aktywności zawodowej; zwrócić się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. o wydanie uzupełniającego orzeczenia z uwagi na nowe dokumenty w sprawie oraz zapewnić stronom prowadzonego postępowania czynny udział w prowadzonym postępowaniu. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził u W. S. chorobę zawodową - obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem. W uzasadnieniu decyzji przedstawił wpierw przebieg kariery zawodowej W.S., następnie zwrócono uwagę na fakt, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. w oparciu o przedłożone mu dokumenty dotyczące przebiegu kariery zawodowej oraz przeprowadzone badania stwierdził w orzeczeniu z dnia [...]r. brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, przy czym wyniki badań wykazały obustronny niedosłuch odbiorczy o lokalizacji ślimakowej spełniający wymogi wynikające z przepisów prawa, jednakże z uwagi na brak narażenia na hałas nie rozpoznano choroby zawodowej. W dalszej części uzasadnienia przedstawiono działania podejmowane przez stronę tego postępowania, a zmierzające do wykazania, iż w trakcie pracy zawodowej był narażony na hałas. Z kolei Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. po przeprowadzeniu badań i oceny narażenia na hałas rozpoznał u niego chorobę zawodową - obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem. Należy dostrzec, że organ pierwszej instancji zwracał się do odwoławczej placówki medycznej o wyjaśnienie, czy stwierdzony u strony niedosłuch odbiorczy o lokalizacji ślimakowej jest typowy dla negatywnych skutków działania hałasu, a nie czynników infekcyjnych w obrębie górnych dróg oddechowych. W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji przybliżył działania, jakie podjął w ramach ponownie prowadzonego postępowania, w tym w szczególności czynności procesowe zmierzające do wyjaśnienia kwestii związanej z występowaniem narażenia na hałas w miejscu pracy strony. W tym zakresie ponownie przesłuchano W.S. oraz przeprowadzono inne czynności procesowe. Wykonując wskazania zamieszczone w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego organ ten skierował całość dokumentacji dotyczącej warunków pracy strony do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. i wystąpił o wydanie uzupełniającego orzeczenia z uwagi na nowe dokumenty w sprawie. Następstwem tej czynności procesowej stało się wydanie orzeczenia lekarskiego z dnia [...] r., w którym rozpoznano chorobę zawodową u strony. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ pierwszej instancji odniósł się do rozbieżności stanowisk między W. S. a skarżącym zakładem odnośnie warunków pracy i czy na zajmowanych przez stronę stanowiskach pracy występowało narażenie na hałas, czy też takie narażenie nie występowało. W konkluzji swoich rozważań organ pierwszej instancji doszedł do przekonania, że W. S. pracował przez 26 lat w warunkach narażenia na hałas, a lekarze rozpoznali u niego uszkodzenie słuchu odpowiadające szkodliwemu działaniu hałasu, a tym samym wyczerpane zostały przesłanki rozpoznania choroby zawodowej. Odwołanie od wskazanej decyzji ponownie złożył Spółka A w J., który uznał ją za nieprawidłową, zarzucając jej naruszenie przepisów proceduralnych poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności zaniechania wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy zeznaniami świadków; niewystarczającą i pobieżną ocenę narażenia zawodowego w związku z wykonywaniem pracy przez W.S. w Przedsiębiorstwie A w S. oraz błędne i bezpodstawne przyjęcie, że wykonywana przez W.S. praca w [...] była wykonywana w warunkach stwarzających ryzyko uszkodzenia słuchu. W motywach odwołania stanowczo zaakcentowano, że ewentualny ubytek słuchu u W. S. w żadnym przypadku nie mógł nastąpić w związku z wykonywaniem przez niego pracy w [...], ponieważ nie pracował w warunkach narażenia na hałas. Zdaniem odwołującego się Koncernu organ pierwszej instancji nie przeprowadził oceny kart narażenia na hałas w Przedsiębiorstwie A w S., a jak wynika z tych akt pracował w warunkach, w których hałas przekraczał 95 - 100 dB, tym samym przedmiotowa choroby może być łączona z tym zakładem, a nie z pracą w [...]. W konsekwencji podmiot ten uznał, że wniesione odwołanie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na wykazane uchybienia procesowe i braku narażenia na hałas w okresie zatrudnienia w [...]. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tegoż rozstrzygnięcia przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz przywołał motywy uzasadnienia swojej pierwszej decyzji. Organ ten podzielił ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji dotyczące przebiegu pracy zawodowej W.S. Ustalenia te pozwoliły uznać, że pracował on w latach 1964 - 1965, 1967 - 1970 w [...], w latach 1972 - 1979 w Przedsiębiorstwie B w S., w latach 1981 - 1996 w Spółce A, w Wydziale [...] jako [...], oraz w latach 1996 - 2003 w Wydziale [...] jako [...] i był eksponowany na hałas o poziomach przekraczających normy higieniczne i wpływający negatywnie na narząd słuchu. Z tego też powodu wskazany okres został uznany za okres pracy w warunkach ryzyka powstania przewlekłego urazu akustycznego. Następnie organ ten odniósł się do tej części postępowania dowodowego, która poświęcona była ustaleniu stanu zdrowia W.S. Był on badany w obu placówkach medycznych wskazanych w przepisach, które rozpoznały one obustronny niedosłuch odbiorczy o lokalizacji ślimakowej o przesunięciu progu słuchu powyżej 45 dB. Okoliczność ta w połączeniu z ekspozycją na hałas ponadnormatywny stwarzający ryzyko uszkodzenia słuchu, pozwala przyjąć, że istnieją podstawy do uznania związku przyczynowo - skutkowego rozpoznanego niedosłuchu z warunkami pracy i stwierdzenia choroby zawodowej - obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem. Nadto organ ten zaznaczył, że dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. W konkluzji swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że wobec faktu rozpoznania choroby zawodowej słuchu u W. S., przez kompetentne placówki medyczne oraz faktu wieloletniej pracy w narażeniu na hałas ponadnormatywny, brak jest podstaw do uwzględnienia wniesionego odwołania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniósł Spółka A w J. W skardze tej zarzucił wyżej wymienionej decyzji naruszenie prawa materialnego, a w szczególności § 2 i § 8 ust. 2 Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, poprzez błędne ustalenie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rozpoznanym niedosłuchem a warunkami pracy występującymi u skarżącego podmiotu w warunkach narażenia na hałas. W motywach skargi wskazał, że skarżący w okresie od 7 września 1996 r. do 31 sierpnia 2003 r. pracował jako [...] nie był narażony na ponadnormatywny hałas, a we wcześniejszym okresie zatrudnienia, [...] wykonywał na wyłączonych z ruchu urządzeniach. W dalszej części skargi zaznaczono, że W. S. od 1996 r. pracował w warunkach braku narażenia na ponadnormatywny hałas, a tym samym nie został zachowany dwuletni okres od ustania narażenia na chorobę zawodową, a uruchomieniem stosownego postępowania. Z tego też powodu uznano, że dokonana przez organ analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji jest wadliwa i zawiera rażąco błędne wnioski, albowiem brak jest podstaw do uznania występowania związku przyczynowo-skutkowego rozpoznanego niedosłuchu z warunkami pracy. Jednocześnie skarżący [...] zaakcentował, że W.S. pracując w Przedsiębiorstwie A w S. narażony był na ponadnormatywny hałas i obecną jego chorobę należy łączyć z tym zakładem pracy, a nie z zatrudnieniem w Spółce A. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał dotychczasową argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje ; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 wyżej wymienionej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 stwierdził, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ) jest niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, jednocześnie wskazano, że rozporządzenie to traci moc z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku, co nastąpiło w dniu 2 lipca 2008 r. Takie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego oznacza, że wszystkie organy Państwa pomimo uznania niekonstytucyjności wskazanego rozporządzenia obowiązane są przez podany okres do jego stosowania. W tej sytuacji tutejszy Sąd zobowiązany jest ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji w kontekście tego rozporządzenia, albowiem w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji akt ten stanowił podstawę jej wydania, a w dniu orzekania jeszcze obowiązuje. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie stwierdzić, że przedmiotowa skarga nie może zostać uwzględniona z przyczyn merytorycznych. Z uwagi na fakt, że pierwsze czynności w sprawie dokonane zostały po wejściu w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115), w sprawie mają zastosowanie przepisy tegoż aktu prawnego. W oparciu o wskazany akt chorobę zawodową można stwierdzić wówczas, gdy spełnione zostaną kumulatywnie trzy przesłanki pozytywne, a mianowicie u osoby ubiegającej się rozpoznana zostanie choroba wymieniona w załączniku do wskazanego rozporządzenia a jej etiologia związana będzie z zatrudnieniem, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, jak również wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych nastąpi w okresie wskazanym w rozporządzeniu pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. W rozpatrywanej sprawie uprawnione do tego placówki medyczne : Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. rozpoznały u W. S. chorobę zawodową obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem. Dostrzec należy, iż Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. w pierwszym swoim orzeczeniu nie rozpoznał choroby zawodowej u W.S., jednakże taką chorobę rozpoznał w ramach uzupełniającego postępowania, o przeprowadzenie którego wystąpił organ odwoławczy. W uzasadnieniu orzeczeń obie placówki medyczne stwierdziły, że występuje u niego niedosłuch odbiorczy obustronny o lokalizacji ślimakowej, a podwyższenie progu słuchu wyrażone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz wynosi w uchu lepiej słyszącym 45 dB. Jednocześnie przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że W. S. pracował w narażeniu na hałas w latach 1964 - 1965, od 1967 do 1970 r. oraz od 1972 do 1979 r. a także w latach od 1981 do 2003 r. Zaznaczyć należy, że organy administracji obu instancji rozpatrywały sytuację związaną z narażeniem na powstanie choroby zawodowej, a nie były zobowiązane do udowodnienia, że praca w konkretnym zakładzie pracy spowodowała chorobę zawodową. Tym samym organy te brały pod uwagę ocenę warunków pracy i występujące narażenie w kontekście całości okresu zatrudnienia, a nie odnosiły jej jedynie do oceny warunków pracy u ostatniego pracodawcy. Z tego też powodu stanowisko skarżącego Koncernu nie może być uwzględnione, albowiem skupia się ono na wykazywaniu, że w okresie pracy w [...] I i Spółce A u W. S. nie występowało narażenie na hałas i praca w tych zakładach nie mogła stać się przyczyną jego choroby zawodowej. Przyjdzie podzielić stanowisko prezentowane przez skarżący [...], że w okresie pracy we wskazanych [...] W.S. nie był narażony na ponadnormatywny hałas, jednakże nie jest to równoznaczne z tym, że nie był narażony na hałas i że nie pracował w warunkach stwarzających ryzyko uszkodzenia słuchu. W świetle powyższego podzielić należy stanowisko organów obu instancji o występowaniu związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zatrudnieniem a rozpoznaną u W. S. chorobą zawodową. Nadto należy zwrócić uwagę na fakt, że prawodawca nie wiąże choroby zawodowej z określonym zakładem pracy, lecz z osobą, u której taką chorobę rozpoznano. W tej sytuacji zarzuty skarżącego Koncernu nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ organy administracji nie dopuściły się naruszenia postanowień § 2 przywoływanego powyżej rozporządzenia i wykazały występowanie związku przyczynowo-skutkowego między pracą w warunkach szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy a stwierdzoną chorobą zawodową. W skardze do tutejszego Sądu zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie postanowień § 8 przedmiotowego rozporządzenia Rady Ministrów, a zatem zasady wynikającej z treści art. 7, art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, czyli zasady prawdy obiektywnej, sprowadzającej się do niewłaściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie. Podniesiony zarzut także nie mógłby zostać uwzględniony, ponieważ organy administracji zarzucanego im uchybienia nie dopuściły się. W szczególności przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że stosowne rozporządzenie przewiduje określoną procedurę związaną z uzyskaniem opinii specjalistycznych placówek medycznych. W ramach rozpatrywanego postępowania wymienione w rozporządzeniu placówki wypowiedziały się w sposób jednoznaczny, albowiem rozpoznały u W.S. występowanie choroby zawodowej - obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem. Sygnalizowana powyżej zmiana stanowiska przez placówkę orzeczniczą pierwszej instancji nie wpływa na dokonaną ocenę, albowiem pierwotne orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. było dla W. S. niekorzystne, jednakże orzeczenie placówki odwoławczej stwierdzało u niego chorobę zawodową. Taką chorobę rozpoznała także placówka pierwszej instancji, gdy organ odwoławczy wystąpił do niej o sporządzenie drugiej uzupełniającej opinii, w której rozpoznano u W. S. przedmiotową chorobę. Skoro między orzeczeniami obu placówek brak jest istotnych rozbieżności, zatem brak jest podstaw prawnych do kwestionowania ich prawidłowości. Podniesiony zarzut przekroczenia przewidzianego rozporządzeniem Rady Ministrów okresu dwóch lat, w których winno nastąpić wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych od ustania narażenia zawodowego nie może być uwzględniony, albowiem jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych W.S. pracował do [...]r., natomiast pierwsze czynności procesowe w sprawie podjęte zostały w [...]r. ( zob. kartę akt nr 1 - skierowanie na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej i dwa załączniki). Oznacza to, że postępowanie w sprawie uruchomione zostało przed upływem wskazanego w rozporządzeniu okresu. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. su.