II OSK 1779/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser ( spr.) Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Protokolant Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. D. – PHUP "[...]" od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 40/09 w sprawie ze skargi M. D. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 27 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej jako: WSA) po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. D. - PHUP "[...]" na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: GINB) z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżonym postanowieniem GINB - po rozpatrzeniu zażalenia inwestora - PHUP "[...]" M. D. na postanowienie Nr [...] z [...] września 2008 r. wydane przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: ŚWINB), nakazujące inwestorowi przedłożenie w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. zaświadczenia wydanego przez Prezydenta Katowic o zgodności budowanych budynków magazynowych przy ul. [...] w Katowicach z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zmianami - dalej jako: pb) - stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że zarówno przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz.1071 ze zmianami - dalej jako: kpa) jak też pb nie przewidują dopuszczalności odrębnego zaskarżenia postanowienia wydanego na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 pb, o czym strona została prawidłowo pouczona przez organ I instancji w treści skarżonego postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 142 kpa, postanowienie, na które nie służy zażalenie, można zaskarżyć w odwołaniu od decyzji. Zdaniem organu odwoławczego rozpatrzenie zażalenia na postanowienie ŚWINB z [...] września 2008 r. i wydanie w tym przedmiocie merytorycznego rozstrzygnięcia byłoby działaniem bez podstawy prawnej, o którym stanowi art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Postanowienie GINB zaskarżył do WSA M. D. wnosząc o jego uchylenie. Strona skarżąca podniosła, że prowadzi działalność usługową polegającą na sezonowej ekspozycji mebli ogrodowych i obiektów małej architektury na działce nr. ewid. gr. [...] przy ul. [...] Nr 10 w Katowicach. Powyższy obszar zgodnie z pismem Urzędu Miasta Katowice - Wydziału Planowania Przestrzennego z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...], położony jest na terenie górniczym, który został wyłączony z obowiązku sporządzania planu. Ponadto, zgodnie z aktualnym wypisem z rejestru gruntów jest to teren zamknięty. Strona wskazała ponadto, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 25 pb na prowadzenie sezonowej ekspozycji mebli ogrodowych i obiektów małej architektury nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę. W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o oddalenie skargi. W zaskarżonym wyroku WSA wskazał, iż kwestionowane postanowienie GINB jest zgodna z prawem. Sąd I instancji stwierdził, że tak jak podkreślił GINB, od postanowienia wydanego na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 pb zażalenie nie przysługuje, o czym strona została prawidłowo pouczona przez organ I instancji w treści skarżonego postanowienia. W tym stanie prawnym rozpatrzenie przez organ odwoławczy złożonego zażalenia na postanowienie ŚWINB z [...] września 2008 r. i wydanie w tym przedmiocie rozstrzygnięcia stanowiłoby działanie bez podstawy prawnej, o którym stanowi art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wnosząc skargę kasacyjną M. D. zaskarżył w całości powołany wyrok WSA, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy tj.: art. 145 § 1 pkt 1 b\ i 1 c\ ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zmianami - dalej jako: ppsa) poprzez jego niezastosowanie a w konsekwencji nieuwzględnienia naruszeń procedury administracyjnej, mających wysoce istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenia art. 142 kpa poprzez uznanie, iż od postanowienia nakazującego inwestorowi przedłożenie zaświadczenia wydanego przez Prezydenta Katowic zażalenie nie przysługuje. Wskazując na powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego merytorycznego rozpoznania, a ponadto o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości - w tym od wpisu od skargi kasacyjnej bowiem skarżący nie dysponuje odpowiednimi środkami na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wskazano, że postanowienie ŚWINB z dnia [...] września 2008 r. zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa, bowiem - zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 25 pb - na prowadzenie sezonowej ekspozycji mebli ogrodowych i obiektów małej architektury nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę. Ponadto teren, na którym strona skarżąca prowadzi działalność, został uchwałą Rady Miasta w Katowicach z dnia 22 listopada 2004 r. (nr uchwały XXXIII/672/04) zwolniony z obowiązku sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Powyższy obszar, zgodnie z pismem Urzędu Miasta Katowice - Wydziału Planowania Przestrzennego z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...], położony jest na terenie górniczym, który wyżej wymienioną uchwałą został wyłączony z obowiązku sporządzania planu. Ponadto zgodnie z aktualnym "wpisem z rejestru gruntów" jest to teren zamknięty. Zdaniem strony skarżącej, brak rozpatrzenia skargi M. D. stanowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 ppsa. W tej sprawie przesłanki te nie wystąpiły. Mający w rozpoznawanej w postępowaniu administracyjnym sprawie zastosowanie przepis art. 48 ust. 2 pb przewiduje wydanie w toku postępowania administracyjnego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych w razie spełnienia określonych tym przepisem przesłanek materialnoprawnych. Przepis ten nie zawiera normy, która uprawniałaby adresata postanowienia wydanego na jego podstawie do wniesienia zażalenia, czyli w istocie możliwość ewentualnego kwestionowania treści postanowienia pojawia się dopiero wówczas, gdy sprawa robót budowlanych, których dotyczy przepis art. 48 ust. 2 pb, zostanie rozstrzygnięta decyzją administracyjną. Należy też zauważyć, że przepis art. 141 kpa stanowi, iż na wydane w toku postępowania postanowienia stronie służy zażalenie, gdy kodeks (lub przepis szczególny) tak stanowi. Tak sformułowana wola ustawodawcy powoduje, że GINB prawidłowo wydał - na podstawie art. 134 kpa - postanowienie o niedopuszczalności wniesienia środka zaskarżenia (zażalenia) na postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. NSA w pełni akceptuje więc stanowisko wyrażone przez WSA w wyroku z 12 lipca 2006 r. (VII SA/Wa 602/06, LEX nr 258270), w którym Sąd wskazał, że postanowienie wydane na podstawie art. 48 pb, zgodnie z art. 142 kpa, podlega ocenie i kontroli w trybie odwoławczym od decyzji. Zatem prawidłowość tego postanowienia może być przez stronę kwestionowana dopiero wraz z odwołaniem od decyzji (art. 142 kpa). Jak wynika z powyższego, skoro rozstrzygnięcie GINB było zasadne to oddalając skargę M. D. - PHUP "[...]", Sąd I instancji postąpił prawidłowo. Tym samym zaskarżonym wyrokiem WSA nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, bowiem - jak wskazano powyżej - wobec prawidłowości postanowienia GINB WSA nie mógł - co oczywiste - uwzględnić skargi na to postanowienie i je uchylić. Sąd I instancji mógłby wyłącznie naruszyć ten przepis, gdyby oddalił skargę, pomimo naruszenia przepisów postępowania przez organy administracji, co jednak - jak już wskazano - nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, NSA uznał, iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o przepis art. 184 ppsa podlega oddaleniu. NSA wskazuje jednocześnie, że strona skarżąca może wnioskować o przyznanie jej prawa pomocy, obejmującego zwolnienie tylko od kosztów sądowych, względnie o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, zgodnie z zasadami przyznawania prawa pomocy uregulowanymi w przepisach art. 243 i następnych ppsa, jednakże zgodnie z przepisem art. 254 § 1 ppsa do rozpatrywania wniosków o przyznanie prawa pomocy powołany jest wojewódzki sąd administracyjny, do którego została wniesiona skarga. Dlatego też strona skarżąca w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy powinna wnieść do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.