II OZ 756/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski, , , po rozpoznaniu w dniu 15 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 105/09 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...] października 2008 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 105/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...] października 2008 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Sąd pierwszej instancji wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący podał, iż otrzymuje emeryturę w wysokości 1360,73 zł, posiada dom o powierzchni mieszkalnej 98 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,69 ha a także samochód marki Fiat 126p, rok produkcji 1979. Z wniosku wynikało, iż rodzina skarżącego nie posiada zasobów pieniężnych, a on sam zaciągnął kilka pożyczek bankowych, na spłatę których przeznacza co miesiąc 1049 zł. Na lekarstwa skarżący wydaje miesięcznie 290-300 zł. W odpowiedzi na wezwanie, określające jakimi informacjami skarżący powinien uzupełnić nadesłany wniosek, skarżący wskazał, iż "rachunków bankowych - oszczędności nie posiada", syn często zmienia miejsce pobytu, ponieważ szuka pracy, prowadzi jednak oddzielne gospodarstwo domowe. Dalej skarżący podał, iż koszt utrzymania auta to 240 zł, jednakże nie określił w jakim przedziale czasowym. Skarżący wyjaśnił, że nie ubiegał się o dopłaty, ponieważ obawia się, że potem będzie to podstawą do odebrania mu nieruchomości rolnej. Zeznania podatkowego skarżący nie mógł znaleźć, ale wspomniane przez niego rozliczenie otrzymane z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie zostało przez niego załączone do pisma. Argumentując odmowę przyznania prawa pomocy, Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż ciężar udowodnienia okoliczności stanowiących przesłanki udzielenia pomocy finansowej ze strony Państwa spoczywa na składającym wniosek. Ponieważ oświadczenie w przedmiocie przyznania prawa pomocy okazało się niewystarczające, wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku, jednakże z nadesłanych dokumentów wynika, iż zarządzenie nie zostało należycie wykonane. Skarżący nie przedstawił żądanych zeznań podatkowych, wyciągu z rachunków bankowych, mimo iż fakt ich posiadania wynika z dołączonych przez skarżącego dowodów wpłat. Według Sądu, stanowiło to niewątpliwie o niedbałości skarżącego w zakresie prowadzenia własnych spraw. Na koniec, Sąd wskazał, iż według oświadczeń skarżącego, jego dochód praktycznie równa się sumie ponoszonych wydatków na lekarstwa oraz spłat zaciągniętych pożyczek, z czego wynika, iż skarżący uzyskuje dochody z innego źródła. W zażaleniu z dnia 28 kwietnia 2009 r. skarżący podniósł, iż jego wniosek jest zasadny. Dalej tłumaczył sądowi, iż przy zaciągniętej pożyczce musiał założyć rachunek bankowy, pomijając wezwanie do przedłożenia wyciągu z tego konta. Potem wskazał że jego syn ma rodzinę, pracę i własną pożyczkę do spłacenia, a żona nie posiada zeznań podatkowych. Zaciągnięte kredyty przez małżonków Surowiec są "zastawem majątkowym", a oni z nich żyją doliczając inne opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zgodnie z którą, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy, Sąd może przyznać osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny przedstawionego przez skarżącego stanu faktycznego, po wezwaniu go najpierw do uzupełnienia złożonego wniosku. Skarżący nie wykonał jednak zarządzenia w całości. Z tego powodu, nie zostało przez skarżącego potwierdzone, iż jedynym dochodem rodziny jest jego emerytura. Nie został wyjaśniony przez skarżącego stan konta żony, ale wśród załączników do wniosku o przyznanie prawa pomocy znalazło się potwierdzenie wpłaty kwoty 252,16 zł na konto H. S. Skarżący stwierdził że żona nie ma zeznań podatkowych, swoich też nie przedstawił, tak jak nie dosłał rozliczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, mimo iż wskazywał na to Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu postanowienia z 15 kwietnia 2009 r. Zasadnie zatem, Sąd Wojewódzki uznał, iż skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a jedynie ta okoliczność może stanowić podstawę uwzględnienia wniosku w zakresie przyznania pomocy w zakresie całkowitym. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na mocy art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.