IV SA/Po 431/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 marca 2009 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie uposażenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. z dnia (...), nr (...); 2. zasądza od Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. na rzecz skarżącego W. B. kwotę (...) (...) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego /-/I. Kucznerowicz /-/E. Makosz-Frymus /-/B. Popowska IV SA/Po 431/08 U Z A S A D N I E N I E Wojskowy Komendant Uzupełnień w K . decyzją z dnia (...) nr (...) odmówił st. chor. Sztab. W. B. przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia. W uzasadnieniu decyzji podano, że starszy chorąży sztabowy W. B. pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku chorążego – sekcja poboru i uzupełnień w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w K. W dniu (...) Dowódca Wojsk Lądowych wydał Rozkaz nr (...) w sprawie zmian organizacyjnych i dyslokacyjnych w wojskowych Komendach Uzupełnień, zgodnie z którym od dnia (...) instytucja wojskowa, w której żołnierz pełnił zawodową służbę wojskową, uległa przeformowaniu i likwidacji uległo stanowisko służbowe zajmowane przez W. B. W związku z tym chorążemu zaproponowano objęcie niższego stanowiska służbowego: gospodarza sal wykładowych – sekcja szkoleniowa. W. B. odmówił przyjęcia proponowanego mu stanowiska służbowego. W zaistniałej sytuacji Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego decyzją z dnia (...) nr (...) wypowiedział st. chor. szt. W. B. stosunek służbowy. Decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia (...) nr (...) stwierdzono nieważność decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nr (...) z dnia (...), jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Dla celów ewidencyjno – finansowych od dnia zwolnienia do dnia przywrócenia do zawodowej służby wojskowej przyznano W. B. zwaloryzowane należności z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. W motywach uzasadnienia decyzji z dnia (...) odmawiającej przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia stwierdzono, że organy wojskowe były zobowiązane do wypłaty uposażenia za okres, w którym żołnierze faktycznie pozostawali poza służbą, z zaznaczeniem, że mają to być należności zwaloryzowane zgodnie z przepisami. Organ powołał się także na treść art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 179 poz. 1750 ze zm.), który stanowi, że tylko w razie zwłoki w wypłacie uposażenia żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie stało się wymagalne. Zdaniem organu instytucja zwłoki (art. 476 k.c.) – w odróżnieniu od opóźnienia (art. 481 k.c.) warunkowana jest winą, a zważywszy na okoliczności nie sposób przypisać tej winy organowi zobowiązanemu do zapłaty uposażenia. W. B. mimo, że nie pełnił służby wojskowej to otrzymał od resortu MON należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, tj. dwunastomiesięczne uposażenie, emeryturę wojskową i odprawę wojskową. Ponadto w ocenie organu "dopiero w chwili kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej stała się wykonalna, roszczenia o odsetki można naliczać od tego właśnie momentu, ale nie wstecz, lecz po tej dacie". W. B. wniósł odwołanie od decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. z dnia (...) nr (...) zarzucając organowi naruszenie treści art. 75 § 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W ocenie odwołującego się z powodu wadliwej decyzji o zwolnieniu go ze służby został pozbawiony wypłaty uposażenia w okresie od (...) do listopada (...) tylko i wyłącznie z winy organu. W związku z taką sytuacją wystąpiła zwłoka w wypłacie uposażenia i konieczne jest zastosowanie art. 75 § 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Ponadto W. B. podniósł, że organ administracyjny stwierdzając nieważność decyzji wskazał jednoznacznie na wadliwość tej decyzji istniejącą od dnia jej wydania czyli ze skutkiem ex tunc. Podnosząc powyższe zarzuty W. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie mu świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia w łącznej kwocie (...) zł. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P., po rozpatrzeniu odwołania W. B., decyzją z dnia (...) nr (...) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, powtarzając argumentację Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do wypłacenia odsetek. Organy obu instancji stanęły na stanowisku, że najbardziej nieuzasadnione wydają się roszczenia o odsetki za świadczenia, które żołnierz pobrał z góry. W skardze na decyzję nr (...) W. B.wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący zarzucił naruszenie art. 75 § 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do wypłaty odsetek ustawowych. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 7 i art. 12 kodeksu postępowania administracyjnego polegające na tym, że organy nie dokonały dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i naruszyły słuszny interes strony. W uzasadnieniu skargi W. B. przytoczył argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania niniejszej sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Unormowanie o prawie żołnierza zawodowego do odsetek od zaległego uposażenia wprowadzone zostało do ustawy o uposażeniu żołnierzy ustawą z dnia 7 maja 1999 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U,. nr 50 poz. 500) w art. 9 ust. 3 a i 9 ust. 4. W dniu 1 lipca 2003 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. nr 141 poz. 892). Art. 1 pkt 4 ustawy stanowi, że ustawa określa zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych, a w art. 8 ust. 1 ustanawia sposób załatwiania dla wszystkich spraw uregulowanych w ustawie. Ponieważ należności pieniężne nie zostały wymienione w ust. 2 art. 8, a który to przepis wyklucza spod kontroli sądu administracyjnego sprawy wymienione w pkt od 1 do 4, należy uznać, że świadczenia odsetkowe, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy, należą do drogi administracyjnej. Powyższy pogląd znajduje aprobatę w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w szczególności w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2007 r. sygn. III CZP 106/07 – Lex 319935, Biul. SN 2007/11/10 oraz wyrokach, które zapadły w 2008 r. na skutek skarg kasacyjnych wniesionych przez Skarb Państwa – Prokuratorie Generalną Skarbu od wyroków sądów powszechnych (vide między innymi, II PK 8/08 z 2.07.2008 r.; II PK 55/08). Podobna interpretacja została zaprezentowana w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2006 r. I OPS 3/06 (Orzecznictwo NSA/WSA zeszyt 3 z 2006 r. poz. 69). Zdaniem organów obu instancji rozstrzygających w przedmiocie żądania odsetek – odsetki od zaległego roszczenia należy uznać za uzasadnione od momentu, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej stała się wykonalna. W ocenie Sądu rozstrzygającego niniejszą sprawę pogląd ten jest chybiony i wadliwie przypisuje się decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia (...) nr (...) cechę kształtującą. Jakkolwiek spór o odsetki ma przymiot sprawy cywilnej, to z mocy przepisu szczególnego został przekazany do rozpoznania organom administracji publicznej (art. 8 ust.1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Powyższe nakłada na organy rozstrzygające sprawę obowiązek rozważenia całokształtu zagadnień w niej występujących nie tylko w kontekście pojęć cywilnoprawnych, ale z obowiązkiem respektowania przepisów obowiązujących w postępowaniu administracyjnym. Z treści art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, że w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. Stwierdzając nieważność decyzji organ administracyjny autorytatywnie wskazuje na ciężką wadliwość decyzji, obarczającą ją od daty wydania, czyli ze skutkiem ex tunc. Oznacza to, że nieważność decyzji istniała już w dacie orzekania o niej, a nie dopiero od tej daty. Zdaniem Sądu stanowisko organów zdaje się świadczyć o niezrozumieniu instytucji stwierdzenia nieważności decyzji i nie odróżnieniu tej instytucji postępowania administracyjnego od instytucji uchylenia decyzji. Argumentacja organów byłaby prawidłowa gdyby doszło do uchylenia decyzji, a nie stwierdzenia nieważności decyzji skutkującej zwolnieniem skarżącego ze służby. Decyzja dotknięta wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa korzysta z domniemania prawidłowości i ma moc obowiązującą dopóki nie zostanie usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. Stwierdzenie to ma moc wsteczną, tz. eliminuje skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie została podjęta. W świetle powyższego stwierdzenia nieważność decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej oznacza, że wypowiedzenie nie było skuteczne, a więc skarżący nie został skutecznie zwolniony, co jest równoznaczne z pełnieniem przez niego przez cały czas służby. Art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują. Z kolei ust. 2 wymienionego wyżej artykułu mówi, że dodatki do uposażenia zasadniczego, inne niż wymienione w ust. 1, wypłaca się nie później, niż do dziesiątego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym żołnierz zawodowy spełnił warunki uzasadniające ich przyznanie. Wreszcie art. 81 ust. 3 ustala termin wypłaty innych należności, o których mowa w art. 73. Proste zestawienie powyższego przepisu z art. 75 ust. 3 ustawy pozwala na uznanie, że organy zobowiązane do wypłaty świadczeń skarżącemu pozostawały w zwłoce. Regulacje dotyczące wypłaty uposażenia, dodatków do uposażenia, wreszcie odsetek, zawarte w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, stanowi "Lex specialis". Stąd zupełnie zbędnym było odnoszenie przez organy rozstrzygające sprawę do przepisów Kodeksu cywilnego, a w szczególności art. 481 czy 476 kc i rozważania w kategoriach winy organu czy braku winy w zwłoce w wypłacie wynagrodzenia i dodatków do niego. Uszły uwadze organom administracyjnym konsekwencje jakie przepisy kpa wiążą ze stwierdzeniem nieważności decyzji, o czym wspomniano wyżej. Organy administracyjne, rozpoznając ponownie sprawę, winny dokonać prawidłowej wykładni przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz przepisów kpa dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a orzekając w sprawie uwzględnić wskazania wynikające z treści wyroku. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca się decyzja Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 81 ust. 1-3, art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, co spowodowało, że na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/I. Kucznerowicz /-/ E. Makosz – Frymus /-/B. Popowska KB/