II OZ 678/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. S. i Z. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 281/09 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi W. S. i Z. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2008 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w ramach nadzoru budowlanego postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał skarżącym W. S. i Z. S. prawo pomocy poprzez zwolnienie od części wpisu sądowego od skargi w wysokości 300 zł oraz poprzez ustanowienie adwokata, a w pozostałym zakresie oddalił wniosek. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący posiadają mieszkanie w starym budynku o powierzchni 90 m2, które wymaga ciągłych remontów i napraw. Małżonkowie S. utrzymują się z dochodów w wysokości 4117 zł miesięcznie brutto (3625 zł netto), uzyskiwanych z tytułu emerytur. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wysokość otrzymywanych emerytur, przy uwzględnieniu znacznych wydatków ponoszonych przez skarżących na leczenie, nie pozwala na poniesienie przez nich pełnych kosztów postępowania, jednakże nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wnieśli o całkowite zwolnienie od wpisu od skargi, podnosząc, że są osobami w podeszłym wieku, cierpią na liczne schorzenia i nie mają żadnych zasobów pieniężnych. Wydatki na lekarstwa i zabiegi pochłaniają większość ich dochodów, około 2200 zł, zaś na utrzymanie mieszkania, ogrzewanie, energię elektryczną, telefon i bieżące konieczne remonty wydają około 900 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza bowiem konieczności zapewnienia stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów. Wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle tego przepisu, rozstrzygające znaczenie przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy mają okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy oraz wysokość dochodów. Z analizy tych okoliczności dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wynika, że skarżący wykazali, że osiągają dochody w wysokości 4117 zł brutto (3625 zł netto) miesięcznie oraz że posiadają mieszkanie o powierzchni 90 m2. W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał prawidłowej oceny sytuacji finansowej skarżących przyznając im prawo pomocy poprzez zwolnienie od części wpisu od skargi w wysokości 300 zł i ustanowienie adwokata, a w pozostałym zakresie oddalając wniosek. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że skarżący posiadają zdolność do poniesienia w ograniczonym zakresie kosztów postępowania poprzez uiszczenie 200 zł tytułem wpisu od skargi. Wskazane w formularzu stałe, znaczne dochody dwuosobowej rodziny skarżących nie uzasadniają całkowitego zwolnienia od kosztów postępowania, nawet przy przyjęciu, iż skarżący ponoszą znaczne wydatki na leczenie. Wynikający z art. 199 ustawy z Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie nie dotyczy bowiem wyłącznie osób posiadających nadwyżkę środków finansowych. Obowiązek ten obejmuje wszystkie osoby posiadające jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, z których możliwe jest poczynienie pewnych oszczędności. Przekonanie strony o zasadności skargi nie może być argumentem przemawiającym za uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odniesieniu do podniesionej przez stronę argumentacji warto jednak przypomnieć, że uiszczenie kosztów sądowych nie musi oznaczać trwałego uszczerbku w zasobach finansowych skarżących, bowiem w przypadku uwzględnienia skargi, zgodnie z art. 200 p.p.s.a., stronie skarżącej należy się od organu zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.