II OSK 1058/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki (spr.) Sędziowie sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Leśno-Gruntowej z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 2089/08 o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 1999 r. sygn. akt II SA 557/99 i 736-777/99 w sprawie ze skarg na decyzję Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z [...] lutego 1999 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie oraz ustalenia, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Leśno-Gruntowej z siedzibą w S. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 marca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 2089/08, oddalił skargę Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Leśno-Gruntowej w S. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 1999 r., sygn. akt II SA 557/99 i 736-777/99 w sprawie ze skarg grupy członków Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Leśno-Gruntowej w S. na decyzję Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] lutego 1999 r., Nr [...] w przedmiocie ustalenia wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Z akt sprawy wynika, że w dniu 22 marca 1999 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga grupy członków Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Leśno-Gruntowej w S. na ww. decyzję Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Katowickiego z dnia [...] września 1998 r., nr [...] w części umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe w sprawie ustalenia wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, wykazu obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie oraz ustalenia, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową. Postanowieniem z dnia 14 lipca 1999 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt II SA 557/99 i 736-777/99 oddalił wnioski o wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] lutego 1999 r. "w sprawie ze skarg Zarządu Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Leśno-Gruntowej w S.". W dniu 28 sierpnia 1999 r. oraz w dniu 7 października 1999 r. wniosek o sprostowanie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 1999 r. złożyli trzej współskarżący: J. N., M. M. i M. N., wnosząc o sprostowanie w postanowieniu, iż sprawa nie została wszczęta przez Zarząd Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Leśno-Gruntowej w S., gdyż skargę złożyli wyłącznie członkowie Spółki. Nadmieniono także, iż postępowanie w sprawie ustanowienia kuratora dla Spółki prowadzone jest przed Sądem Rejonowym w Z., zaznaczając, iż informacja ta stanowi załącznik do ówczesnej skargi (pismo z dnia 12 października 1998 r.). Powołano się również na oświadczenie członków Zarządu Spółki z dnia 20 listopada 1989 r. o rezygnacji z pełnienia funkcji w Zarządzie. W końcowej części pisma wskazano, iż złożenie skargi przez Zarząd Spółki nie było możliwe, ponieważ Zarządu nie było i do chwili obecnej go nie ma. Niedopuszczalne było więc, jak podkreślono, prowadzenie postępowania w sytuacji utraty przez stronę zdolności do czynności prawnych (art. 97 § 3 k.p.a.), co uzasadnia zarzut nieważności postępowania. Spółka nie posiada od ponad roku zarządu – organu, który mógłby ją reprezentować przed sądami i organami administracji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 27 września 1999 r. dokonał sprostowania postanowienia z dnia 14 lipca 1999 r. w ten sposób, że: "w Miejsce Zarządu Spółki" należy wpisać "Grupa członów Spółki". Pismem procesowym z dnia 30 września 1999 r. skarżący J. N., M. M. i M. N. oraz K. S. uzupełnili wniesioną skargę o nowe zarzuty, podnosząc m.in. zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 3 k.p.a., przez pominięcie obligatoryjnego zawieszenia toczącego się postępowania, mimo iż Spółka od 17 maja 1998 r. nie miała organu w myśl art. 38 k.c. Dalej podnieśli, iż gdyby nawet przyjąć, że powołano prawidłowo nowy zarząd 14 czerwca 1998 r., to zrezygnował on z pełnienia funkcji w dniu 30 listopada 1998 r. W wyniku rozpoznania skargi Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 października 1999 r., sygn. akt, II SA 557/99 i 736-777/99 oddalił skargi grupy członków Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Leśno-Gruntowej w S. Skargę z dnia 15 grudnia 2008 r. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 1999 r., sygn. akt II SA 557/99 i 736-777/99 złożyła Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty Leśno-Gruntowej w S. Skargę podpisał pełnomocnik legitymujący się pełnomocnictwem podpisanym przez Przewodniczącego i Wiceprzewodniczącego Zarządu Spółki. Podstawą wznowienia postępowania jest brak należytej reprezentacji Spółki w wówczas prowadzonym postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie. Spółka bowiem w okresie od 17 maja 1998 r. do 16 listopada 2008 r., kiedy to na Ogólnym Zebraniu członków Spółki zwołanym przez kuratora powołano jej statutowe organy, organów takich nie posiadała. Zachowany został nadto trzymiesięczny termin pozwalający na wniesienie skargi o wznowienie postępowania, wynikający z art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., bowiem legalny zarząd ukonstytuował się w dniu 16 listopada 2008 r., a skargę o wznowienie postępowania na podstawie art. 270 w zw. z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., sporządzono i złożono w dniu 11 grudnia 2008 r. (data stempla pocztowego). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając wyrokiem z dnia 27 marca 2009 r. skargę o wznowienie postępowania za nieuzasadnioną wskazał, iż w myśl art. 271 pkt 2 p.p.s.a., rozważenia wymaga okoliczność, czy brak reprezentacji Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Leśno-Gruntowej w S. był podniesiony w drodze zarzutu w wówczas prowadzonym postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie. W ocenie Sądu I instancji, zarzut ten był podnoszony w postępowaniu toczącym się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie. Wskazuje na to żądanie sprostowania postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 1999 r., sygn. akt II SA 557/99 i 736-777/99, oddalającego wnioski o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] lutego 1999 r. W postanowieniu tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż sprawa toczy się ze skarg Zarządu Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Leśno-Gruntowej w S., po dwukropku wymieniając imiona i nazwiska wielu osób fizycznych, którego sprostowania zażądano właśnie z uwagi na nieprawidłowo wpisaną reprezentację. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji uznał, iż zarzut braku reprezentacji Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Leśno-Gruntowej w S. tak w prowadzonym wówczas postępowaniu administracyjnym, jak i sądowym był podnoszony i znany Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, który jednakże wyrokiem z dnia 6 października 1999 r., sygn. akt II SA 557/99 i 736-777/99 skargi oddalił. Zgodnie z art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem NSA przed dniem 1 stycznia 2004 r., orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę Spółki o wznowienie postępowania sądowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty Leśno-Gruntowej w S., zaskarżając wyrok w całości, zarzuciła mu naruszenia prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności: – art. 271 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 27 ust. 2, art. 42 i 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z dnia 11 maja 1995 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 74, poz. 368) w zw. z art. 401 pkt 2 i art. 222 k.p.c.; – art. 113 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 222 oraz 350 k.p.c., poprzez wydanie orzeczenia przy braku dostatecznego wyjaśnienia sprawy, co skutkowało wadliwym ustaleniem, iż postanowienie o sprostowaniu podjęte w trybie art. 350 k.p.c. jest rozstrzygnięciem o odrzuceniu zarzutu formalnego w trybie art. 222 k.p.c., którego uwzględnienie skutkowałoby uznaniem zasadności skargi; – art. 113 § 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. zdanie pierwsze oraz art. 138 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie w sentencji wyroku (rozstrzygnięcia) całości przedmiotu zaskarżenia, który był szerszy, co jednoznacznie wynika z treści skargi znajdującej się w aktach sprawy; – art. 113 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia przy braku dostatecznego wyjaśnienia sprawy oraz dokonania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnych ustaleń faktycznych co, m.in. skutkowało przeoczeniem wystąpienia przesłanek stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji, opisanych w art. 156 k.p.a. (rażące naruszenie prawa). Skarżąca Spółka powołując się na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w zw. z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, w ramach których trafnie wskazuje się na naruszenie przepisów postępowania: art. 271 pkt 2, art. 113 § 1, art. 133 § 1, art. 138 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą wydania zaskarżonego wyroku, było przyjęcie przez Sąd I instancji, że brak reprezentacji Spółki był podniesiony w drodze zarzutu w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 1999 r. Jest to błędne stanowisko, bowiem okoliczność ta o braku właściwej reprezentacji Spółki jako zarzut w postępowaniu, nie była podnoszona. Fakt, że niektórzy członkowie Spółki wnioskowali o sprostowanie w komparycji postanowienia NSA z dnia 14 lipca 1999 r. oddalającego wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, wpisu dotyczącego tego kto wniósł skargę i Sąd dokonał takiego sprostowania, nie jest tożsame z podniesieniem braku reprezentacji Spółki w drodze zarzutu w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Wniosek o sprostowanie postanowienia i uwzględnienie go przez Sąd może świadczyć tylko o tym, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wiedział o tym, iż skargi wnieśli członkowie Spółki a nie zarząd Spółki jako jej organ. Poza tym o tym, że nie był podniesiony formalnie zarzut o braku właściwej reprezentacji Spółki świadczy treść uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 1999 r., w którym Sąd nie odniósł się do tej kwestii w ogóle. Zresztą, kto miał podnieść taki zarzut, skoro wnoszący skargi członkowie Spółki chcieli, aby ich skargi rozpoznał merytorycznie Sąd. Oddalenie skargi o wznowienie postępowania sądowego w tych okolicznościach narusza przede wszystkim przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a. oraz inne przepisy postępowania (art. 113 § 1, art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a.), bowiem Sąd nie wyjaśnił dostatecznie sprawy na podstawie akt oraz błędnie przyjął w uzasadnieniu podstawę prawną rozstrzygnięcia. Należy również zgodzić się ze skargą kasacyjną, że zaskarżonym orzeczeniem naruszono także przepis art. 138 p.p.s.a., bowiem błędnie (w niepełnym brzmieniu) w komparycji zaskarżonego wyroku określono "przedmiot zaskarżenia". W tym przypadku, kiedy została wniesiona skarga o wznowienie postępowania sądowego, przedmiot zaskarżenia w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2009 r. powinien być taki sam, jak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 1999 r. Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę, ponieważ żądanie wznowienia postępowania na podstawie art. 227 pkt 2 p.p.s.a. jest dopuszczalne, powinien rozpoznać sprawę zgodnie z art. 282 p.p.s.a. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.